“JARILIS BOLĞANDA BÄRİN TASTAY QAŞTIQ”

Arıstıñ kireberisinde küzet küşeygen. Policeyler men qaru wstağan äskeriler qalağa twrğındardı kirgizbey twr. Sol mañda “üyime barsam” degen eki jüzge juıq adam kelgen. Solardıñ biri Sadıq Orazgeldi jarılıs bolğanda “aldı-artına qaramay qaşqandarın” aytadı.

- Qwjatımdı aluım kerek. Qorada maldar qalğan, solardı suaru kerek. Jayau bolsa da, kirip şığuım kerek. Keşe jarılıs bolğanda qwjattarımdı, bärin tastay qaştıq ğoy, – dedi Arıs twrğını.

Auılğa kireberiste twrğan tağı bir twrğın “jolğa şığuım kerek, üyde qwjatım men poyız bileti qalıp qoydı, sonı alu üşin üyime kiruim kerek” deydi.

Jinalğan jwrttıñ sözinşe, bwl jolğı jarılıstı bwrınğı jarılıspen salıstıruğa kelmeydi. Arıstıqtar “mausımnıñ 24-i küni soyqan jarılıs” boldı deydi.

Keybir twrğın “bilik osığan deyin bolğan üş jarılıstan sabaq almadı” dep nalidı.

- [Jarılıstar] qaşanğı qaytalana beredi? Halıq qaşanğı sabılıp, qaşıp jüredi? Bwrın jarılıs bolğanda “endi qaytalanbaydı” degen edi. Dükenim bar edi, sol tonaldı dep estidim. Kire alsaq, [dükenimdi] barıp körsem deymin, – deydi Säbit esimdi Arıs twrğını.

Sol mañda twrğan policeydiñ biri “Bizge “kirgizbe” dedi, kirgize almaymız. Qaşan kirgizetinin bilmeymiz” dep qısqa qayırdı.

Al Arıs qalasında öli tınıştıq. Ärbir jerden äskeri maşinalar men policiya kölikteriniñ dauısı estiledi. Soldattar men policeyler qalanı küzetip jür. 25 mausımda Qazaqstan işki ister ministri Erlan Twrğımbaev twrğındardıñ üyine wrlıqqa tüsken üş adamnıñ wstalğanın aytqan.

JARIQSIZ QALĞAN QALA

Qaladağı joldarğa snaryad tüsip, oyılıp qalğan. Arıstağı bazardıñ keybir jerinde jemis-jidekter men kökönister jinalmağan küyi twr. Satuşılar jemisterdi jinap ülgermegenge wqsaydı. Bazarda qalğan tauarların küzetken bir-eki adam jürdi.

Arıstıñ ortalığındağı ğimarattıñ biri äli örtenip jatır. Bwl üyge snaryad qwlağanğa wqsaydı. Jarılıstıñ ekpininen qarama-qarsı twrğan Halıqqa qızmet körsetu ortalığınıñ terezeleri qirağan. Ortalıqtıñ işi qañırap qalğan. Komp'yuterler men printerler twr, jerde qağazdar şaşılıp jatır. Ortalıqta jürgen bir-eki qızmetker “Arısqa jwrt oralğanşa ğimarattı qalpına keltiruimiz kerek” deydi.

Künine ondağan poyız kelip, jüzdegen jolauşı ağılıp jüretin Arıstağı vokzalda da tirşilik bayqalmaydı. Vokzal janındağı toyhanağa snaryad tüsip, tolığımen qirap qalğan. Toyhanağa tüsken snaryadtıñ küşi vokzaldıñ terezelerin de sındırğan. Atı-jönin aytqısı kelmegen policey vokzaldağı qozğalıs jarılıs bastalğan birer sağattan soñ toqtağanın aytadı.

Arısta qazir jarıq joq. Elektr sımdarı qirağan. Internet pen baylanıs ta naşar. Qalağa tirşilik qaşan oralatını belgisiz. 25 mausımda Nwr-Swltandağı ükimet otırısında Qazaqstan işki ister ministriniñ orınbasarı YUriy Il'in qalada jarılıs qaupi äli seyilmegenin mälimdedi.

“[Ört sönbegendikten] qaru-jaraq äli de jarıluı mümkin. Ottı qorğanıs ministrliginiñ qoymalarındağı brondalğan arnaulı tehnika kömegimen söndiremiz” dedi ministr orınbasarı.

24 mausım tañerteñ Türkistan oblısı Arıs eldimekeni mañında ornalasqan Qazaqstan qarulı küşteri bölimderiniñ birinde, resmi derek boyınşa, ört şığıp, saldarınan äskeri oq-däri jarılğan. Türkistan oblısı äkimdigi Arıstağı jarılıstan keyin oblısta tötenşe jağday jariyaladı.

Bilik orındarı apattan eki adamnıñ qaza tapqanın habarladı. Qaza bolğandardıñ biri – Arıs twrğını. Türkistan oblısı äkimdiginiñ habarlauınşa, twrğınnıñ köligine snaryad tüsken. İşki ister ministrliginiñ mälimdeuinşe, mert bolğan ekinşi adam – äskeri qızmetker. Onıñ denesi äskeri qoymanıñ mañınan tabılğan.

Jarılıstan keyin şamamen 39 mıñ adam öz betterimen bas sauğalap, qalanı tastap şıqqan. Üş jarım mıñnan astam twrğın Türkistan oblısı äkimdigi bölgen avtobuspen Şımkentke jetken.

Şımkentke jetkizilgen Arıs twrğındarınıñ keybiri evakuaciyadan keyin özderine jağday jasalmay otırğanına şağımdandı. Şımkenttegi “Aqmeşit” meşiti mañında jürgender kömekti bilik emes, qala twrğındarı körsetip jatqanın aytadı.

Azat Europa / Azattıq radiosı