Ayagöz audanı — Şığıs Qazaqstan oblısınıñ audanı. Jeri 49,5 mıñ km². Twrğını 80 mıñğa juıq.Audan ortalığı — Ayagöz qalası.

Ayagöz audanınıñ soltüstigi say-jıralı, özendi, köldi, oñtüstigi Balqaş-Alaköl oyısımenastasqan jazıq bolıp keledi. Klimatı tım kontinenttik, jazı ıstıq, qısı suıq. Qañtardağı ortaşa aua temp-rası — 170S, şildede 220S. Jauın-şaşınnıñ jıldıq ortaşa mölş. 200 — 400 mm. Qar qazannıñ aqırı — qaraşanıñ basında tüsip, säuirge deyin jatadı. Audan aumağınan Ayagöz t.b. kişigirim özender ağıp ötedi. Topırağı sortañ, key jerde qoñır jäne swrğılt. Tabiği ösimdikterden boz, betege t.b. ösimdikter ösedi. Jabayı añdardan: arqar, qasqır, ayu, tülki, borsıq, qoyan, sartışqan, qwstan: qaz, üyrek,şağala t.b. mekendeydi. Twrğındarınıñ ortaşa tığızd. 1 km² jerge 2 adamnan keledi.. Audan jerin Türkistan — Sibir temir jolı basıp ötedi. Twrğındarı eldi-mekendermen avtomobil' joldarı arqılı qatınasadı. Audan aumağında 18 tarihi eskertkiş, onıñ işinde “Qozı Körpeş-Bayan swlu” eskertkişi bar.
Ayagöz audanı 1928 jılı qwrıldı. Äkimşilik ortalığı Ayagöz qala märtebesin 1939 jılı aldı. Audannıñ jalpı jer kölemi 5 mln. Gektar qwraydı. Osılayşa Ayagöz jer kölemi jöninen respublika boyınşa Qarağandı oblısınıñ Aral audandarınan keyin üşinşi orın aladı.
Jiırmasınşı ğasırdıñ bas kezinde ataqtı jerlesimiz Qwrbanğali Halid «Tauarih Hamsa» («Bes tarih») attı kitabında «Ayagöz — ösken jerimiz, Nayman — jürgen elimiz», — dep tiline tiek etken Ayagöz öñiriniñ tarih sonau köne zamandardan bastalatındığı köpke ayan. Ata qazaq tarihınıñ wzın sonar tarihında bolğan aytulı oqiğalar wştığınıñ bwl öñirge soqpay ketkeni neken-sayaq. Bwl elimizdiñ eldigi men erligine sıñ bolğan qazaq-joñğar şayqasınıñ şeşuşi wrıstarınıñ osı öñirde ötkendigin erekşe aytqan jön. Halqımızdıñ Qarakerey Qabanbay, Qanjığalı Bögenbay, Bi Boranbay, Botaqara, Jauğaş, Şıñğoja, Şaqantay, Qazımbet sında has batırlar bastağan sarbazdar jeñiske jetip, 1754 jılı Mamırsu ölkesiniñ boyında Abılay han men Er Jänibektiñ qatısuımen tarihqa mälim Qandıjap bitimi jasaldı.
Tösine qozı Körpeş-Bayan swlu kümbezin qondırıp, töskeyinde has batırlarımızdıñ twlparınıñ twyağı dübirlegen Ayagözdiñ qalıptasıu kezeñi 1831 jıldan bastaladı.
1930 jılı qazirgi Ayagöz qalası ornalasqan jerden Türkistan-Sibir temirjolı ötip, Ayagöz stanciyasınıñ irge tası qalandı. Osılayşa mwnda alğaşqı parovoz deposı jäne basqa temirjolğa qatıstı käsiporındar boy köterdi. Sol twsta köptegen Ayagözdikter temirjol qwrılısına belsene qatısıtı.
Sol jılı audan ortalığı Sergiopol'den Ayagöz stanciyasına köşirildi.
Ayagözge temirjoldıñ bir tarmağınıñ tartıluı ğasırlar boyı mülgigen dalağa tıñ lebi äkeldi. Sonday silikinis pen oyanuda ayaulı azamattardıñ bas köterui zañdı närse. Olardıñ işinde T.Rısqwlov pen M.Tınışbaevtıñ esimin erekşe atap ötken jön.
Türksib jobasın jasau üşin Ükimet tarapınan arnayı memekettik komissiya qwrıldı. Onıñ qwramında är wlttıñ ökilderi engizildi.
1930 jılı 1 mamır küni Ayagöz parovoz deposı paydalanuğa berildi.
Audannıñ auıl şaruaşılığnıñ tarihı 1920-1930 jıldardağı alğaşqı moyınserikter men wjımdıq şaruaşılıqtardan bastalıp, MTS-tar qwrıla bastadı.
Audannıñ auıl şaruşılığı salasında köptegen kadrlar ösip jetildi.
Audan mädenieti men önerinde kezinde eldi mekenderde qwrılğan qızıl otaular men avtoklubtar asa mañızdı orın aldı. Olar jergilikti jerlerdegi önerpazdar önerin wştauğa, jwrtşılıq arasında olardı keñinen nasihattauğa jol aştı.
Audanda balalar jäne jasöspirimder sport mektebi, «Ring» sport qoğamı jwmıs isteydi. Audannıñ şığarmaşılıq qauımınıñ birden-bir toqaylasar orını jergilikti baspasöz ekendigi belgili. Audanda 1930 jılı 4 qazanda «Jaña auıl» gazetiniñ alğaşqı sanı jarıq kördi.
1996 jıldıñ naurızınan bastap «Ayagöz jañalıqtarı» täuelsiz qoğamdıq – sayasi gazeti şığıp keledi.
Audanda qoğamdıq tärtipti saqtauda işki ister bölimi tındırımdı ister atqarıp keledi. Zañdılıqtardıñ orındaluın qadağalauda audandıq prokuratura oblıs boyınşa aldıñğı saptan körinude. Audandıq sot öziniñ kündelikti qızmetinde azamattardıñ qwqıqtrınıñ saqtaluına, ädilettiktiñ saltanat qwruına bastı nazar audaradı.
Audan tarihında qoğamdıq tärtipti saqtau eşqaşan nazardan tıs alğan emes. Bwl äsirese elimiz egemendigin alğan künnen bastap erekşe nazarda.
Elimizdiñ şığıs şekarasın küzetude Ayagöz äskeri garnizonınıñ röli men mañızı öte erekşe. Garnizon jauıngerleri özderiniñ äskeri-oqu jattığuların jüzege asıra otırıp, audan wjımdarımen, oqu orındarımen tığız baylanıs jasap keledi.
2000 jılı general – mayor Ä.Halıqov basqarıp twrğan uaqıtta äskeri qwramağa halqımızdıñ has batırı Qarakerey Qabanbaydıñ esimi berildi. Osı äskeri qwrama jäne äue qorğanısı brigadası jauıngerleri, basqa da äskeri bölimder sarbazdarı respublikalıq jäne halıqarlıq deñgeyde ötetin oqu-jattığu sabaqtarında erekşe közge tüsip, halqımızdıñ erlik dästürine say ekendikterin ünemi körsetip keledi.