Köz qaras Ruhaniyat Sayasat Äleumet
Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq.
Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi.
Endi bilik konstituciyadan orıs tiliniñ “resmi” märtebesin nege alğısı kelmeydi? Manipulyaciyağa emes, şınayı sebebine üñileyik. Sebebi memlekettik byurokratiyalıq apparat orısşa jwmıs jürgize almay qalamız dep qorqadı. Qoldanıstağı konstituciyanıñ 7-bap 2-tarmağı memlekettik byurokratiyalıq apparatqa eş kedergisiz, bayağı inerciyamen orısşa is-qağaz jürgize beruge mümkindik berip twr.
“Orıs tilin alıp tastasaq, soğıs boladı” degen jalğan dilemma wsınıp, Kreml'diñ sayasatın qalqan etip wstauınıñ artında qazirgi status-kvonı saqtap qalu nieti ğana jatır.
Eger biz qoldanıstağı konstituciyanıñ 7-bap 2-tarmağın “memlekettik organdar men jergilikti özin özi basqaru wyımdarı qazaq tilinde jwmıs isteuge mindetti. Al azamattarmen qarım-qatınas üşin qajet bolğan jağdayda orıs tili qoldanıladı” dep özgertsek, onda bükil zañnamanı konstituciyanıñ osı babına beyimdeuge tura keledi, bükil byurokratiyalıq apparat jwmısın tek qazaqşa jürgizuge mäjbür boladı. Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı osı. Resey emes.
Sol sebepti özgeristi wzaqqa sozbay, qazir jasau kerek. Sebebi jüye bwğan öz erkimen eşqaşan dayın bolmaydı. Qazirgi “saqtıq statusın” mäñgi sıltau etip otıra almaymız.
Onıñ üstine, konstituciyadan orıs tilin alıp tastau – orıs tildi adamdardıñ qwqığın şektemeydi, eşkimge tıyım salmaydı, jay ğana memlekettik byurokratiyalıq apparattı qazaq tilinde jwmıs isteuge mindetteydi.
Bwl asığıs şeşim dep eseptesek, konstituciyamızdı özgertip alğan soñ, onı engizudiñ jol kartasın jasayıq, uaqıt bereyik. Byurokratiyalıq apparat beyimdelsin, til bilmegender üyrensin. Oğan eşkim qarsı emes. Bastısı naqtı ereje ornatıp alu. Qazirden bastap memlekettik tildiñ qoldanıs ayasın bekitu kerek. Öytkeni ereje joq jağdayında äleumettik dümpu riski artadı.


Pikir qaldıru