“REFERENDUM” NENİ KÖZDEYDİ?
Resey prezidenti Vladimir Putin 21 qırküyektegi mälimdemesinde Mäskeu “referendumnıñ qauipsiz ötui üşin bärin isteytinin” aytıp, Ukrainadağı soğıstıñ bastı maqsatı – Donbasstı azat etu dedi. Kiev bolsa Kreml'diñ bwl josparına jauap retinde, Ukraina okkupaciyalanğan jerin azat etudi jalğastıra beretinin, eger “referendum” ötetin bolsa Mäskeumen qanday da bir kelissözden bas tartatının mälimdedi.
“Ukrainanıñ okkupaciyalanğan jerinde psevdoreferendum ötkizu Kreml'diñ Kievpen jäne Batıspen kelissözder ötkizuin qiındatadı. Mwnıñ maydandağı qazirgi jağdaydı qaytsem saqtap qalam degen tırısu amalı ekeni sözsiz, sebebi Resey küşpen, äskeri jolmen jaña aymaqtardı basıp alu mümkindiginen ayırıldı dep oylaymın” dedi Ukraina bolaşaq institutınıñ sarapşısı Igor' Popov Azattıqtıñ Orıs qızmetine.
Popovtıñ sözinşe, Mäskeu referendum jariyalay otırıp eskalaciyağa barıp, basıp alğan jerlerdi Resey qwramına qosu üşin tezirek şeşim qabıldauğa dayın ekenin körsetip otır.
“Biraq şekaranıñ qalay anıqtalatını belgisiz qalıp otır. Doneck, Lugansk, Zaporoj'e men Herson oblıstarınıñ Ukraina baqılauındağı jeri de eskerile me, älde eskerilmey me?” deydi ol.
Al ukrain äskeri sarapşısı Sergey Grabskiy Ukrainanıñ tört oblısındağı “referendumdar” Ukraina armiyasınıñ qarsı şabuılın toqtata almaytının aytadı.
“Bwl “referendumdardıñ” eş mäni joq, sebebi Resey äskeri bwl audandardı tolıq baqılamaydı. Ärine, qalasa, sonday is-şara ötkize aladı, biraq Ukraina men onıñ armiyası üşin eşteñe özgermeydi. Psevdoreferendumnan keyin Mäskeu basıp alğan jerlerdi Reseyge tiesili dep jariyalap, Kievtiñ reakciyasına qoqan-loqı körsetedi desek, onda biz Mäskeu belgilegen “qızıl sızıqtan” bayağıda ötip ketip, Qırımdağı äskeri nısandardı şabuıldadıq. Reseydiñ reakciyası qanday boldı? Eşqanday. Al Qırım Resey üşin Donbass nemese Hersonğa qarağanda mañızdıraq qoy” dedi ol.
Al sayasattanuşı Olesya YAhno Mäskeudiñ “referendum” arqılı sayasi nätijege qol jetkizudi közdep otırğanın aytadı.
“Mısalı, Ukrainanıñ basıp alınğan jeriniñ qaytarıluın qiındatu. Biraq Kreml' onı jüzege asıra almaydı. Psevdoreferendum ötkizbek bolıp otırğan jerlerde 2014-2015 jıldarı Reseyge iştarta qaraytın azamattar bar edi, al Resey Ukrainağa basqınşılıq jasağannan keyin onday illyuziya joq” dedi YAhno.
Resey işinara mobilizaciyada 300 mıñ adamdı äskerge şaqırmaq. Putin Batıstı yadrolıq qarumen qorqıttı
YADROLIQ SOĞIS BOLA MA?
Kreml' “işinara mobilizaciya” jariyalay otırıp, şabuıl mümkindikterin arttırğısı keledi. Biraq soğısqa qatısuğa ıqılas tanıtpağan azamattardı mobilizaciyalau Reseydi közdegen maqsatına jetkize qoyarı ekitalay, sondıqtan Kreml'diñ jalğız amalı – yadrolıq qaru qoldanamın dep doq körsetu bolıp otır deydi sarapşılar.
Reseydiñ äskeri doktrinasında el eumağına şabuıl jasalğan jäne memleketke qauip töngen jağdayda yadrolıq jäne basqa da joyqın qaru qoldanuğa bolatını jazılğan.
“[Ukraina armiyasınıñ] Mäskeu Resey qwramına qosqalı otırğan Hersonğa şabuılın yadrolıq qaru qoldanuğa sıltau qıluğa bolmas. Biraq Ukrainağa qarsı mwnday qarudı qoldanu mümkindiginiñ özi halıqaralıq arenadağı reakciyanı aytarlıqtay özgertip, Resey soğıs aşqalı beytarap bolıp kelgen Qıtay, Ündistan sekildi basqa da elderge äser etedi” deydi Igor' Popov.
AQŞ prezidenti Djo Bayden CBS telearnasına bergen swhbatında Putinge himiyalıq nemese taktikalıq yadrolıq qaru qoldanbauın eskertti. Biraq ol “Resey onday qadamğa barsa, AQŞ qalay jauap beredi?” degen swraqqa eşteñe aytqan joq. Al amerikalıq diplomat Kurt Uolker Resey Ukrainağa qarsı yadrolıq qaru qoldansa, Batıs oğan tikeley äskeri jauap qaytaradı dep topşılaydı.
“Kreml'diñ onday qadamına Batıs pen NATO-nıñ jauabı qatañ boladı. Batıs liderleriniñ twspaldap aytqan sözine sensek, [Reseydiñ] Ukrainada yadrolıq qaru qoldanuı NATO-ğa müşe elderdiñ radioaktivti zattarmen lastanuına alıp keledi. Bwl Soltüstik-atlantikalıq odaqqa şabuıl retinde qabıldanadı. YAğni, Batıstıñ Reseyge şabuıl jasauına qolbaylau bolmaydı” dedi Igor' Popov. Ol Resey yadrolıq qaru qoldanğan jağdayda Batıs aldımen yadrolıq qarumen emes, zımıran şabuılımen qarsı şığatın bolar degen boljam aytadı.
“Batıs sayasatkerleriniñ mälimdemelerine qarasaq, Resey basşılığına Ukrainağa qarsı yadrolıq qaru qoldanğan jağdayda Batıstıñ birden jauap qaytaratını eskertilgen” deydi ol.
“Putindi – okopqa”. Mäskeude mobilizaciyağa qarsı şıqqandardı küşpen wstadı
“İŞİNARA MOBILIZACIYA” SOĞISQA QALAY ÄSER ETEDİ?
Ukrainanıñ äskeri sarapşısı Sergey Grabskiy Reseydiñ äskeri küşi sarqıldı deuge äli erte dep esepteydi.
“İşinara mobilizaciyanı esepke almağan künniñ özinde, Reseydiñ soğısqa eriktiler jasağın, sottalğan adamdardı jiberip jatqanın, aymaqtıq batal'ondar qwrılğanın körip otırmız. Mwnıñ bäri jeñil jayau äsker sanaladı. Reseydiñ resursı sarqıldı degen qate pikir aytılıp jür. Ökinişke qaray, olay emes. Ukraina äskeriniñ qalay äreket etkenine qarasaq, säuirdiñ ekinşi jartısında Resey äskeriniñ şabuılın toqtatu üşin osınday jeñil jayau äskermen Donbassta uaqıt wttıq. Qazir Resey tarapı şamamen sonday algoritmmen äreket etip jatır” dedi Grabskiy.
Osılayşa Resey armiyası Ukraina äskeriniñ qozğalısın toqtatuğa tırısıp, sol uaqıtta qarumen jäne äskeri tehnikamen qamtılğan äskeri bölimder qwradı deydi sarapşı.
Putin “işinara mobilizaciya” jariyalağan kezde Resey qorğanıs ministri Sergey Şoygu äskerge 300 mıñ adam şaqırılatının mälimdegen. “Penta” sayasi zertteuler ortalığınıñ direktorı, sayasattanuşı Vladimir Fesenko Putin Europağa ses körsetip otır deydi.
“Ol bwl qadam Batıstıñ Kievti kelissözderge köndiruine äkelui mümkin dep oylaydı. Biraq aqır soñında Kreml' Putindi qoldağanına qaramastan, Ukrainadağı soğısqa barğısı kelmeytin azamattardı qorqıtadı” deydi Fesenko.
azattyq.org
Azat Europa / Azattıq radiosı
Pikir qaldıru