قوجا احمەت ياساۋي بابامىز ءبىر كۇنى شاكىرتتەرىمەن سۇحبات قۇرىپ وتىرىپ:

– مۇحامبەت پايعامبار ميعراجعا كوتەرىلگەن ساپارىندا اللامەن ديدارلاسىپ، تىلدەسكەن ەكەن. سول كەزدەسۋدە توقسان توعىز مىڭ ءتۇرلى ءسوز ايتىلىپتى. ونىڭ وتىز ءۇش مىڭى شاريعات، وتىز ءۇش مىڭى تاريقات، وتىز ءۇش مىڭى حاقيقات ەكەن. مۇنشا كوپ ءسوز ءبىر كىتاپقا سىيماعان. سول سەبەپتى دە حالىق اراسىنا كەڭىنەن تارالماپتى. سەندەر بۇگىن وسى جەردە ارقايسىسىڭ ءبىر اۋىز اتالى سوزدەن ايتىڭدار. ماعىناسى قۇران اياتى مەن پايعامبار حاديسىمەن ۇندەسىپ جاتسىن. بۇل اسىل سوزدەر كەيىنگى ۇرپاققا جادىگەر بولىپ قالارلىق بولسىن. سەندەردىڭ سوزدەرىڭ ميعراجداعى سۇحباتتىڭ كولەڭكەسى سياقتى بوپ، جۇرت اۋزىندا قالسىن، – دەيدى. شاكىرتتەرى ولاي بولسا ول سوزدەردى قالاي ەتىپ قالدىرساق دۇرىس بولار، – دەپ ازىرەت سۇلتاننىڭ وزىنەن سۇرايدى.

ياساۋي ۇستاز:

– «ماقال» دەپ ايتىلاتىن ءسوز بولسىن. شارۋا كوشسە بايدى، ءدارۋىش كەشسە بايدى. ۋاقىتسىز ەردەن، باقىتسىز ۇرعاشى ارتىق، – دەيدى.

سوندا ءبىر شاكىرتى:

– اقىلدى ەردەن يمان قاشىپ قۇتىلماس، – دەسە، جانە بىرەۋى ءىلىپ اكەتىپ:

– قاتتى جەرگە قاق تۇرار، قايراتتى ەرگە باق تۇرار، – دەپتى. تاعى بىرەۋى ىركىلمەستەن:

– دىندە ءجۇرىپ دوس ىزدە، دۇشپان ءوزى-اق تابىلادى، – دەيدى. كەلەسى وتىرعانى:

– ەر ازاماتتىڭ كەۋدەسى جۇكتى بولماسا ايەلى اۋليە تۋماس، – دەيدى. ەندى ءبىرى:

– ازامات ەردىڭ ىشىنە ات باسىنداي شەر وسەر، – دەپتى. وسىلايشا كەزەگىمەن مىناداي ماقالدار ايتىلىپ كەتە بارىپتى:

– بايقاماسا جۇرەك تە كىرلەنەدى، كىرلەنسە قارا تاستاي تۇرگە ەنەدى.

– جىگىتتىڭ دە جىگىتىن نيەتىنەن بايقاڭدار، نيەتى قالىس جىگىتتىڭ كەۋدەسىندە سايتان بار.

– نيەت ەتسەڭ، شوپتەن دە جاقسىلىق تاباسىڭ.

– وتباسى الا بولسا كەرەگە باسى سايىن پالە بولادى.

– اۋليەگە ەكى دۇنيە ءبىر قادام.

– پالەگى تازا قاۋىننىڭ تۇينەگى جاقسى بولار، جۇرەگى تازا ادامنىڭ تۇيگەنى جاقسى بولار.

– قولى اشىقتىڭ جولى اشىق.

– اللاعا سەنگەن قۇستاي ۇشادى، ادامعا سەنگەن مۇرتتاي ۇشادى.

– ەلدىڭ ىنتىماعىن ويلاماعان ادام، اللانى ءبىر دەپ بىلە المايدى.

– قىرىقتىڭ ءبىرى قىدىر، مىڭنىڭ ءبىرى ءۋالي بولار.

– جۇدىرىعى قاتتىدان، جۇرەگى قاتتى جامان.

– استان كەدەي قىلسا دا، باستان كەدەي قىلماسىن.

– كۇپىرلىك قىلساڭ، يىعىڭدى ءزىل باسار. شۇكىرلىك قىلساڭ، كوكىرەگىڭنەن جىن قاشار.

– نيەتى ءتاۋىر جىگىتتىڭ جۇرىسىندە ءمىن بولماس، ايتقانىندا ءزىل بولماس، كوڭىلىندە كىر بولماس.

– ەر جىگىتكە ءولىم باردا قورلىق جوق.

– بيدايدىڭ كەۋدەسىن كوتەرگەنى داقىلىنىڭ جوقتىعى، جىگىتتىڭ كەۋدەسىن كوتەرگەنى اقىلىنىڭ جوقتىعى.

– ادامدى كۇنشىل قىلاتىن – قۇشتارلىق پەن ىشتارلىق.

– جەتەكتەسە ۇياتىڭ، جەتەگىندە جۇرە بەر.

– ۇعىمى جوقتىڭ – جۇعىمى جوق.

– كوكىرەگى كور بولسا، ەكى كوزدەن پايدا كەم.

– جەتەسىندە جوق بولسا، ايتقان سوزدەن پايدا كەم.

– قارت بولۋعا بالا كەزدەن دايىندال.

– تونىن اينالدىرساڭ ءجۇنى شىعادى، ءىشىن اينالدىرساڭ جىنى شىعادى، ايتەۋىر اينالدىرا بەرسەڭ، پەرىشتەنىڭ دە ءمىنى شىعادى.

– ەستى ءبىلىمىن كوتەرەدى، نادان كوكىرەگىن كوتەرەدى، اقىماق تۇمسىعىن كوتەرەدى.

– ادام كەيدە ازاپتان عيبرات الادى، راقاتتان زاقىمدانادى.

– شۇكىر قىلعان ادامنىڭ، ءتورت جاعى دا – قۇبىلا، اينالاسى – شۇعىلا.

– ەڭ الدىمەن ءناپسى قۋدى جۇگەندە، سودان كەيىن بار-جوعىڭدى تۇگەندە.

– جۇرەگى تازا بولسا ادامنىڭ، پەرىشتەدەن ايىرماسى بولمايدى.

–  قارىزدىڭ ەڭ اۋىرى دا، ەڭ ۇلكەنى دە – ۋادە.

– وپاسىزبەن جولداس بولما، ءدامىڭدى تاتىپ تا كەتەدى، ۇيىڭدە جاتىپ تا كەتەدى، بالەگە شاتىپ تا كەتەدى، تار جەردە ساتىپ تا كەتەدى.

– قىز بالانىڭ قىمباتى مەن قيماسى – ۇياتى مەن يباسى.

– ادەپسىز ايەلدىڭ قولىندا ادەپتى قىز وسپەيدى.

– ءار نارسەگە اسىق بولعانشا، ءبىر نارسەگە ماشىق بول.

ولاردىڭ قىزمەتىن قىلىپ جۇرگەن بىرەۋى، ءسوز تابا الماي وتىرىپ قالىپتى. سودان شاكىرتتەر جينالىپ:

– ەگەر جانىمىزدا جۇرگەن قۋىس كەۋدە بولاتىن بولسا، مۇنى ەرتىپ نە قىلامىز؟ قول-اياعىن بايلاپ سۋعا تاستايىق، – دەپ، وعان جابىلا كەتەدى. سوندا قورقىپ كەتكەن ول:

– ەي، اللا تەرەڭ باتىرىپ، كوپ قورقىتادى ەكەن-اۋ. ءوزىڭ قۇتقار، – دەپ شىڭعىرىپ جىبەرەدى. قۇرداستارى:

– بولدى بوساتايىق. بۇل دا ءبىر عيبراتتى ءسوز ايتتى، – دەپتى.

شاكىرتتەردىڭ ايتقان سوزدەرى «ماقال-ماتەل» دەپ، قۇران مەن ءحاديستىڭ استارلى سىرى ايتىلعان جەر كەيىن كەلە سىرداريا اتالىپتى.

degdar.kz