Jügirtpeler
 |  |  | 

Suretter söyleydi Tarih

“OSPAN BATIR JÄNE İLE TARABI”

<span>kerey.kz</span>kerey.kz
 |  Apr 9, 2019

Ölke Tarixı (2-bölim), Bolat Qadıri

“OSPAN BATIR JÄNE İLE TARABI”OSPAN BATIR

“Masğwt Äpendiniñ Ükimet Basına Şığuı jäne İle Tarapınıñ Qarsılıq Äreketi (Qareketi)”

Eldes Orda

Derekköz Ölkelik ükimet jağınan şığarılatın “Şıñjañ” gazetiniñ 48- jılğı bir sanınan alındı. Gazet qıtay, wyğır jäne qazaq tilinde jarıq körgen. Maqala gazettiñ wyğır tilindegi nwsqasınan alınıp otır. 56440176_1341808915982692_1606462921418735616_n

“Şıñjañ” gazetiniñ irgetası 1934-jılı “Tiyan Şan” gazeti degen atpen qalandı. Qazaqşa nwsqası da sol jılı ölkelik ükimettiñ ministri Baymolda Qarekewlınıñ atsalısuımen “Täñir Tau” degen atpen jarıq körgen. Bir jıldan soñ 1935-jılı ölkelik ükimet törağası Şıñ Şısay (盛世才) jağınan “Şıñjañ” gazeti dep özgertildi. Gazettiñ qazaq böliminde (redakciyasında) Ğazez Qalmanov, Ziyat Şäkerim, Şayaqmet, Näzir Omarwlı Şerubaev, Şämsi Mämider jwmıs jasadı. Sol jılı gazettiñ Qwlja, Şäueşek jäne Sar-Sümbe (Altay) qalalarındağı bölimşe redakcsyası qwrıldı. Ölke men aymaqtağı qazaq baspasöziniñ ziyalıları ükimettiñ organ gazeti töñiregine jinaldı ham wltqa zor qızmet jasadı.

Atalmış “Şıñjañ” gazeti 1938-1939 jılğı sayasi quğın-sürgin men wlt-azattıq tolqularğa baylanıstı toqıray bastadı. Gazet aynalasındağı wlt oqığandarı jappay quğındauğa wşıradı. Ölkelik ükimettiñ organ gazetiniñ qayta jandanuı 1942-1946-1947 jıldarı auıq-auıq körinis berip jattı. Äsirese 1946-jılı Qwljadağı Şarqi Türkistan Respubilikası qwlap ölkelik ükimetpen kelsimge kele otırıp “Koaliciyalı Ükimet” qwrğan soñ organ gazetiniñ aqparattıq qızmeti tıñnan jandana bastadı. 56883570_1341808889316028_7486256974795898880_n

Osığan deyin aytıp jürgen “ÇIN TÜRKİSTAN men ŞARQI TÜRKİSTANNIÑ ASTIRTIN AYQASI”-ına baylanıstı xaq derekter taptım. Sonıñ bir däleli retinde osı derekti wsınıp otırmın.

Bügingi qazaq qoğamı künşığıs qazaqtarınıñ tayau zamanğı sayasi tarixın köbirek nazarğa aluı tiis dep esepteymin. Ötken tarixımız turalı sauattı, ğılmi tanımdıq dünielerimiz sapalı äri köbirek bolsa keleşek wrpaqqa igi boları anıq edi. Öz basım ötken tarixımız turalı qoldanıstağı klassik ädebietterge tıñ qozqaras pen reforma kerek dep esepteymin. 

Qoş, maqalada Ospan Batır men İle ualayatı tarabı turalı, Ölkelik ükimettegi sayasi auıs-tüyister jäne ol auıs-tüyiske İle jaqtıñ sayasi reakcsiyası turalı jazıldı. Joğarda “Koalecsiyalı Ükimet” turalı aytıp öttim. Sayasi özgerister men almasularğa baylanıstı jikke bölinip soñı dürkin-dürkin mitingke wlasqanın da ayta ötu kerek. Oqtın-oqtın köterilgen sayasi mäselelerge qazaq xalqı qanday sayasi belsendilik tanıta aldı? Sayasi pozicsiyası qalay boldı? degen swraqtarğa jauap izdeuge boladı.

Qalay bolmasın, aytar äñgimemiz köp. Ol turalı alda tağı jazamız.

kerey.kz

Related Articles

  • El qorğanı – Almat Sardar

    El qorğanı – Almat Sardar

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    Sardar Almat Tobabergenwlı – öz däuirinde el basqarğan, bedeldi twlğalardıñ biri bolğan. Ol Irğızda bolıs qızmetin atqarıp, halıq arasında sıylı adam retinde tanılğan. Almat Tobabergenwlınıñ erlik pen eldik toğısqan dara jolın keyin balaları Samırat pen Töremwratta jalğıstırdı. Al onıñ şöberesi Ğalımjan Äbdisalamov Europa men Orta Aziyağa tanımal qazaqtan şıqqan twñğış skripkaşı bolğan. HİH ğasırdıñ basında düniege kelip, sol ğasırdıñ soñğı on jıldığında ömirden ötken almat Tobabergenwlı basındağı biligi men bedelin eliniñ igiligine, jwrtınıñ twrmıs-tirşiligine arnalğan öz zamanınıñ aytulı twlğalarınıñ biri edi.  «Arjağı da ataqtı er…» Tağı bir jüz jıl äri jıljıp, HVİİİ ğasır tarihın paraqtasaq, ol kezeñde el basınan ötken qayğılı oqiğalar köp bolğanın köremiz, «aqtaban şwbırındı, alqaköl swlama» halqımızdı

  • Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

    Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    Bügin Almatı qalası äkimdigi Mädeniet basqarmasınıñ wyımdastıruımen Panfilov köşesi boyındağı sahnada Naurız merekesine arnalğan «Än qanatındağı Naurız» attı jas orındauşılardıñ dästürli än keşi joğarı deñgeyde ötti. Almatı qalası HH ğasırdıñ 30-jıldarınan bastap wlt mädenietiniñ wyıtqısı, ordası qızmetin atqarıp keledi. Dästürli önerdiñ iri ökilderi, zertteuşileri osı qalada twrıp, eñbek etti. Qazir de professionaldıq tiptegi dästürli muzıkanıñ eñ iri oşağı – Almatı. Mwnda etnomuzıkanıñ belgili qayratkerleri, dästürli dombıraşı, qobızşı, sıbızğışı, änşi-termeşiler äzirleytin arnaulı orta jäne joğarı oqu orındarı, öner wjımdarı şoğırlanğan. Qazaq köne muzıka aspaptarınıñ jer betindegi jalğız muzeyi men elimizdegi jalğız dästürli öner teatrı da osında. Soñğı uaqıttarı Almatı qalasında dästürli önerdi nasihattap jürgen jas önerpazdardıñ arnayı än keşi ötpep edi.

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • 14 naurız – Matematikter küni

    14 naurız – Matematikter küni

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana

  • Si Czin'pinniñ qıtay äskeri basşılığın “tazalauı” neni bildiredi?

    Si Czin'pinniñ qıtay äskeri basşılığın “tazalauı” neni bildiredi?

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    Rid STENDIŞ Resey prezidenti Vladimir Putin (oñ jaqta) elge saparmen kelgen qıtay generalı Çjan YUsyamen qol alısıp twr. 2017 jıl. Ötken aptanıñ ayağında Qıtaydıñ Ortalıq äskeri komissiyası törağasınıñ orınbasarı qızmetinen äri Qıtay kommunistik partiyası sayasi byurosınıñ müşeliginen bosatıldı. Äskeri basşılıqtağı mwnday joğarı şendi twlğanıñ ornınan alınuı Pekinniñ Tayvan'ğa qatıstı josparına, AQŞ-pen bäsekesine jäne aymaqtağı twraqtı oyınşı retindegi röline qatıstı birqatar swraq tuğızıp otır. 24 qañtar küni Pekin qızmetten bosatılğan general Çjan YUsya (Qıtay basşısı Si Czin'pinniñ köp jıldan bergi senimdi serigi bolğan) tergeuge alındı dep habarladı. Tosın şeşimnen keyin Si Czin'pin äskeri basşılıq şıñında jalğız özi qaldı. Qıtaydı zertteuşi sarapşılar mwnıñ bilik sabaqtastığına eleuli saldarı boladı deydi. Al Pekinniñ seriktesteri

1 pikir

  1. Forex Review

    Apr 10, 2019
    Reply

    Ospan batır Islamulı. On rodilsya v 1899 godu v Koktogayskom rayone Altayskogo okruga Kitaya. On bıl vojdem nacional'no-osvoboditel'nogo dvijeniya za nezavisimost' Vostoçnogo Turkestana pervoy polovinı HH veka.

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: