АЛТЫ АЛАШҚА ЖОЛ ТАРТАР АЛТЫ КІТАП

ALTI ALAŞQA JOL TARTAR ALTI KİTAP

| Apr 1, 2019

(JÄDI ŞÄKENWLINIÑ JAÑA KİTAPTARINIÑ TWSAUKESERİ)

11 Säuir 2019 jılı Almatı qalası Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ Ädebietşiler üyinde Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ basqarması, «Er Jänibek Halıqaralıq qoğamdıq qorı», «El amanatı» qoğamdıq birlestiginiñ wyımdastıruımen Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ, Euraziya jazuşılar odağınıñ müşesi. Halıqaralıq Şıñğıshan akademiyasınıñ akademigi Jädi Şäkenwlınıñ altı şığarmaşılıq eñbegi Altı Alaşqa jol tartpaq. Qazaqstan Jazuşılar odağı Basqarması törağasınıñ orınbasarı, aqın Bauırjan Jaqıp mırzanıñ jürgizuimen ötetin aytulı keştiñ twsaukeserine körnekti ädebietşi ğalımdar men qalamgerler: Temirhan Tebegenov, Janat Ahmadi,Serikqazı Qorabay, Däuletbek Baytwrsın, Järken Bödeşwlı, Ğalım Jaylıbay, Mwrat Şaymaran, t.b. sonımen qatar, baspa söz ökilderi qatısadı dep kütilude.

J.Şäkenwlı 1967 jılı 5 mamırda Qıtay aumağına qarastı Ör Altayda tuğan. 1997 jılı Atajwrtqa qonıstanğan. Täuelsiz elge kelgenen bastap, El men wlttıñ qamı üşin eñbek etuge kirisip ketken aduındı jazuşı «Şalqar», «Qazaq ädebieti», «Jas qazaq üni» gazetterinde, Düniejüzi qazaqtarı qauımdastığında jauaptı ädebi qızmetter atqarğan.

Prozada «Bir uıs säule», «Jürek nege jılaydı» äñgimeler jinağı, «Qaralı köş» – tarihi romanı jarıq körgen. «Qaralı köş» kitabı türik tiline audarılğan. Balalar ädebieti taqırıbında «Aq balapan», «Armanşıl bala» kitaptarın jazğan. Bir bölim mısal äñgimeleri oqulıqtarğa kirgen. «Aq balapan» kitabı Türkiyada latın jazuında şıqqan. Ädebiettik sın-zertteu taqırıbında «Jalğızdıñ üni» kitabı jarıq körip, onıñ işindegi «Şınjañdağı qazaq ädebieti» maqalası ädebiet teoriyası jinaqtarına kirgen. Qazirge deyin jazuşınıñ avtorlıq tuındılarınan 12 kitap, qwrastırğan eñbekterinen 20 kitap jarıq körgen.

Bwdan sırt A.Tatanaywlınıñ «El qorğanı – Abılay», M.Razdanwlınıñ «Altaydıñ aqiıqtarı», S.Äbilqasımwlınıñ «Quğın», Q.Şabdanwlınıñ «Qılmısı», t.b. köptegen kitaptardı redakciyalap, ata jwrtta jarıq köruine özindik ülesin qostı. Jazuşı şığarmaşılığı haqında – T.Käkişev, T.Beyisqwlov, M.Räş, T.Tebegenov, Z.Seyitjan, J.Ahmadi, Ä.Qara, N.Tüsiphan, B.Jılqıbek, B.Bämiş, t.b. qalamger-ğalımdar qwndı zertteu maqalaların jazğan. Möldir Däukenova esimdi student «Qaralı köş» romanı haqında magistrlik eñbek qorğağan.

Osı rette Jädi Şäkenwlınıñ «Bozmwnar» roman-hikayattar kitabı, «Altay alıptarı», «Ospan batır jäne Şığıs türkistan mäseleleri» attı zertteu eñbekteri, «Qıtay qazaqtarınıñ ädebieti» attı ädebi sın-zertteuleri, «Begzat söz» attı qalamger şığarmaşılığı jayında jazılğan özge avtorlardıñ maqalalar jinağı sındı bes kitabı jarıq körip otır. Sonımen birge oqırmandar swranısı boyınşa «Qaralı köş» kitabı A.Baytwrsın ülgisindegi töte jazuda jarıq körude. Saliqalı kezdesude äsem änder şırqalıp, keş mereyin asıradı. Biregey jazuşığa «Arman» AKO wjımı şığarmaşılıq tabıs, zor densaulıq tileymiz.

Ruhani azıq bolarlıq ruhaniyattıñ ordasında Altı Alaşqa jol tartar altı kitaptıñ twsaukeseriniñ kuäsi boluğa şaqıramız.
Podrobnee: http://arman-ako.com/zhanalyktar/altyi-alashqa-zhol-tartar-altyi-kitap.html

Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

kerey.kz

Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ
KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

kerey.kz

Adamnıñ bäri birdey emes. Aqıl-oyı erkin, mändi, qwndı dünieler tuğıza alatın, jasampazdıq quatı zor adamdar boladı. Sol siyaqtı örkeniettik äleueti (potencialı) zor halıqtar boladı. Onday qasiet özindik qwndılıqtar jüyetin jasay alatın, eşkimge wqsamaytın, tereñ tamırlı ruhaniyatı bar halıqtarda boladı. Qazaqtıñ bükil tarihı men mädenieti bizdiñ sonday halıqtar sanatına jatatınımızdıñ ayğağı. Sonday ayğaq Abaydıñ aqındıq mektebiniñ körnekti ökili Kökbay Janataywlı şığarmaşılığında molınan tabıladı… Keşe Semey qalasındağı Abaydıñ qorıq- muzeyinde Kökbay Janataywlınıñ 165 jıldığına arnalğan “Abaydan sabaq aldım bala jastan” attı ädebi keş ötti. Zal belgili abaytanuşı, professor Jandos Äubäkirdiñ tağılımı mol, äserli bayandamasın erekşe ıntamen tıñdadı. Spikerdi tıñdap otırıp: “Biz Kökbaydı tipti bilmeymiz deuge bolğanday eken ğoy… Keyde tipti jeñil, üstirt
ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

kerey.kz

Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı. «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq
Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

kerey.kz

Bügin Almatı qalası äkimdigi Mädeniet basqarmasınıñ wyımdastıruımen Panfilov köşesi boyındağı sahnada Naurız merekesine arnalğan «Än qanatındağı Naurız» attı jas orındauşılardıñ dästürli än keşi joğarı deñgeyde ötti. Almatı qalası HH ğasırdıñ 30-jıldarınan bastap wlt mädenietiniñ wyıtqısı, ordası qızmetin atqarıp keledi. Dästürli önerdiñ iri ökilderi, zertteuşileri osı qalada twrıp, eñbek etti. Qazir de professionaldıq tiptegi dästürli muzıkanıñ eñ iri oşağı – Almatı. Mwnda etnomuzıkanıñ belgili qayratkerleri, dästürli dombıraşı, qobızşı, sıbızğışı, änşi-termeşiler äzirleytin arnaulı orta jäne joğarı oqu orındarı, öner wjımdarı şoğırlanğan. Qazaq köne muzıka aspaptarınıñ jer betindegi jalğız muzeyi men elimizdegi jalğız dästürli öner teatrı da osında. Soñğı uaqıttarı Almatı qalasında dästürli önerdi nasihattap jürgen jas önerpazdardıñ arnayı än keşi ötpep edi.
Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti

kerey.kz

Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin