Huañ PU äskeri mektebinen bilim alğan Şığıs Türkistandıq qazaqtar
kerey.kz
20-şı ğasır basında dünie jüzinde tört ülken äskeri oqu ornı bolsa, sonıñ biri- Huañ PU äskeri mektebi (黄埔军校) dep jazadı qıtay jazuşıları. Şınımen de bwl äskeri mekteptiñ däuirlik röli eresen zor bolğan. Bügingi qıtay memleketiniñ qalıptasuına tikeley tarixi ıqpal jasağan üzdik oqu ornı. Mingo ükimetiniñ prezidenti Jañ QAYŞI (蒋介石) öziniñ sayasattağı ömirin osı äskeri oqu ornında orınbasar meñgeruşi boludan bastağan. Tipti, kömenes qıtaydıñ prem'er ministri Ju IÑLAY (周恩来) da sayasattağı ğwmırın osı oqu ornında sayasi meñgeruşi boludan qalıptastıra bastağan-tın. Huañ PU äskeri mektebi qıtaydıñ tayau zamanğı üş ükimetine äskeri, sayasi twlğalardı, qağılez SAYASATTANUşılar men ataqtı TIÑŞILARdı da jetistirip bergen oqu ordası. Bir qızıq jäyit, osı äskeri oqu ornınan bilim alğan QAZAQtardı bile bermeymiz. Huañ PU äskeri oqu ornı qwrılğannan beri odan wzın sanı onğa juıq QAZAQ oquşıları ärtürli salada bilim alğan. Kerek deseñiz, birikken koalecsiya ükimeti kezinde Qaduan Hanım bastağan QAZAQ depudattarı Mingo (民国) astanası Nänkiiñde (南京) Huañ PU äskeri mektebinen bilim alıp jatqan Şığıs Türkistandıq soñğı qazaq oquşılarımen kezdesken degen derek bar. 
Biz Istanbwldan, Qazan men Bwqaradan bilim alğan Şığıs Türkistandıq qazaqtardıñ deregin bilemiz. Bertingi jıldarda Zaysan, Almatı jäne Taşkennen ärtürli mamandıq salasında oqığan Şığıs Türkistandıq Qazaqtardı derekterden qarap bilemiz, al nege Nänkiñ men Guañ JUda Huañ PU äskeri mektebinde bilim alğan QAZAQtar turalı bile bermeymiz? Bwnıñ sebebi meniñşe mınada:
Birinşiden, bwğan deyin fb jazbamda jazğamın Çin Türkistanşıldar men Şarqi Türkistanşıldardıñ ayqası turalı. İşki qıtayda bilim aluşınıñ köbi Çin Türkistanşıl boldı, Sovet odağınıñ küşimen Kömenestermen ımırağa kelgen Şarqi Türkistanşılar olardı Şıñjañnan “alastay” bastadı. Şıñjañğa oralğan olardı türli jaqtan qaqpayladı. Olarğa sayasi twnşıqtıru jasadı. Olar sayasi, ruxani, tarixi jaqtan adam nanğısız soqqığa wşıradı. Al, Şarqi Türkistanşıldardıñ ziyalıları birmezgil kömenestermen sayasi ımırada bolğandıqtan tarixi, mädeni, twlğalıq jazbalardı tek öz müddelerine beyimdep jazıp-sızıp, olar turalı şınayı tanımdıq aqparattıq mälimet jazılmadı. 
SOSIN, işki qıtaydan bilim alğan Çin Türkistanşıl QAZAQ oquşıları köbinde OSPAN Batır jağında boldı, sosın da keybiri atılıp ketti. 1983- jıldarı Gomindañnıñ (国民党) Biñtuan (兵团) därejeli äskeri kadrları aqtalsa da QAZAQtar aqtalmadı. Olar turalı mağlwmattı ğılmi aynalımğa endiru ülken sayasi qatelikke äkeletin bolğan soñ eş aytılmay qalıp kete berdi.
Tağı bir sebep, Şıñ DUBAN ükimetiniñ aldı artındağı Şıñjañ qazaqtarınıñ mädeni, ağartu tarixı ökinişke oray tolıq aşılmadı. Keyingi jazuşılar ÜŞ AYMAQŞILDIQ şeñberden şıqpadı, al odan soñğılar Kömenestik ideyalogiyalıq qwrıqtan alıstay almadı.
Jwrttıñ nazarında bolsa eken dep jazıp otırmız, artıq-kemi bolsa ayıp etpeñizder!
Pikir qaldıru