Franciya biligi Parijdegi terrorlıq şabuıldardan qaza tapqandar sanı 129 adamğa jetip, jaralanğan 350-den asa adamnıñ 99-ı auır halde jatqanı turalı mälimdedi. Jergilikti aqparat qwraldarı qılmıs jasağan degen küdikke 29 jastağı Omar Ismail Mostefa esimdi francuz azamatı ilingenin habarladı. Tergeuşiler onı «Bataklan» koncert ortalığında adamdardı kepilge alğan üş qılmısker öz-özderin jarıp jibergen jerden tabılğan sausağınan anıqtağan.

Sarapşılar Franciyada öz basın ölimge tikken jankeştiler şabuılı alğaş ret jasalğanın aytıp otır. Prokuratura mälimeti boyınşa, ärqaysı denesine jarlığış zat – «şahid beldigin» tağıp alıp Parijdegi «Bataklan» koncert ortalığına, birqatar meyramhanalar men kafe-barlardıñ qonaqtarına qarulı şabuıldar men stadion mañında jarılıstar jasağan jeti adam tügel ölgen: altauı öz-özin jarıp jibergen, bireui policiyanıñ oğına wşqan. Qılmıskerler 40 minuttıñ işinde altı şabuıl jasağan.

Terrorlıq şabuıl qwrbandarın eske aluğa kelgen adamdar. Parij, Franciya, 15 qaraşa 2015 jıl.

Parijdegi teraktilerge qatısı boluı mümkin degen küdikpen Bel'giyada birneşe adam wstalğan. Germaniyada köliginen jarılğış zat tabılğan er adamnıñ Parijdegi şabuıldarğa qatısınıñ bar-joğı tekserilip jatır. Teraktiler jasap mert bolğandardıñ biriniñ denesiniñ janınan tabılğan Siriya pasportı ekstermisterdiñ keybireuleri Europa aumağına bosqın atın jamılıp kirip alğan boluı mümkin degen küdikti küşeytken.

Franciya prezidenti Fransua Olland jwmada bolğan şabuıldardı «Franciyağa qarsı soğıs» dep atap, oğan «ayausız» jauap qaytarılatındığın mälimdedi. Prezidenttiñ aytuınşa, terrorlıq şabuıldardı sırt jaqtan «Islam memleketi» ekstremistik tobı Franciyanıñ işindegi sodırları arqılı wyımdastırğan.

Bwğan deyin Parijdegi teraktiler üşin jauapkerşilikti «Islam memleketi» ekstremistik tobı öz moynına alğan.

Franciyada terrorlıq şabuıl qwrbandarın üş kün boyı aza twtu jariyalanğan.

PARIJDEGİ BÜGİNGİ AUHAL

Franciyağa jiırma jıldan asa uaqıt bwrın Türkiyadan köşip barğan, qazir Parijde twratın 66 jastağı etnikalıq qazaq Abdulsamet Altay jwma küni bolğan şabuıldardan keyingi qaladağı jağdaydı Azattıqqa aytıp berdi.

Azattıq: – Parijde däl qazirgi sätte jağday qalay bolıp jatır? Siz qalanıñ qay böliginde twrasız?

Parijde twratın qazaq Abdulsamet Altay. Jeke mwrağattağı suret.

​Abdulsamet Altay: – Men özim qala ortalığında, metrodan 50-60 metr jerde ğana twramın. Bizde jeksenbiniñ tañı endi attı. Däl qazir jañalıqtardı qarap otırmın. Jergilikti telearnalar Parijge bügin eki mıñ sarbaz jetkizilgenin habarladı. Keşe qala işi tım-tırıs boldı. Sağat keşki törtten keyin köşege şıqqanımda biren-saran adamdar ğana wşırastı. Köşedegi köpşilik qauım bolğan oqiğa jaylı aytuğa qwlıqsız. Sağat onğa deyin metrolar men dükenderdiñ barlığı jabıq boldı. Keşke deyin düniede ne bolıp jatqanınan tek teledidar arqılı habardar bolıp otırdıq, gazet-jurnaldar da kelmey qaldı.

Azattıq: – Parijdegi şabuıldar turalı jergilikti aqparat qwraldarı ne aytadı?

Abdulsamet Altay: – Qazir francuz aqparat qwraldarı bolğan oqiğanı Siriyamen baylanıstırıp jatır.

​Azattıq: – Parijde äskeri adamdar köp pe? Qanday özgerister bayqaladı?

Abdulsamet Altay: – Biıl qañtarda «Charlie Hebdo» satiralıq jurnalınıñ redakciyasına qarulı şabuıl bolğannran keyin policiya vokzal mañında, meşit janında, tağı basqa da adam köp keletin jerlerde adamdardı toqtatıp, qwjattarın tekseretin edi. Endi sonday tekseris tipti köbeygen tärizdi. Äsirese biz siyaqtı mwsılman adamdarğa qiın tiedi-au dep uayımdaymız. Jıl basındağı şabuıldan keyin meşitke keletinder, tipti jwma namazı uaqıtında meşit janına jinalatın qayırşılar da körinbey ketken. Biraz uaqıtqa deyin jwma namazı kezinde qarulı küş ökilderi kelip, sırtımızdan baqılap twratın.

Parij köşelerindegi policiya qızmetkerleri. 14 qaraşa 2015 jıl.

​Azattıq: – Jergilikti mwsılmandar tarapınan jwma küngi şabuıldarğa qatıstı qanday da bir mälimdemeler boldı ma?

Abdulsamet Altay: – Franciyada birneşe million mwsılman twradı. Keşe osındağı mwsılmandar komitetiniñ jetekşisi: «Bwl qılmıs – mwsılmannıñ isi emes. Taza mwsılman mwnday qantögis äreketke barmaydı. Bwl – islamdı jamılğandardıñ is-äreketi» dep mälimdedi.

Azattıq: – Parijdegi qayğılı oqiğalar sonda twratın qazaqtarğa qalay äser etti? Onda qanşa qazaq otbası bar?

Abdulsamet Altay: – Meniñ esebim boyınşa, mwnda Türkiyadan köşip kelgen eki jüzdiñ üstinde qazaq otbası twradı. Keyingi jıldarı Qazaqstannan da qonıs audarğan qazaqtar bar. Bwl jerdegi qazaqtar ärtürli şaralarda boas qosıp twramız. Mısalı, keşe osında twratın qazaq jastarınıñ jiını öteui tiis edi. Biraq mına jağdaydan keyin onı kelesi senbige qaldırıptı. Sonday-aq, bügin osındağı qazaq mädeni ortalığında näresteniñ besik toyı ötui kerek bolatın. Endi ol da belgisiz bolıp qaldı, barar-barmasımızdı bilmey otırmız. Är jeksenbi sayın osında twratın türik wltınıñ ökilderi jinalıp, dini swhbat ötkizetin. Oğan biz de qatısatınbız. Bügin ol jiınnıñ bolmaytını habarlandı.

Azattıq: – Äñgimeñizge rahmet.

Azattıq radiosı