Qazaqstanda beybit jiın türinde bastalğan narazılıqtarğa qarulı toptar aralasıp, Almatı men basqa qalalarda qandı qırğınğa wlasqan edi. Eldegi jağday endi twraqtalıp keledi.

Tärtipsizdikter kezinde elde qazirgi prezident Qasım-Jomart Toqaev pen bilikten ketken soñ da birşama tetikti saqtap qalğan eks-prezident Nwrswltan Nazarbaevtıñ arasında bilikke talas bolıp jatqanı bayqaldı.

Eldegi tärtipsizdikter toqtağanğa wqsaydı, al birinşi prezident Nwrswltan Nazarbaev pen onıñ jaqındarın ne kütip twrğanı belgisiz.

Basında bilikke tartısta kim jeñedi degen kümän bolğanımen, 11 qañtarda Toqaev oğan nükte qoyğanday boldı. Parlament sessiyasına qatısqan ol Nazarbaevtıñ kenje qızı Äliya Nazarbaevağa tiesili kompaniyanıñ jwmısın, qıruar şığın ketetin memlekettik biznesti toqtatudı bwyırdı.

“Käsipkerler men jalpı qoğamda “Operator ROP” kompaniyasınıñ qızmetine baylanıstı saualdar köp” dedi Toqaev.

2015 jılı qwrılğan “Operator ROP” elde monopoliya ornatqan.

Ekologiya, geologiya jäne tabiği resurstar ministri Serikqali Brekeşev 12 qañtardağı Ükimet otırısında 2016 jıldan beri kompaniyağa 692 milliard tenge (şamamen 1,6 milliard dollar) qarajat tüskenin ayttı.

Kompaniyanıñ veb-saytında Nazarbaevtıñ fotosında öñir äkimderin “Operator ROP” kompaniyasımen jwmıs isteuge şaqırğan sözi jazılğan.

11 qañtarda Toqaev Nazarbaev otbasınıñ qıruar baylığı men mülkine qauip tönip twrğanın anıq bayqattı.

5 qañtarda Toqaev Qazaqstan Qauipsizdik keñesiniñ törağası bolğanın jariyaladı. Mwnı köbi 81 jastağı Nazarbaevtıñ basına bwlt üyirilgeniniñ belgisi dep tüsindi.

Nazarbaev 2019 jılı naurızda prezidenttikten ketip, ornına Toqaevtı qaldırğan soñ da osı qızmet arqılı ıqpalın saqtap otırğan.

9 qañtarda Nazarbaevtıñ baspasöz hatşısı Aydos Ükibay Nwrswltan Nazarbaev Qauipsizdik keñesi törağalığınan öz erkimen ketkenin mälimdedi. Biraq onıñ sözin bilik ökilderiniñ eşbiri qaytalamadı.

“Elbası” Nwrswltan Nazarbaevtıñ qayda ekeni jaylı qaueset köp. Ol 28 jeltoqsannan beri halıq aldına şıqpağan. Al 8 qañtarda Aydos Ükibay Nazarbaevtıñ Nwr-Swltan qalasında ekenin jazdı.

11 qañtardağı sözinde Toqaev birinşi prezidenttiñ “arqasında” elde “öte tabıstı kompaniyalar men halıqaralıq deñgeydegi bay adamdardıñ tobı payda boldı” dedi.

Toqaev “Qazaqstan halqına” degen arnayı äleumettik qor qwrılatının, oğan käsiporındar “qomaqtı jäne jüyeli türde jarna” salatının mälimdedi.

Ol ükimetke kompaniyalar tobın anıqtap, olardıñ osı qorğa jıl sayın salatın jarna mölşerin kelisudi tapsırdı.

Toqaev “Adamdarğa aqşa beretin jäne kömektesetin kez keldi dep senemin” dedi.

Toqaev naqtı eşkimniñ atın atamadı. Biraq onıñ qajeti de şamalı.

“Qazaqmıs” basşısı Vladimir Kim nemese bankir Bolat Ötemwratov sekildi Nazarbaevqa jaqın adamdar onıñ otız jıldıq biligi kezinde milliardtağan dollar payda tapqanı belgili.

Qazaqstanda Nazarbaevtıñ otbası müşeleri de adam aytqısız bay ekenin bäri biledi. Bwl turalı Azattıq radiosınıñ 2020 jılğı jeltoqsandağı zertteuinde tolıq jazılğan.

Nazarbaevtıñ ekinşi qızı Dinara men onıñ küyeui Timur Qwlıbaevtar Qazaqstandağı eñ bay adamdardıñ tizimine engen. Olardıñ aktivi 1 milliard dollardan asadı.

Juırdağı oqiğağa deyin Batıs baspasözinde Qazaqstan tek Nazarbaev otbasına tiesili baylıq jaylı materialdarda atalatın. Atap aytqanda, olardıñ Europa, AQŞ, Dubaydağı villaları men sarayları, jeke wşaqtarı men yahtaları jaylı maqalalarda kezdesetin.

Qazir Nazarbaevtıñ otbası müşeleriniñ qayda ekeni belgisiz.

12 qañtarda Nazarbaevtıñ ülken qızı, Parlament deputatı Dariğa Nazarbaevanıñ kömekşisi onıñ koronavirus jwqtırıp, Almatıda jatqanın, parlament otırısına sol üşin qatıspağanın ayttı.

Sol küni Qırğızstandağı 24.kg veb-saytında Nazarbaevtıñ inisi Bolat 6 qañtarda tañerteñ Qırğızstanğa ötip, sol küni Bişkekten Dubayğa bağıt alğan wşaqqa otırğanın habarladı.

Bellingcat tergeu bölimi Bombardier Challenger 604 jeke wşağınıñ narazılıqtar bastalğan soñ eki künnen soñ, 4 qañtarda Almatıdan Jenevağa wşıp ketkenin anıqtadı.

Bellingcat dereginşe, bwl wşaq bwrın Europa elderine, Reseyge, Mal'div araldarına, Dubayğa barıp twrğan.

Bellingcat “5 qañtarda sağat 10 men 11 aralığında tirkeu nömiri men basqa da derekteri joq Bombardier Global 6000 wşağı Londonğa jaqın mañdağı Farnboro äuejayına qonğanın” habarladı. Bwl jer Wlıbritaniyağa barğan jeke wşaqtar qonatın orın sanaladı.

5 qañtarda qazaqstandıq eki wşaq Qırğızstannıñ Manas äuejayına qonıp, bireui Dubayğa, ekinşisi Soltüstik Makedoniyağa ketken. Wşaqtar Qırğızstanda tehnikalıq qızmet alıp, janarmay qwyu üşin az uaqıtqa ğana ayaldağan.

Qazaqstannan wşıp ketip nemese kelip jatqan jekemenşik wşaqtardıñ köbi Nazarbaevtıñ otbası müşeleri men jaqındarınıñ elden ketip qalğanın bildiretindey.

Toqaev Qazaqstan biliginiñ Nazarbaevtardıñ soñına tüskenin aşıq aytpadı. Toqaevtıñ täuelsizdik alğalı “Elbasımen” jwmıs istegenin eskersek, oğan özi wzaq jıl qızmet etken otbası müşelerine abaylap şabuıldauğa tura keledi.

Biraq Toqaevtıñ Nazarbaev otbasın zañsız tabıstan ayıru äreketin qoğam qoldaydı. Bwl qoldau oğan birinşi prezidenttiñ köleñkesinen şığıp, öziniñ ükimetin qwrğan kezde kerek boladı.

Azat Europa / Azattıq radiosı