Qoja Ahmet YAsaui babamız bir küni şäkirtterimen swhbat qwrıp otırıp:

– Mwhambet payğambar miğrajğa köterilgen saparında Allamen didarlasıp, tildesken eken. Sol kezdesude toqsan toğız mıñ türli söz aytılıptı. Onıñ otız üş mıñı şariğat, otız üş mıñı tariqat, otız üş mıñı haqiqat eken. Mwnşa köp söz bir kitapqa sıymağan. Sol sebepti de halıq arasına keñinen taralmaptı. Sender bügin osı jerde ärqaysısıñ bir auız atalı sözden aytıñdar. Mağınası Qwran ayatı men payğambar hadisimen ündesip jatsın. Bwl asıl sözder keyingi wrpaqqa jädiger bolıp qalarlıq bolsın. Senderdiñ sözderiñ miğrajdağı swhbattıñ köleñkesi siyaqtı bop, jwrt auzında qalsın, – deydi. Şäkirtteri olay bolsa ol sözderdi qalay etip qaldırsaq dwrıs bolar, – dep Äziret Swltannıñ özinen swraydı.

YAsaui wstaz:

– «Maqal» dep aytılatın söz bolsın. Şarua köşse bayidı, däruiş keşse bayidı. Uaqıtsız erden, baqıtsız wrğaşı artıq, – deydi.

Sonda bir şäkirti:

– Aqıldı erden iman qaşıp qwtılmas, – dese, jäne bireui ilip äketip:

– Qattı jerge qaq twrar, qayrattı erge baq twrar, – depti. Tağı bireui irkilmesten:

– Dinde jürip dos izde, dwşpan özi-aq tabıladı, – deydi. Kelesi otırğanı:

– Er azamattıñ keudesi jükti bolmasa äyeli äulie tumas, – deydi. Endi biri:

– Azamat erdiñ işine at basınday şer öser, – depti. Osılayşa kezegimen mınaday maqaldar aytılıp kete barıptı:

– Bayqamasa jürek te kirlenedi, kirlense qara tastay türge enedi.

– Jigittiñ de jigitin nietinen bayqañdar, nieti qalıs jigittiñ keudesinde saytan bar.

– Niet etseñ, şöpten de jaqsılıq tabasıñ.

– Otbası ala bolsa kerege bası sayın päle boladı.

– Äuliege eki dünie bir qadam.

– Pälegi taza qauınnıñ tüynegi jaqsı bolar, jüregi taza adamnıñ tüygeni jaqsı bolar.

– Qolı aşıqtıñ jolı aşıq.

– Allağa sengen qwstay wşadı, adamğa sengen mwrttay wşadı.

– Eldiñ ıntımağın oylamağan adam, Allanı bir dep bile almaydı.

– Qırıqtıñ biri Qıdır, mıñnıñ biri uäli bolar.

– Jwdırığı qattıdan, jüregi qattı jaman.

– Astan kedey qılsa da, bastan kedey qılmasın.

– Küpirlik qılsañ, iığıñdı zil basar. Şükirlik qılsañ, kökiregiñnen jın qaşar.

– Nieti täuir jigittiñ jürisinde min bolmas, aytqanında zil bolmas, köñilinde kir bolmas.

– Er jigitke ölim barda qorlıq joq.

– Bidaydıñ keudesin kötergeni daqılınıñ joqtığı, jigittiñ keudesin kötergeni aqılınıñ joqtığı.

– Adamdı künşil qılatın – qwştarlıq pen iştarlıq.

– Jetektese wyatıñ, jeteginde jüre ber.

– Wğımı joqtıñ – jwğımı joq.

– Kökiregi kör bolsa, eki közden payda kem.

– Jetesinde joq bolsa, aytqan sözden payda kem.

– Qart boluğa bala kezden dayındal.

– Tonın aynaldırsañ jüni şığadı, işin aynaldırsañ jını şığadı, äyteuir aynaldıra berseñ, perişteniñ de mini şığadı.

– Esti bilimin köteredi, nadan kökiregin köteredi, aqımaq twmsığın köteredi.

– Adam keyde azaptan ğibrat aladı, raqattan zaqımdanadı.

– Şükir qılğan adamnıñ, tört jağı da – qwbıla, aynalası – şwğıla.

– Eñ aldımen näpsi qudı jügende, sodan keyin bar-joğıñdı tügende.

– Jüregi taza bolsa adamnıñ, perişteden ayırması bolmaydı.

–  Qarızdıñ eñ auırı da, eñ ülkeni de – uäde.

– Opasızben joldas bolma, dämiñdi tatıp ta ketedi, üyiñde jatıp ta ketedi, bälege şatıp ta ketedi, tar jerde satıp ta ketedi.

– Qız balanıñ qımbatı men qiması – wyatı men ibası.

– Ädepsiz äyeldiñ qolında ädepti qız öspeydi.

– Är närsege asıq bolğanşa, bir närsege maşıq bol.

Olardıñ qızmetin qılıp jürgen bireui, söz taba almay otırıp qalıptı. Sodan şäkirtter jinalıp:

– Eger janımızda jürgen quıs keude bolatın bolsa, mwnı ertip ne qılamız? Qol-ayağın baylap suğa tastayıq, – dep, oğan jabıla ketedi. Sonda qorqıp ketken ol:

– Ey, Alla tereñ batırıp, köp qorqıtadı eken-au. Öziñ qwtqar, – dep şıñğırıp jiberedi. Qwrdastarı:

– Boldı bosatayıq. Bwl da bir ğibrattı söz ayttı, – depti.

Şäkirtterdiñ aytqan sözderi «maqal-mätel» dep, Qwran men hadistiñ astarlı sırı aytılğan jer keyin kele Sırdariya atalıptı.

degdar.kz