|  | 

Köz qaras

«Orıstar nege ketip jatır?». Boris barlıq şındıqtı ayttı

439eb117d4c8031edff67bab2bc2eaf4-600x400

Qayda? Nege? Qazaqstannan kimder ketip jatır? Bilseñiz, bıltırğı jılı bizdiñ elden Reseyge 23 589 orıs köşip tınıptı. Ketip jatqandardıñ 88 payızı Reseydi tañdaptı. Tegin emes-au osı… Bir sebebi bar.

Samonitor.kz-te jariyalanğan maqalanı oqıp osınday oyğa qaldıq. Audarıp, ıqşamdap wsınıp otırmız. Maqalanıñ tüp-törkinin tüsingen adam onıñ nege jäne ne sebepti jazılğanın da birden añğaruı tiis. Solay.kaz.365info.kz.

«Balamnıñ soñınan bardım»

Aldımen Valeriya Gureviçten bastayıq. 60-qa qarağan şağında Peterburgke köşken.

«Nege öyttim? Balamnıñ soñınan bardım. Osında oquğa tüsti. Üylendi. Resey azamattığın aldı. Ökinbeymin. Mwnda et jaqındarım twradı. Erkin jürip-twram. Biraq, Qazaqstan da qımbat mağan. Jaman ömir sürgem joq ol jaqta», — deydi zeynetker.

Bwdan neni tüsindik? Qazaqstandağı orıstardıñ täuelsizdik twsında ömirge kelgen ürim-bwtağı tarihi otanına oralıp jatır. Oqumen ketedi. Otbasın qwradı. Qaladı. Birjolata. Könip jatsa, artınan ata-anasın da ala ketedi.

Äke-şeşesi Qazaqstanda qala berui de mümkin. Ağa buın ösken ortasın qiyuı da qiın ğoy. Balaların wstamaydı, alayda. Solay. Biraq, bizdi qızıqtırğan bwl keyipker emes.

Boris ne deydi?

Samonitor-ğa pikir bildirgen kelesi adam atı-jönin aytpaptı. Nege öytti eken? Aqır ayttı ğoy oyın. Atın nege jasıradı?

«Toğızqabattı üyde twram. Osındağı 5 otbası Reseyge köşkeli jatır. Jalpı, jaqsı bäri. Biraq, bir tüytkil bar. Jwrt köşip jatır. Orıstardı aytam. Sebebi, erteñinen ümit joq. Twrmısında da, jwmısında da. Traybalizm tamır jayğan. Wlttıq mäsele tağı bar. Balamdı oqıtatın jer joq, qazir. Bilim joq. Sayasi bağdar da belgisiz. Qazaq tilin jantalasıp engizip jatır. Latının tağı qostı», — deydi Boris (maqala avtorı osınday laqap at beripti oğan).

Boris te Reseyge ketpek. Jalığıptı. Mezi bolıptı. Bilsek, bwl kisi mwğalim. Sabaq beredi. Sabaq üstinde eldegi bılıqtardı aytsa, qarsı şığatın studentter şığıptı.

«Qaraşı özderin, meni patriot emessiñ dep ayıptaydı. Olar kim sonşama? Qısqası, artı ayğaymen ayaqtaldı. Mwnı qoyşı. Studentterdiñ arasında säläfitter payda boldı. Sodan qorqam. Öz ideyaların tıqpalap jür olar. Bilik äreket etip jatır. Bwdan nätije bola ma? Belgisiz. Qısqası, qoldı bir siltedim de Reseyge köşip kettim…», — deydi ol.

Boris bıltırğı jılı Qazaqstannan Reseyge ketken 23 589 adamnıñ biri. Ol endi oralmaydı…

«Ayta almaymın. Bilmeymin. Belgisiz»

Äri qarayğı äñgimede Boris odan sayın aşıla tüsipti. Ağınan jarılıptı.

«90 jıldarğa qaytıp oralğan türimiz bar. Orıs jastarı ketip jatır. Artınan äke-şeşesi de ilesude. Nege bwlay?

Atı bar, bedeli bar JOO-larğa kiriñizşi. Orıs studentteriniñ ülesi 3-4 payızdan aspaydı. Joq, Almatıda orıs az emes. 30 payızday bar. Biraq, jastarı ketip jatır. Olar qayta orala ma? Ayta almaymın. Bilmeymin. Belgisiz.

Reseyge ketip jatqandardıñ arasında aziattar da köp (Boristiñ bwl arada kimderdi meñzegenin tüsinbedik)».

Bayqaymız, Boris bärin bayqaydı. Körip jüredi. Oylap jüredi.

«Adamdı wltına, şıqqan tegine qaray bölgen dwrıs emes. Tek qazaqtar isteytin, tek orıstar isteytin mekemelerdi körgem. Qauipti bwl. Qoğam bülinedi bwdan.

Aytalıq, nelikten köşelerde europeoid policeyler joq? Nege körmeymin olardı? Salıq organdarında, prokuraturada, sottarda orıstar nege joqtıñ qası?

Joq, men eşkimdi renjitkim joq. Biraq, bäribir oylaysıñ. Äri qaray ne boladı? Orıspın men. Biraq, eşkimge keregim joq eken. Ne isteymin sonda?» deydi ol.

Boris policeyler turalı ayttı. Europeoidtar joq dedi olardıñ arasında. Iä, joq. Biraq, mwnı orıstardıñ özinen swrau kerek şığar, Boris? Bälkim, olardıñ bwl salağa barğısı joq şığar? Qalay oylaysız?

Soñında

Bıltır Qazaqstannan köşkenderdiñ köpşiligin 30-34 jas aralığındağı jastar qwrağan. Bwlar 4050 adam. 25-29 jastağılar – 3630 adam. 35-ten 39-qa deyingilerdiñ arasında 3375 adam köşken Qazaqstannan. Derligi Reseydi tañdağan. Solay.           kaz.365info.kz

Tags

Related Articles

  • “Töñkeris jasauğa maşıqtanğandar” kim? Qañtar qwpiyası aşılsa, saldarı ne boladı? Deputatpen swhbat

    “Töñkeris jasauğa maşıqtanğandar” kim? Qañtar qwpiyası aşılsa, saldarı ne boladı? Deputatpen swhbat

    Nwrbek TÜSİPHAN Qazaqstan parlamenti mäjilisiniñ deputatı, zañger Abzal Qwspan Azattıqqa swhbat berip otır. Astana, 26 qazan, 2023 jıl Qañtardı kim wyımdastırğanın bilik bile me, bilse nege aşıq aytpadı? Parlamentte nege Qañtar boyınşa tağı tıñdau ötpeydi? Prezident Toqaev Qañtar “töñkeris jasauğa äbden maşıqtanğan mamandardıñ jetekşiligimen” wyımdastırıldı dedi. Olar kimder? Mäjilis deputatı Abzal Qwspan osı swraqtarğa jauap berdi Azattıq: Abzal mırza, siz – Qañtar oqiğasına bir taraptan emes, jan-jağınan qarauğa mümkindik alğan adamsız. Eñ aldımen sol oqiğağa tikeley qatıstıñız, jwrttı alañğa şığuğa şaqırdıñız. Odan keyin qandı qırğında qamauğa alınğandardı bosatuğa at salısıp, zañger retinde de aralastıñız. Odan bölek mäjilis deputatı esebinde de jaña bir rakurstan qarap otırsız. Aytıñızşı, jan-jağınan qarağanda Qañtar oqiğasında sizge

  • Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Eldes Orda Suret: Avtordıñ jeke arhivinen alındı. Qazaq qoğamında jaña intellektualdıq kezeñ tuıp keledi. Birinşi, qazirgi qazaq qoğamında senim mäselesine qatıstı pikirtalastardıñ küşeyui kezdeysoq qwbılıs emes. Bwl degeniñiz äleumettik jelilerdiñ, aşıq aqparattıq keñistiktiñ jäne jahandıq intellektualdıq ağımdardıñ ıqpalımen qalıptasqan jaña qoğamdıq oylau formasınıñ körinisi. Ateistik közqarastardıñ aşıq aytıluı, täñirşildik ideyalardıñ qayta jañğıruı jäne dästürli dini orta arasındağı pikir qaqtığısı ziyalı ortada alañdauşılıq tudırğanımen, şın mäninde bwl qwbılıs qoğamnıñ ruhani älsireuin emes, sanalı izdeniske bet bwrğanın körsetedi. Ekinşi, wzaq uaqıt boyı qazaq qoğamındağı dini diskurs negizinen MONOLOGTIQsipatta boldı. Uağız aytıldı, al tıñdauşı tarap onı talqılausız qabıldauğa tiis edi. Swraq qoyu kümänmen, kümän älsiz imanmen teñestirildi. Mwnday ortada senim däleldeudi emes, qaytalaudı talap etti. Ğılımi

  • Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Serik Erğali Suretter: madeniportal.kz jäne S.Erğali mwrağattarınan alındı. «YA znayu!..» kitabınan üzindi-audarma. OSIRIS ZAÑI I Biz adamzat tarihın öte naşar bilemiz. XIX ğasırdıñ basında Napoleon älemge Mısırdı aştı, al ğalımdar bwl eldiñ qirandıların zerttep, onıñ şamamen b.z.d. III mıñjıldıqqa tiesili ekenin anıqtadı. Sol kezde adamzat tarihı tağı da qos mıñjıldıqqa tereñdey tüsti. Birneşe mıñjıldıq bwrın (men bilem) adamzat (nemese onıñ keybir böligi) tañbalı jazudı qoldanıp, jazıp jürgen. Bwl bilimderdi qalpına keltiru arqılı biz XX ğasırdıñ basında jasandı türde üzilgen tilimizdiñ tarihına qatıstı qoljeter şındıqtı qayta tanuımızğa tura keldi. 1926 jılı Bakude ötken alğaşqı türkologiyalıq kongresten keyin türkologiya ğılım retinde qalıptasa almadı… …2018 jılı Nazarbaev meni äñgimelesu üşin Aqordağa şaqırdı. Ülken üsteldiñ basında

  • Qıtay intelligenciyası qıtay ieroglifin sınadı, qıtay tilin emes…

    Qıtay intelligenciyası qıtay ieroglifin sınadı, qıtay tilin emes…

    Qazir äleumettik jelide keybir qazaq ziyalılarınıñ qazaq tilin sınağan pikiri tarap jür. Esime bir kezderi Qıtay intelligenciyasınıñ qıtay ieroglifin sınağanı tüsip ketti. 20- ğasırdıñ alğaşqı şireginde qıtaydıñ dästürli ieroglifterin sınamağan ziyalı kemde kem. *** *** *** “Ieroglifterde zamanaui ideyalar men teoriyalardı jetkizetin sözdik qor joq, äri olar ziyandı oylardıñ wyasına aynaladı. Olardı joyuda wyat joq” dep jazdı 1918 jılı Qıtay Kommunistik partiyasınıñ negizin qalauşılardıñ biri äri Jaña mädeniet qozğalısınıñ jetekşi qayratkeri Çen' Dusyu (陈独秀). Qıtay ieroglifin qattı sınauşılardıñ qatarında tağı da Qıtay kommunistik qozğalıstıñ jetekşileriniñ biri Cyuy Cyubay (瞿秋白) de bolğan. Ol tipti 1931 jılı “Qıtay ieroglifteri şın mäninde älemdegi eñ las, eñ jekswrın äri eñ jirenişti närse. Tipti ortağasırlıq

  • Qazirgi zañnama ayasında memlekettik tildi qalay damıtuğa boladı?

    Qazirgi zañnama ayasında memlekettik tildi qalay damıtuğa boladı?

    Zhalgas Yertay         Qazaqstan biligi memlekettik tildi damıtu üşin qatañ şeşimderge barğısı kelmeydi deyik. Biraq qazirgi zañnama ayasında memlekettik tildi qalay damıtuğa boladı? Sonı oylanıp köreyik. Qazaq tilin damıtu jayın aytqan kezde Qazaqstan biligi qoğamdı ekige böledi. Biri – tildi damıtudıñ radikal şeşimderin wstanadı, ekinşi jağı – qazirgi status-kvonı saqtağısı keledi, yağni eşteñe özgertpey-aq qoyayıq deydi. Biraq eki joldı da tañdamay, ortasımen jürudi wsınıp körsek qaytedi!? Batıl qadamdarğa barayıq, biraq ol radikal jol bolmasın. Qazaq tilin küşpen emes, ortanı damıtu arqılı küşeytsek boladı. YAğni adamdar tildi üyrenip äure bolmay-aq, halıq jay ğana qazaq tili ayasında ömir sürudi üyrensin. Negizgi oy osı. Biz osı uaqıtqa deyin adamdar ortanı

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: