|  |  | 

Jahan jañalıqtarı Sayasat

AQŞ Irannıñ Hark aralın basıp ala ma? 

Iran islam respublikasına tiesili Hark aralı.

Iran islam respublikasına tiesili Hark aralı.

Amerika men Izrail'diñ Iranğa äue şabuıldarı jalğasıp jatqan twsta AQŞ-tağı sayasi ortada islam respublikasına tiesili Hark aralın basıp alu ideyası talqılana bastadı.

Sarapşılardıñ aytuınşa, Vaşington Irandağı mwnay eksportınıñ negizgi oşağı sanalatın Hark aralın nısanağa aluı äbden mümkin. Bwl sankciyalar qwrsauındağı Iran ekonomikasın qwlatpay wstap twrğan bastı tabıs közin jauıp tastauı ıqtimal.

Alayda Iran mwnay eksportınıñ 90 payızın qamtamasız etetin Parsı şığanağındağı şağın araldı basıp alsa, bwl AQŞ pen Izrail'diñ Iranğa qarsı soğısın tipti uşıqtırıp jiberui mümkin. Mwnıñ özi de Iran ekonomikasın tolıq qwrdımğa jibere almaydı deydi sarapşılar.

7 naurızda Axios basılımı AQŞ äkimşiligi Hark aralın basıp alu mümkindigin talqılağanın habarladı . Iran bwl aralğa 1960-jıldarı arnayı nısandarın twrğızıp, sodan beri mwnay eksportında osı şağın aralğa täueldi bolıp qalğan.

Araldağı tereñ su aylaqtarı mwnaydı köptep tasımaldaytın alıp tankerlerdi qabılday alatınday etip jabdıqtalğan.

Tramp äkimşiligine jaqın derekköz The New York Post basılımına “soğıstıñ nätijesine äseri zor ekenin eskersek”, araldı basıp alu kerek pe degennen göri “qaşan basıp alamız?” degen swraq kün tärtibinde twrğanın aytqan.

Tramp äkimşiligi bwl turalı äli jariya pikir bildirgen joq.

“Irannıñ basqa eksport terminaldarı jetkilikti. Tağı beseui bar, olardıñ işinde Ormuz bwğazınıñ şığısındağı Jaskide Irannıñ bastı mwnay kenişterimen 1000 şaqırımdıq mwnay qwbırları arqılı jalğanğan jaña terminal bar”, – deydi Iran mwnayı tarihın zertteytin sarapşı, Eurasia Group ortalığınıñ zertteuşisi Gregori Bryu.

Onıñ aytuınşa, Jask mwnay terminalı mwnaydı Ormuz bwğazına kiriptar bolmay-aq eksporttay beru üşin ädeyi salınğan, yağni däl qazirgidey jağdaylar bolıp qalsa dep arnayı twrğızılğan deydi sarapşı.

AQŞ osı bir bos jatqan şağın ğana aralğa baqılau ornatuğa tırıssa, Iran Harktağı mwnay terminalın joyıp jiberuge küş saluı ıqtimal.

“Irandıqtar Harktağı infraqwrılımdı qarsılastıñ qolına berip qoyğanşa, onı joyıp jiberuge müddeli boluı äbden mümkin”, – deydi Bryu.

Sarapşılardıñ aytuınşa, mwnday qadam Vaşingtonğa – simvoldıq, al Iranğa propagandalıq twrğıda jeñis äkelui ıqtimal. Al mwnay narıqtarı odan keyin bolatın alasapırannıñ saldarımen küresuge mäjbür bolmaq.

Bryudiñ aytuınşa, Harkqa AQŞ äskeri kelgen jağdayda oğan Iran qarımta şabuıl jasauı äbden mümkin, sebebi aral zımıran men dron şabuılınan eş qorğalmağan.

AQŞ pen Izrail' aqpanda Tegeranğa äue şabuılın bastağannan soñ Iran Parsı şığanağınıñ ön boyına mwnday qaruın dayındap qoydı.

Hark aralın AQŞ äskeri basıp alğan jağdayda bwl Irannıñ jaña ruhani kösemi Mwjtaba Hameneige propaganda twrğısınan ülken olja boluı ıqtimal.

Hamenei 8 naurızda marqwm äkesiniñ ornına eldiñ eñ joğarı basşısı qızmetine keldi. Onıñ bwl orınğa kelui qanşalıq zañdı degen swraq basqa jaq tügil Irannıñ dini basşılığında da biraz dauğa sebep boldı.

Iran jerin basqa bir el okkupaciyalağan jağdayda bwl tötenşe jağday onıñ poziciyasın nığaytın, halıqtı öz aynalasına jwmıldıruğa mümkindik beredi.

“Bwdan soñ rejim Amerika men Izrail'diñ agressiyasına toytarıs beru degendi Irannıñ aumaqtıq twtastığın qorğau degen äskeri maqsatqa almastıra aladı”, – deydi Gregori Bryu.

Azat Europa / Azattıq radiosı

Related Articles

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

  • Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi

  • «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    Qazirgi Ata zañnıñ avtorlarınıñ biri, akademik Maydan Süleymenov Konstituciya reformasın sınadı. Ol zañnıñ mätinin şağın bir top äldeqaşan jazıp qoyğanın, al komissiya jay ğana maqwldaytının aytadı. Onıñ sözinşe, ğalımdar men sarapşılardıñ wsınıstarı eskerilmeydi. Bwl turalı akademik Facebook-te jazdı: Keyingi kezde menen Konstituciyanı talqılap jatqanda, nege ünsiz qalğanımdı jii swrap jatır. Qısqa qayırsam: mağınasız jwmıstan şarşadım. Iä, men qazirgi Konstituciyanıñ avtorlarınıñ birimin. Talqılau kezinde eki mäsele üşin kürestim: Konstituciyalıq sottı saqtau jäne Parlamenttiñ ökilettigin şektemeu. Biraq ekeui de qabıldanbadı. Soğan qaramastan, men bwl Konstituciyadan wyalmaymın. Men Nazarbaev pen onıñ otbasınıñ jeke biligin nığaytuğa bağıttalğan keyingi tüzetulerden wyalamın. Nazarbaevtıñ kezinde-aq osı masqara tüzetulerdiñ barlığın taldap, Konstituciyanı jetildiru boyınşa birqatar wsınıstar engizu turalı

  • Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: