«Kökesi» men «Jäkesi»: Jambıl oblısında 60 mıñ gektar jer memleket menşigine qaytarıldı
kerey.kz
«Mıqtılar» memlekettik jerdi de menşiktep alğan
Memleket basşısı Qasım-Jomart Toqaev «Jaña jağdaydağı Qa¬zaqstan: is-qimıl kezeñi» attı Joldauında jerdiñ şeteldikterge satıl¬maytının, alayda barınşa tiimdi paydalanıluı qajettigin basa ayt¬qanı belgili. Bwğan qatıstı Jambıl oblısınıñ äkimi Berdibek Saparbaev äkimdikte ötken jiında «jer eşkimniñ äkesinen qal¬ğan mwra emes» dep naqtı wstanımın bildirgen bolatın. Aymaq basşısı tipti igeru¬siz jatqan jerlerdiñ iesi kim bolsa da mem¬le¬ketke keri qaytarudı qw¬zırlı mamandarğa tap¬sırğan. Mwnday ta¬laptı tapsırma bay-manap¬tardıñ qabırğasına batıp, jon terisine şoq basqanday bolğanı dausız.
Jambıl oblısı äkim¬diginiñ Jerlerdi paydalanu jäne qorğaluın baqılau bas-qarmasınıñ basşısı Äbil¬hayır Tamabektiñ aytuınşa, jıl basınan beri jürgizilgen tekserister talay swmdıq pen qulıqtıñ betin aşqan eken.
«Jambıl oblısınıñ äki¬mi Berdibek Saparbaevtıñ tap¬sırmasına oray, biıl igerusiz jatqan 70 mıñ gektar jerdi memleket menşigine qaytaru josparlanğan. Qazirgi tañda basqarma bwl mindetti 86 payızğa orındap, 60 mıñ gektar jerdi qaytarıp otır. Odan bölek, Şu audanında 13 474 gektar jer zañsız berilgeni anıqtalıp, qazirgi tañda memleketke keri qaytarıldı. Sonımen qatar 1 100 gektardan asa jerge qatıstı basqarma tarapınan sotqa talap-arız joldanuda. Jalpı, Şu audanında zañ¬dı belden basıp, jerdi zañ¬sız iemdenu aşıqtan-aşıq jürgizilgen. Olay deytinimiz – ağımdağı jıldıñ 24 şildesi küni jer konkursı ötkizilip, 308 ötinim qaraladı. Komissiya müşeleri 107 jer uçaskesi bo¬yınşa 85 adamdı jeñimpaz dep tanidı. Alayda arada apta ötpey, atalğan komissiya şeşimine qatıstı 8 arız kelip tüsti. Onıñ bireui – wjımdıq arız. Mamandarımızdıñ tekseruiniñ nätijesinde köptegen öreskel bwzu¬şılıq anıqtaldı. Sonday-aq 1 500 gek¬tarğa juıq jer ta¬mır-tanıstıqpen berilgeni bel¬gili boldı. Onıñ işinde ko¬missiya müşesi bola twra özi¬niñ balasına nemese anasına jer alıp bergen fak-tiler bar. Mäselen, Şu audanı Şoq¬par auıldıq okruginiñ äkimi komissiya müşesi bolıp öz balasına jer alıp bergen. Memlekettik qızmetkerlerdiñ jaqın tuıstarı jer almasın degen zañ joq. Alayda öziniñ tuısı bolğandıqtan, okrug äkimi memlekettik qızmettiñ tärtibi boyınşa balasınıñ ötinimin bağalaudan bas tartuğa mindetti edi. Biraq äkim öz ba¬lasına dauıs berip, jerdi ielenuine qolğabıs etip otır. Sol sekildi komissiya müşe bolmasa da, audandıq mäslihat hatşısınıñ komissiya otırısında otı¬rıp, soñı onıñ balası jer alu faktisi tirkeldi. Osı siyaqtı 107 qaulınıñ zañsız şığarılğanın däleldep, biz qaulılardıñ küşin joyu jäne bwzuşılıqqa jol bergen ja¬uaptılardı jazağa tartu tura¬lı wsınım berdik. Alayda au¬dan äkimi tek bir mamandı ğana jazalağanı turalı jauap jol¬dadı. Biz mwnımen kelispey, mem¬lekettik qızmet normasın bwz¬ğan auıldıq okrug äkimi men komissiya otırısında bw¬zuşılıqtarğa jol bergen ko¬missiya törağasın jazalau tu¬ralı qayta wsınıs joldadıq», – dedi basqarma basşısı Äbilhayır Tamabek.
Äbilhayır Ğalımwlı ko¬missiya törağasınıñ keñes qa¬ğidasın bwzğanı videoğa anıq tüsip qalğanın aytadı. De¬mek, atalğan fakti boyınşa Şu audanınıñ äkimi Nwrjan Kalenderov naqtı şeşim qa¬bıl¬dağanı jön. Äyt¬pese, «jeñ wşınan jalğasqan sıbay¬lastıqtıñ wşı audan äkimi jağınan şığıp twr ma?» degen oy tuuı mümkin. Juırda basqarma mamandarı Jambıl audanına da tekseris jwmıstarın jürgizip, 10 mıñ gektarğa juıq jer boyınşa qw¬qıqqa sıyımsız qaulılar qabıldanğanın anıqtağan. Atal¬ğan fakti boyınşa qazir au¬dan äkimine bwzuşılıqtardı joyu boyınşa nwsqama joldan¬ğan. Olarğa olqılıqtıñ ornın toltıruğa 1 ay uaqıt berilip otır. Bwdan bölek, mamandar Qor¬day audanına da zerdeleu jw¬mıstarın bastağan. Sonday-aq jıl soñına deyin Bayzaq audanı da tekseristen ötedi dep kütilude. Biılğa osı üş audan mejelense, keler jılı qalğan audandardıñ da jer mäselesi mayşammen qa¬ralmaq. Al biıl jalpı 90 mıñ gek¬tar jer memleket menşigine qaytarıladı dep kütilip otır.
Jalpı, Jerlerdi paydalanu jäne qorğaluın baqılau bas¬qarması konkurstı ötkizu ko¬missiyasınıñ jwmısın ğana tekseruge qwqılı eken. Son¬dıqtan mekeme qaulını joyu tu¬ralı jergilikti bilikke wsı¬nım ğana bere aladı. Eger au¬dan äkimi bir aydıñ işinde nws¬qamanı orındamasa, onda anıq¬talğan zañbwzuşılıqtar sot-qa joldanadı. Biraq sot pro¬cesi bastalğanğa deyin de bas¬qarmanıñ basşısınan bastap, mamandarına deyin qoqan-loqı körsetip jatatındar az emes körinedi.
«Prezidenttiñ jastar kadr¬lıq rezervinen basqarmanıñ basşısı qız¬metine tağayın-dalğan osı 9 ay işinde Jambıl oblısında qarapayım adam joq pa degen oyğa keldim. Sebebi osı merzim işinde meni qorqıtqandar da, tipti jwmıs ornıma kelip qoqın-loqı körsetkender de az bolmadı. Bäriniñ äyteuir «kö¬kesi» men «jäkesi» bar. Biraq jw-mısımızdı oblıs äkimi Ber¬dibek Maşbekwlınıñ özi qol¬dap, naqtı tap¬sırmasın berip otırğannan keyin biz eşteñeden taysalmaudamız. Osı tañğa deyin käsipkerlik maqsatta berilgen jer uçaske¬lerin tekseru jw¬mıstarı öz deñ¬geyinde jürgizilmegen eken. Biz bwl bağıttağı jwmıstardı jol¬ğa qoyıp, jıl basınan beri igerusiz jatqan 40 käsipkerlik nı¬san ielerine 1 jılğa nws¬qama berip, jer salığın on ese wlğaytu boyınşa salıq bas-qarmalarına hat joldadıq. Igeru¬siz jatqan käsipkerlik jer uçaskelerin qaytaru boyınşa 5 is sot¬qa joldansa, onıñ 2-de jeñip şıqtıq. 3 is sotta qa¬raluda. Osı nısandardıñ qo¬jayın¬darınıñ da arağa adam salıp, mäseleni jauıp tas¬tağısı kelgenderi boldı. Ol az deseñiz – bir audandı teksere bar¬saq, jauaptı mamandar qw¬jat¬tar toptamasın jasırıp, zañ¬sızdıqtarın körsetpeuge tırısadı. Olarmen biz zañ şeñ-berinde jwmıs isteymiz», – dedi bas¬qarma basşısı.
Mine, osılayşa oblıstıq Jerlerdi paydalanu jäne qor¬ğaluın baqılau basqarması eş¬kimniñ basınan si¬pamauda. Ärine, «tura bide tuğan joq» eke¬ni tüsinikti. Dese de, şındıq şen¬dilerge jaqpaytını tağı belgili.
Basqarma basşısı au¬dan¬dardağı negizgi mäsele jer¬diñ nısanalı maqsatın zañ-sız özgertu, tapsırılğan jer uças¬kelerin memlekettik men¬şigindegi bos jerlermen zañ¬sız ayırbastau, auıl şa¬ruaşılığı maqsatındağı jer¬di özge maqsatta paydalanu sındı mäseleler jii bola¬tının aytadı. Al Taraz qala¬sı äkimdiginiñ qabıldağan şe¬şimderin tekseruge basqarma qwzıretti emes. Mwnımen Jer resurstarın basqaru ko¬mi¬teti aynalısadı. Dese de, eger jer¬gilikti bilik zañ-bwzuşılıqtardı anıqtap ber¬se, basqarma şara qoldanuğa qw¬qı¬lı. Jıl basınan beri Taraz qa¬lası äkimdiginen joldanğan wsınımdar negizinde büginde jaza basqandar layıqtı jaza¬sın alğan.
Ärine, memlekettiñ je¬ri ärkim ke¬lip barmağın ba¬tıratın mayşelpek emes. Bwl – elimizdiñ qazınası. Al mem¬leket mülkine zañsız qol salu qılmıs sanaladı. Osını audan äkimderi men jauaptı mamandar tüsinbey otırğanına tañbız. Aqiqatına qaraytın bolsaq, basqarma sudıñ betin qalqıp edi, biraz bılıq betke şıqtı. Eger tüp tamırına üñilsek, talay basşılar men şendilerdiñ şekten şıqqan tirligi äşkere bolatını haq. Osıdan sezikken dökeyler qazirden qısım kör¬setip jatqanı «sasqan üyrek¬tiñ…» kerin keltirip twrğanı tağı aqiqat.
«Ädilin aytsañ, ağayınğa jaq¬paysıñ» degen dana qazaq. Alay¬da şındıq joq jerde swm¬dıqtıñ köbeyetini belgili. Sondıqtan basqarmanıñ jw¬mısın bw¬qara bas barmaqpen ba¬ğalaytını dausız. Äyteuir, şındıqtıñ otın ürlegender şo-ğına özderi küyip qalmasın dep tileyik…
Sayathan SATILĞAN, Jambıl oblısı
Pikir qaldıru