- Sabağımız auır, onıñ üstine tüsten keyin sağatına 500 teñge tölep, aqılı sabaqtarğa baramız. Tañerteñ köñilim alañ bolıp oyanamın. Keyde otırıp «tömen wpay alıp qalsam qaytemin, äke-şeşemniñ jayı ne boladı, tuıstarım ne oylaydı» dep uayımdaymın. Osı oylar jegidey jep jür, – deydi Araylım Qaratay.

Soñğı qoñıraudan keyin tülekter kün sayın mekteptegi qosımşa sabaqtarğa barıp jür. Tañğı sağat toğızdan keşki altığa deyin «Qazaq tili», «Orıs tili», «Qazaqstan tarihı», «Matematika» jäne tañdağan päni boyınşa testke dayındaladı.

Araylım Qaratay men anası Marina Särsenbaeva. Almatı, 26 mamır 2015 jıl.

Araylımnıñ anası Marina Särsenbaeva qızı oqitın mektepte orıs tili päninen sabaq beredi. Ol «Mına qosımşa sabaqtar balalardı mülde diñkeletip jiberdi. Biıl qızımnıñ jüykesi jwqarıp bitti, selqos bolıp baradı» deydi.

- Qazir balalar tañnan keşke deyin mektepte boladı. Meniñşe, odan da üyde, tınıştıqta otırıp dayındalğanı dwrıs siyaqtı. Mektepte bäribir balanıñ köñili bölinedi, dwrıs tamaqtanbaydı ğoy, – deydi Marina Särsenbaeva Azattıq tilşisine.

Araylımnıñ anası WBT sınağın alıp tastaytın şığar dep ümittenedi.

- Odan da emtihan tapsırıp, mwğalimmen közbe köz tildesip, oyın tilmen jetkizgeni jön bolar edi. Qızım test swraqtarı jauabın qwr jattaumen jür. Aynaldırğan eki sağat balanıñ tağdırın şeşe saladı. WBT-nı alıp tastap, ornına balama birdeñe oylap tapsa eken, – deydi ol Azattıq tilşisine.

Araylım körgenin este saqtau qabileti mıqtı ekenin aytadı. Este jaqsı saqtau üşin ol jauaptardı türli tüspen belgileydi. Jıl boyı ol 45 sınaq testterin satıp alğan. Biraq ol «matematikadan naşarmın» dep uayımdaydı.

«Süyikti päni geografiya» ekenin aytqan Araylım «bükil älemdi aralap şıqqım keledi äri ağılşın tilinen qinalmaymın» deydi.

- Jıl boyı aptasına eki ret 400 teñgeden aqılı test tapsırıp jürdik.Aqılı testke är otbası qıruar aqşa jwmsadı. Testke töleytin aqşa tappay qinalğan otbasılar da bar, – deydi Araylım Qaratay.

Araylımnıñ anası ayına 90 mıñ teñge (480 dollarğa juıq) jalaqı aladı. Äkesi qwrılıs kompaniyasında mausımdıq jwmıstar isteydi.

Araylım Qarataydıñ WBT-ğa dayındalıp jatqan test jinaqtarı.

«Meniñ oquımnıñ aqşasın töleuge äke-şeşemniñ şaması kelmeydi» degen Araylım grantqa tüsudi armandaydı. Biraq ol bilimine senedi jäne Abılay han atındağı qazaq halıqaralıq qatınastar jäne älem tilderi universitetiniñ «äleumettik-mädeni servis» fakul'tetinde oqığısı keledi. Bwl universitetke auıldıq kvotamen 86 balmen tüsuge boladı.

Araylım Qaratay bos uaqıtında tabiğat ayasında seruendegendi, velosiped tepkendi jaqsı köredi, ädebi kitaptı köp oqidı. Ol bwrın dämdi tağamdar äzirleudi, bäliş pisirudi wnatatının, al qazir oğan uaqıtı joq ekenin aytadı.

- Bizdiñ mektep testti birinşi ağımmen tapsıratın boldı. Tekseruden ötetinimizdi oylap uayımdaydı ekensiñ. Eger ayaqastı birdeñe şığıp qalsa, bärin wmıtıp qaluıñ mümkin. Biz test tapsıratın auditoriyanıñ balkonında policeyler, al är qatardı mwğalimder baqılap twratının ayttı. Bıltır tapsırğan tülekter «Mwğalimder aralap, şpargalkañdı şığar dep talap etedi. Tipti şpargalkañ joq bolsa da ayğaylap, esiñdi şığarıp jiberedi de, bärin wmıtıp qalasıñ» deydi. Mwnı oylasam, tamağım qwrğap ketedi, – deydi Araylım Qaratay.

Ol tiisti pänderden dayın şpargalkalardıñ bağası 500-1000 teñge (şamamen 2,6-5,2 dollar) twratının da biledi. «Mümkin, matematikadan şpargalkağa süyenetin şığarmın» deydi ol.

- Bärin uaqıt körsetedi, biraq WBT-nı öz küşimmen tapsıruğa tırısamın, – deydi Araylım Qaratay.

Araylımnıñ sınıbı WBT tapsırğannan keyin Almatı tübindegi Esik köline barıp demalmaq.

Alma KENJEBEKOVA

azattyq.org