Aman Şotaev

Kenesarı Hannıñ (serikteriniñ), şeyit bolğanına 170 jıl toldı. Osı aytulı datağa dayındıqtar qalay jürgizilude.

Aldıñğı maqalalarımızda Qazaqtıñ soñğı hanı – Kenesarınıñ, serikterimen birge şeyit-opat bolğanına biıl 170 jıl tolıp otırğandığı jäne osı aytulı oqiğalardı zerdeleu üşin, üstimizdegi jıldıñ 7-qazanında, qasietti Tarazda arnayı ğılımi-tanımdıq konferenciya jäne qazaqi-dini twrğıdağı «As» beriletindigi turalı birneşe ret BAQ-da habarlağan bolatınbız.

Kenesarı Han dese eleñ etpeytin qazaq joq! Ol tüsinikti de, öytkeni, Qazaqtıñ soñğı hanı – öşpes örşildigimen, qaytpas qaysarlığımen, halıqqa degen riyasız köñilimen el esinde mäñgi qalğan. Han turalı zertteuler, jazbalar, auız ädebietindegi tolğamdar birşama barşılıq ekenin de ayta kelip, biılğı mausım ayında arnayı jinaq şıqqanın da atap ötkimiz keledi.

Barlığı 38 avtordıñ şığarmaların qamtığan, 25,5 baspa tabaqtıq, professor A. Şotaevtıñ jäne A. Altaydıñ qwrastıruımen 500 dana bolıp şıqqan jinağımız Respublikanıñ  tügeldey derlik öñirlerine taratıldı. Elimizdiñ köptegen belgili azamattarı jinaqqa «öte jaqsı» közqarasta ekendikterin bildirude.

Osı twsta atalğan şaralardı wyımdastıruşı ıntalı toptıñ müşesi – Qanatbek Jaqsılıqwlı atalğan jinaqtı El Prezidenti – N. Ä. Nazarbaevqa joldap, Elbasınıñ: «ötkizilmekşi is-şaralardı tolığımen qoldaytındığı jäne igi isterdiñ halqımızdıñ bereke-birligin arttıruğa qızmet ete bersin…» degen izgi tilegin jetkizgendigi turalı jauap kelgendigin ayta ketelik.

Alda ötetin is-şaralardı wyımdastıruda körsetip jatqan belsendilikteri üşin arnayı maqalalardı toqtausız jariyalap jatqan “Abai.kz”; “Jas Alaş”; “Kazahstanskaya Pravda”; “Egemen Qazaqstan” t.b.  BAQ-na jäne «Qazaq Handığınıñ 550 jıldığı» atap ötkizilgen qasietti Jambıl oblısınıñ äkimdigine, basqa da kömek qolın sozuşılarğa, ülken alğısımızdı bildiremiz.

Respublikalıq-Halıqaralıq deñgeydegi «Ğılımi-konferenciyanı» ötkizuge Taraz Memlekettik Universiteti jäne Almatıdağı Ş. Uälihanov atındağı tarih institutınıñ mamandarı dayındıqtar jürgizude. Ötken oqu jılında Taraz oblısı boyınşa barlıq mektepterde «Kenesarı oquları» ötkizildi. Osı bayqaudıñ qorıtındısı boyınşa «Üzdik» dep tanılğan 8-sınıp oquşıları: Janwzaq Mädi men Jwmadil Aqnwrdıñ şığarmaları elimizge tanımal twlğalardıñ eñbekterimen birge atalğan jinaqqa engizildi. Osı jinaqtı qaytadan, köbeytip basıp, mektepterge, oqu orındarına, kitaphanalarğa taratu turalı da wsınıstar tüsip jatır. Onday wsınıstardı jäne 7-qazan künderi Taraz qalasında «Wlttıq» sport türlerinen jarıstar ötkizulerdi de qarastıru josparımızda bar. Äytkenmen, bäri de qarajatqa baylanıstı.

Kenesarı han turalı az aytılğan joq, aytıla da bermekşi. Han twlğasına jañaşa qarap, onıñ şınayı bağasın beru isi Qazaqstan täuelsizdikke jetken soñ qarqındı türde qolğa alındı. Köptegen tarihşılar, zerteuşiler t.b. öz eñbekterin jariyaladı. 2002 jılı Hannıñ tuğanına 200 jıl toluına oray halıqaralıq ğılımi konferenciya ötti. Astana qalasında Kenesarı hanğa eskertkiş qoyılğan jäne onıñ esimimen atalatın köşeler bar. Han turalı, akademik M. Qoygeldi ağanıñ keñesimen tüsirilgen dokumental'dı fil'm köpşilik köñilinen şıqtı.

Biıl Kenesarı hannıñ tuğanına – 215, opat bolğanına (Naurızbay jäne de basqa tuıs, serikterimen birge) – 170, Wlt-Azattıq kürestiñ bastalğanına – 180, Swltan Sızdıqtıñ (Sadıq) tuğanına – 180 jıl tolğandığın qaytalay ketelik. Osığan oray, Respublikanıñ basqa da oblıs äkimderin, sanalı azamattardı joğarıdağı mäselelerge öz ülesterin qosıp, atsalısuğa şaqıramız.

Kömek qolın wsınam deuşiler, Almatı qalasındağı prof. Aman Şotaevqa (8-701-798-27-43) habarlasularıñızğa boladı.

Aman Şotaev, professor

Abai.kz