«Елу жылда – ел жаңа, жүз жылда – қазан» деген нақыл да жиі қолданылады. Міне, осы сөйлемдегі «Қазан» сөзі нені білдіреді, осы төңіректе де ой өрбітіп көрсек. Қазақтың бүкіл даласы уәлі сөзге жүгініп тұрған кезден айтылып келе жатқан нақылдарда басы артық сөз болмайтынын ескерсек, қазан сөзінің босқа қолданылмағаны анық. Бұл жерде біз осы сауал арқылы қазан сөзі кәдімгі ас пісіретін қазан ба, әлде басқадай мағынаны меңзейтін дүние ме, екеуін айыру мақсатында біраз ортаға сауал жолдаған едік. Қызығушылық білдіргендер қатары да аз болған жоқ. Түрлі болжамдар айтылды. Соның ішінде көкейге қонымдысына кезек бермекпіз.

Біздің тіл қорымызға өзге тілден сіңісіп кеткен сөздер баршылық. Қолданысымызда арап тілінен енген кісі есімдері мен түрлі атаулар да жоқ емес. Келтірілген деректерге қарағанда қазан сөзінің арапша мағынасы жүз жылдықтың атауын білдіреді екен. Яғни, «қазан – жүз жылда бір ғасыр болады» дегенге саяды. Сол себепті, ол қазан мен бұл қазанның мағынасы екі бөлек болып тұр.

Ал, елу жылда екі ұрпақ ауысып үлгеретіндіктен елдің көзқарасы, ұғымы, ұстанымы жаңаратындығы табиғи шындық. Байыптап қарасақ, кез-келген буынның өмірі әке заманына жақын болғанымен, ата заманынан әлдеқайда алшақ жатады. Осыншама ойды біздің бұрынғы сөз шеберлеріміз «Елу жылда – ел жаңа» деп екі-ақ сөзбен екшей салғанына қалай қайран қалмайсыз?

«Бір жоқты, бір жоқ табады» дегендей, араптың ғасыр (казән) сөзін анықтай жүріп, сол елдің мусафир деген сөзін де еншілеп алғанымызға көз жеткіздік. Мусафир – олардың тілінде жолаушы дегенді білдіреді екен. Демек, осы арада «Адам үйінен қырық қадам ұзаған соң – мүсәпір» деп жүрген мақалымыздың да мазмұны мүсәпір емес, жолаушы екені нақыталана түсіп тұр.