АПАЙ, МЕН СІЗДІ ЖАҚСЫ КӨРЕМ…

APAY, MEN SİZDİ JAQSI KÖREM…

| May 28, 2015

Mwğalimniñ balası boldım. Tañdayım taqıldap taqpaqtı erte jattap, äripti erte tanığanım da sondıqtan bolar… “Mwğalimniñ balası” degen qalıpqa salındım. Ol ne? “Mwğalimniñ balası eki aluğa bolmaydı”, “mwğalimniñ balası tärtipsiz boluğa bolmaydı”, “alısuğa bolmaydı”, “jwlısuğa bolmaydı”… Qaptap ketken “bolmaydılardı” kim şığarğanın bilmeymin, äyteuir, basqağa “bolatın” närseniñ bäri mağan “bolmaytın”. Mwğalimniñ qızı bolğanım üşin!
Ne ğoy… Biraq sol şekten tıs “bolmaydı”-ğa özim asa bağınbadım. Körşiniñ qızınıñ sözdik qorındağı key sözderdi üyde “paydalandım”. Esimde, sonda mağan mamam: “Tiliñdi küydirem”, – deytin. Mağan sol qızıq bolatın. Qalay küydirmek? Auzımda silekey (su) bar, tilim qalay janadı? 5-6 jasar balanıñ oyı sonday boldı. Aqırı men tilimniñ qalay “küyetinin” bilmey kettim…
Erke boldım. Öte erke. Tentektigim de, qwday salmasın, jetip-artıldı. Mamamnıñ jwmısqa özimen ertip barğanı esimde. Mekteptiñ tap qasındağı internatqa – sabaqqa tüsten keyin baratın qızdardıñ janına qaldırıp, sabağına ketti. Bir bölmede twrğan sonşama köp äppaq tösekti körgende-e-e, baqıttan basım aynalğan. Endi şe, äjemniñ ertegisindegi mamıq tösegi bar hanşanıñ bölmesi siyaqtı körindi ğoy. Tösekten-tösekke sekirip oynağanda-a-a mekteptiñ direktorı kirip keletinin qaydan bileyin…(((((( Mamamnıñ sosın meni internattağı qızdarğa qaytıp aparğanı esimde joq… Kerisinşe, oquşı qızdarı kezektesip üyge kep qaraytın bolğan. Öytpey şe? Men jalğız emespin. Bauırım bar. Özimniñ oylap tappaytınım joq tağı…
Qabırğağa ilinip twrğan söreni ätkenşekke wqsatıp, üstin bosatıp otırıp alğanım… Ol azday inimdi janıma otırğızıp… Eki jağınan qağılğan şege eki balanı kötersin be… Bılş etip qwlap… Periştemiz qaqqan bolar eşteñe bolmadı. Biraq ne bolğanın wqpay talay uaqıttan soñ Jerge qonğan ğarışkerlerdey wza-a-aq jattıq. Al qıstıñ küni kireberis auızğı üydiñ äynegin sındırıp aldımen tonımdı (qolğap rezeñke arqılı jelkebauğa tigilip, jeñimizden şığıp jüretin), sosın malaqayımdı laqtırıp, sosın özim tüsip, oynap ketudiñ ornına esiktiñ aldındağı qoljuğıştıñ şümegine tilimdi tigizip körip… Qan-josa bolıp jabısıp twrğanımnan-aq qanday bala bolğanım belgili ğoy. Ayazdı küni bizdiñ Şığısta temirge tilin tigizip “jabıspağan” bala joq. Meni temirmen “süyistirgen” körşiniñ qızı bolatın. Keyin jaqsılap öşimdi de alğam…)))))))
Sonday bwzıqtı baqqan mamanıñ oquşısınıñ tuğan küni eken ğoy bügin! Qwttı bolsın, apay! Ömirde tek qana quanış sıylaytın şuaqtı künderiñiz köp bolsın!
Ökinişke qaray, auılğa “mwğalimniñ qızı” atanğanımmen 10-aq jıl mamamnıñ tentek qızı boldım… Sodan keyin oquşıları da, men de onı qaytıp köre almay qaldıq….((((( Al men üşin siz äli künge deyin sol bayağı Kenje apaydıñ oquşısız…
Pı.Sıı. Oquşı qızdar da qızıq bolatın, öleñ aytadı, bi bileydi. Bauırım ekeumizge koncert qoyıp beredi. Al keybir sılqım qızdar şifon'erdegi mamamnıñ kiimderin kiip alıp mwğalim bolıp oynaytın. Äsirese ökşesi biik tufli men etikterdi kiyuge qwmar bolatın. Oynap bitken soñ dım bolmağanday jinap qoyatın…

Aygül Bolathanqızıñıñ facebook paraqşasınan alındı

Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi
Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

kerey.kz

Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til
Tek tilge baylanıstı…

kerey.kz

Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,
“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

kerey.kz

“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq
Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

kerey.kz

Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda