Germaniya biligi Ukrainağa “Leopard 2″ (Leopard 2) tankisin beruge jäne basqa elderge de bwl tankini Ukrainağa jetkizuge rwqsat berdi. Bwl tankini Ukraina biligi Germaniyadan bwrınnan swrap kelgen edi.Biraq Berlin “Leopard” tankisin Kievke wzaq uaqıt bergisi kelmedi. Ukraina qızıqqan bwl tank qanşalıqtı mıqtı? Tüsindiremiz. 

“LEOPARD 2″ DEGEN QANDAY TANK? 

“Leopard 2″ tankisin Germaniyanıñ Krauss-Maffei Wegmann kompaniyası jasağan. Kompaniya “Leopardtı” atu qabileti, qorğanısı, jıldamdığı, aylası jağınan “älemdegi eñ mıqtı tank” dep sipattaydı äri kez kelgen jağdaydağı şayqasqa jaraydı deydi.

55 tonna tankige tört adam sıyadı, eñ joğarğı jıldamdığı – 68 km/sağat. Bwl tankiniñ alğaşqı nwsqası 1979 jılı jasalğan. Sodan beri Germaniya 3500-den astam “Leopard” tankisin jasağan. “Leopardtıñ” snaryad atqanı tolıq cifrlıq jüyemen basqarıladı.

Qazir bwl tank 20 elde – sonıñ işinde Kanada, Daniya, Finlyandiya, Pol'şa, Niderland, Norvegiya, Grekiya, Avstriya, Ispaniya, Şveciya jäne Türkiyada bar.

UKRAINAĞA QANŞA “LEOPARD” KEREK? 

Germaniya Ukrainağa 14 “Leopard” tankisin beretinin mälimdedi. Basqa da elder jaqın künderi naqtı sanın jariyalauı tiis. Al Londonda ornalasqan Strategiyalıq zertteuler halıqaralıq institutı “Leopard” soğısta qanday da bir payda äkelu üşin 100 tank qajet boladı” dep jazdı.

Ukraina qorğanıs ministrligi soğısta Resey şabuılın toytaru üşin 300 tank kerek degen, Kievtiñ bwl sözin Europa odağınıñ liderleri de qoldaydı.

Osı aptada Lyuksemburg sırtqı ister ministri Jan Assel'born “bizge 300 tank qajet” dep mälimdegen.

Europa elderi “Leopard” tankisin Kievke bergen jağdayda onı Ukrainağa jetkizuge uaqıt kerek. Strategiyalıq zertteuler halıqaralıq institutı ukrainalıq äskerilerge tankini basqarudı üyretuge üş aptadan altı aptağa deyin uaqıt kerek dep esepteydi.

Germaniyanıñ Myunster qalasındağı tank muzeyiniñ direktorı Ral'f Rats Ukrainanıñ täjiribeli tankisteri “Leopardtı” qoldanudı jıldam üyrenip aluı mümkin dep topşılaydı.

“Tankiniñ potencialın 100 payız qoldanğan dwrıs pa älde qısqa uaqıtta 80 payızın qoldanğan jön be degen swraq tuındasa, ukrainalıqtar ekinşi varianttı tañdaytını anıq” deydi ol.

“LEOPARD” SOĞISTA NE ÖZGERTE ALADI?

Strategiyalıq zertteuler halıqaralıq institutınıñ äskeri sarapşısı Yohann Mişel' mwnday tankiler Ukrainağa qayta qarımta şabuılğa şığuğa mümkindik beredi deydi.

“Mwnday soğısta ärtürli qwrış sauıttı tehnikalar men köp tankisiz keñ kölemdi qarımta şabuıl wyımdastıru mümkin emes. Al mwnday tankiler Ukraina qoldanıp jatqan sovettiñ eski tankilerin almastırıp, jaña mümkindikter aşadı” deydi ol.

Germaniyanıñ Myunster qalasındağı tank muzeyiniñ direktorı Ral'f Rats “Leopard” jäne batıstıñ basqa da tankileri Resey qoldanıp jatqan tankilerden äldeqayda äkki äri jıldam deydi.

“Ringide erkin qozğala almaytın, bir bağıtta ğana qozğala alatın boksşını elestetiñiz. Al ekinşi boksşı barlıq bağıtta qozğala aladı deyik. Demek, “Leopard” ringidegi ekinşi boksşı” deydi Rats.

Sarapşı batıs tankileri qanşalıqtı mıqtı bolsa da, äue soqqıları men qalalı jerlerdiñ işinde tankige qarsı jayau äskerdiñ aldında älsiz dep sanaydı. Onıñ sözinşe, bwl jağınan Ukraina äue qorğanısı men barlau jağınan mıqtı boluı kerek.

Rats “Ukraina men Reseyde tank sanı birdey bolsa, “Leopard” pen batıstıñ basqa da tankileri Ukrainağa basımdıq beredi” dep esepteydi.

Şveycariyanıñ ETHZ politehnikalıq universitetiniñ qauipsizdik boyınşa zertteu ortalığınıñ zertteuşisi Niklas Mazur “batıstıñ tankileri bir özi soğıs bağıtın özgertip, jeñis äkeledi deuge kelmeydi” degen pikirde.

“Tankiler de öte qwndı, biraq olardı jayau äsker, artilleriya, äue qorğanısı, tikwşaqtarmen qatar tiimdi qoldanu kerek” deydi ol.

BERLIN “LEOPARDTI” NEGE WZAQ UAQIT BERMEY KELDİ?

“Leopard” tankisi bar elder bwl qarudı Germaniya biliginiñ rwqsatınsız bere almaydı. Pol'şa “Leopardtı” Ukrainağa osı aydıñ ortasında beruge dayın edi, biraq Berlin kelisim bermey kelgen.

Batıs elderi Ukraina mwnday tankilerdi Reseydiñ aumağına şabuıldauğa qoldanıp, NATO soğısqa aralasıp kete me dep te qauiptenedi. Batıstağı keybir şendiler Resey men Qıtay Ukrainağa jiberilgen tankilerdiñ jasalu tehnologiyasın bilip aluı mümkin dep te mälimdegen.

Al Mäskeu Batıs elderi Ukrainanı qarumen qamtamasız etu arqılı soğıstı uşıqtırıp jatır degen edi.

BASQA ELDER UKRAINAĞA QANDAY TANKİLER BERMEK?

Soğıs bastalğalı Ukraina negizinen Sovet Odağında jasalğan T-72 tankilerin qoldanıp kelgen.

Reuters agenttigi Vaşingtondağı derekközderine süyenip, “Jaqın künderi AQŞ Ukrainağa M1 Abrams tankilerin beredi” dep jazdı. Vaşington da bwğan deyin bwl tankini Kievke bermey kelgen edi.

Wlıbritaniya osı aptada Challenger 2 tankisin beretinin habarlağan. Al Franciya prezidenti Emmanyuel' Makron qorğanıs ministrinen Ukrainağa Leclerc tankilerin beru jağın qarastırudı swradı. Çehiya men Pol'şa Ukrainağa Sovet Odağında jasalğan T-72 tankilerin beretinin mälimdedi.

KREML' NE DEYDİ?

Resey prezidenti Vladimir Putinniñ baspasöz hatşısı Dmitriy Peskov bügin 25 qañtarda “[Batıs tankileri] Ukraina äskeri küşterine aytarlıqtay serpin beredi dep oylau – ülken jañılıs. Artıq bağalau. Bwl tankiler de özgeler siyaqtı otqa oranadı” dedi.

Germaniyadağı tank muzeyiniñ ökili Rats “Batıs tankileri Resey tankilerinen qanşalıqtı mıqtı bolsa da, bwl tankiler de maydanda joyıluı mümkin ekenin eskerui kerek” dep biledi.

— “Leopard” — qoyan-qoltıq şayqasqa aralasatın qaru. Sondıqtan bwl tankiler de soğısta qwrtıluı mümkin, işinde otırğan ekipaj müşeleri de qaza tabatının joqqa şığara almaymız, – deydi ol.

Azat Europa / Azattıq radiosı