Ақтауда бала-бақшаның ауласына балғындар 120 көшет отырғызды

Aqtauda bala-baqşanıñ aulasına balğındar 120 köşet otırğızdı

| Mar 26, 2018

26.03.2017j. Aqtau qalası

Mañğıstau oblısı Aqtau qalasındağı № 26 «Qarlığaş» böbekjayınıñ
tärbielenuşileri özderiniñ köşetterin otırğızdı. Bwl şara Astana qalasınıñ 20
jıldığı jäne Aqtau qalasınıñ 55 jıldığına oray wyımdastırıldı. Oğan ata-analar
men tärbieşilerde belsendi qatıstı.
Qazaqta «Atañnan mal qalğanşa, tal qalsın» degen atalı söz bar. Böbekjay aulasın taza
wstau men kögaldandırudı jüyelendiru maqsatında osınday şaralardı ötkizu orındı. Köşet
otırğızudı alğaşqılardıñ biri bolıp bastağan «Baldäuren» tobınıñ tärbielenuşileri boldı,
olardıñ qatarında 4 jastağı Nwrsäule Qarjaubay bar.
«Bizdiñ böbekjayda tabiğattı qorğau turalı köp aytıladı. Bizder ağaştardı
sındırmaymız, kerisinşe su qwyıp otıru kerektigin bilemiz. Men bizdiñ toptağı balalarmen
birge ağaş otırğızdım, mağan äkem, anam jäne inim Nwrswltan kömektesti. Aldağı uaqıtta
onı baptap, kütetin bolamın. Otırğızğan köşetimizdiñ jayqalıp ösui üşin, oğan barlığımız
birge qaraytın bolamız», – deydi Aqtau qalası № 26 «Qarlığaş» böbekjayınıñ
«Baldäuren» tobınıñ tärbielenuşisi Nwrsäule Qarjaubay.
Böbekjay jetistigi öz isine jauaptı, bilimdi, wyımdastıruşılıq qabileti joğarı, isker
basşığa baylanıstı. Bwl rette, wjım Aqtau qalası № 26 «Qarlığaş» bala-baqşasınıñ
direktorı Gülnär Şınğalievanıñ eñbegi orasan- deydi. Al, böbekjay jetekşisiniñ aytuınşa,
osınday şaralardı ötkizu arqılı balalar tabiğattı ayalaudı üyrenedi, deydi. YAğni, barşamız
ärbir jaqsı istiñ bası-qasında jürsek, bwl jürekke jılılıq wyalatıp qana qoymay, osınday
ülgi twtarlıq isterimen qorşağan ortanıñ jaqsaruına özderiniñ ülesterin qosadı.
«Bizdiñ böbekjayda 11 toptan qwralğan, barlığı 310 bala bar. Qazaqta «Tärbie – tal
besikten» degen qanattı söz bar. Bwl rette balanı qazirden bastap qorşağan ortanı ayalay
biluge bauluımız kerek. Osı arqılı olar qorşağan ortanı tanıp biledi. Ağaş otırğızu
degenimiz, oyın balasın tabiğattı ayalauğa üyretip qana qoymay, balabaqşanıñ aynalasın
taza wstau arqılı qorşağan ortanı tereñirek tanuğa üyretedi. Al kez-kelgen balabaqşada
kögaldandıru jwmıstarın jürgizu öziniñ özektiligin joğaltqan emes, sondıqtan da bwl öte
mañızdı şaranıñ biri dep bilemiz. Böbekjay wjımınıñ atınan ata-analarğa alğısımdı
aytamın, – dedi öz sözinde Gülnär Ziyaşqızı.
«Qarlığaş» böbekjayı «Baldäuren» tobınıñ jetekşisi Ardaq Baqtıbayqızı öz
sözinde, elimizdiñ erteñi – jas wrpaqtı tärbieleude, bilim beru mekemesiniñ röli erekşe ekendigin
atap ötti. YAğni, mektepke deyingi kezeñdegi tärbie – adam qalıptasuınıñ alğaşqı baspaldağı
bolıp qala bermek.
«Biz kündelikti qızmetimizde balalardıñ tärtibine basa män berip qana qoymay, olardıñ
dwrıs tamaqtanuı jäne ülkendermen söylese biluin qadağalaymız. Bizdiñ balabaqşada wdayı
türli taqırıpta merekelik is-şaralar ötkizilip otıradı. Atap aytqanda, quırşaq
teatrınıñ ärtisteri kelip özderiniñ qoyılımdarımen quantadı, özin-özi tanu sabağı
ötkiziledi, dene şınıqtıru, büldirşinderdi taza auağa şığarıp twru, ertegiler aytıp beru,
sporttıq sayıstarğa qatıstıru siyaqtı mädeni-sauıqtıru şaralarınan balalardı tıs
qaldırmauğa tırısamız», – dedi ol.
Jas köşetterdiñ janında büldirşinder özderiniñ tärbieşileri jäne ata-analarımen birge
estelik suretke tüsti. Şara tek köşet otırğızumen şektelmeydi. Bala-baqşanıñ aulasın
kögaldandıru men tazalau jwmıstarı äli jalğasın tappaq. Osılayşa «Qarlığaş»
böbekjayında naurız ayınıñ ayağına deyin 250-ge juıq tüp köşet otırğızıladı dep kütilude.

Dayındağan Kämşat İzbasarova
QR Jurnalister Odağınıñ müşesi
Mañğıstau oblısı, Aqtau qalası

Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi
Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

kerey.kz

Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til
Tek tilge baylanıstı…

kerey.kz

Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,
“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

kerey.kz

“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq
Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

kerey.kz

Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda