|  | 

Köz qaras

ALJAS AMAROVIÇKE ALĞIS

Marat Toqashbay

Universiadağa dayındıq mäseleleri jönindegi Almatıda 16-aqpanda ötken jiın barısında Memleket basşısı «Eger azamat orıs tilinde swrağan bolsa, oğan orısşa jauap beru kerek. Orısşa ötiniş jasağan adamğa qazaq tilinde jauap bergen adamdı jariyalı türde jwmıstı quu kerek» degeni bärimizdiñ esimizde. Osınday mälimdemege ne sebep boldı eken dep biraz jwrt bas qatırğan.
Keşe «Kazaçiy kur'er» degen gazetsımaqqa közim tüsip, qarap otırsam, onda aqpan ayınıñ basında ötken Qazaqstannıñ Orıs, kazak jäne slavyan wyımdarı Üylestiru Keñesiniñ İİİ esep beru-saylau s'ezinde söz söylegen Oljas Omaroviç Süleymenov bılay depti: «Takje ya oçen' vnimatel'no sluşal vseh vstupayuşih. I mnogomu porazalsya, potomu çto mnogoe, çto kasaetsya otnoşeniya mejdu yazıkami, mne bılo ne tak horoşo izvestno. I ya soglasen s temi kto skazal, çto prenebrejitel'noe otnoşenie k russkomu yazıku rabotaet protiv edineniya kazahstanskogo naroda. Takoe otnoşenie naruşaet dvijenie k tem samım celyam, k kotorım mı kajdıy den' sebya prizıvaem: mir, stabil'nost', mejnacional'noe soglasie. Po suti dela, te «melkie» çinovniki, ne zavisimo ot rangov, «melkie» politiki, kotorıe naruşaet Zakon o yazıkah, vıstupaet protiv Kazahstana, protiv naşey nezavisimosti, protiv naşego buduşego. A eto znaçit, çto bol'şaya mina zalojena pod Kazahstanom i çası tikayut. Eto ya poçustvoval i eto ne mojet ostanovit' nas ravnoduşnımi.
…YA dovedu do Glavı gosudarstva vse voprosı, kotorıe vı spravedlivo zdes' podnimaete». («Kazaçiy kur'er», №2 (130) fevral' 2016 g, 13-str)
Elbası onı 12-aqpanda qabıldadı. 16-aqpanda Elbası «orısşa ötiniş jasağan adamğa qazaq tilinde jauap bergen adamdı jariyalı türde jwmıstan quu» turalı tapsırma berdi.
Öziniñ Ata tilin qorğağan Aljas Amaroviçke biz şeksiz alğısımızdı bildiremiz!

TÜYTKÜLDİ TÜYİN QALAY ŞEŞİLEDİ?

Düniejüzilik 28-qısqı Universiadağa dayındıq mäseleleri jönindegi Almatıda 16-aqpanda ötken jiın barısında Memleket basşısı «Eger azamat orıs tilinde swrağan bolsa, oğan orısşa jauap beru kerek. Orısşa ötiniş jasağan adamğa qazaq tilinde jauap bergen adamdı jariyalı türde jwmıstı quu kerek» dedi. Bälkim bwl dwrıs ta şığar. Biraq bwl köp tüytkil tuğızıp twr. Sol orıs özi üyrenuim üşin mağan kezdesken sayın qazaqşa söyle dese qalay boladı? Bastığı estip qalıp jwmıstan quıp jiberse ädilettilik bola ma? Bwğan qatıstı «Eñbek kodeksine» arnayı bap engizile me?

Ata zañımız boyınşa orıs tilinen göri bizde qazaq tiliniñ märtebesi joğarı ğoy. Sonda qazaq tilinde ötiniş jasağan adamğa orıs tilinde jauap bergen kisige qanday jaza qoldanıladı?

Qazaqstanda orıstan basqa da diasporalar bar ğoy. Özbek özbek tilinde swrasa oğan qay tilde jauap beru kerek? Jauap beruşi orıs tilin bilmese qaytedi? Wyğır wyğır tilinde swrasa qay til qoldanıladı? AQŞ-tıñ Qazaqstandağı elşisi qazaq tilinde swraq qoysa orıstar oğan qay tilde jauap beru kerek? Eñ bastısı Memlekettik tildiñ kösegesin qalay kögertemiz?

Al qalıñ qazaq jwrtı Memleket basşısınan memlekettik tildiñ tağdırına qatıstı jılı pikir estuge asa mwqtaj. Tek jılı pikir ğana emes Memlekettik tildiñ memlekettik qoldanısta boluına mwqtaj. Bwl qalay şeşiledi?

Marat Tokaşbaevtıñ facebook tegi paraqşasınan alındı

Related Articles

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

  • Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi

  • «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    Qazirgi Ata zañnıñ avtorlarınıñ biri, akademik Maydan Süleymenov Konstituciya reformasın sınadı. Ol zañnıñ mätinin şağın bir top äldeqaşan jazıp qoyğanın, al komissiya jay ğana maqwldaytının aytadı. Onıñ sözinşe, ğalımdar men sarapşılardıñ wsınıstarı eskerilmeydi. Bwl turalı akademik Facebook-te jazdı: Keyingi kezde menen Konstituciyanı talqılap jatqanda, nege ünsiz qalğanımdı jii swrap jatır. Qısqa qayırsam: mağınasız jwmıstan şarşadım. Iä, men qazirgi Konstituciyanıñ avtorlarınıñ birimin. Talqılau kezinde eki mäsele üşin kürestim: Konstituciyalıq sottı saqtau jäne Parlamenttiñ ökilettigin şektemeu. Biraq ekeui de qabıldanbadı. Soğan qaramastan, men bwl Konstituciyadan wyalmaymın. Men Nazarbaev pen onıñ otbasınıñ jeke biligin nığaytuğa bağıttalğan keyingi tüzetulerden wyalamın. Nazarbaevtıñ kezinde-aq osı masqara tüzetulerdiñ barlığın taldap, Konstituciyanı jetildiru boyınşa birqatar wsınıstar engizu turalı

  • Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: