Әлихан Бөкейханның 150 жылдығы Ресейде атап өтілді

Älihan Bökeyhannıñ 150 jıldığı Reseyde atap ötildi

| Mar 14, 2016

Mäskeude qazaqtıñ körnekti qoğam jäne memleket qayratkeri, «Alaş» qozğalısınıñ jetekşisi, Alaşorda avtonomiyası ükimetiniñ jetekşisi, publicist, ğalım jäne audarmaşı Älihan Bökeyhanovtıñ mereytoyına arnalğan eske alu şaraları ötti.

Oğan reseylik halıqtar dostığı universitetiniñ studentteri men Qazaqstannıñ Reseydegi elşiligi qoldau kösretti. Älihan Bökeyhanovtıñ 150 jıldığı YUNESKO qamqorlığımen atalıp ötilude. Älihan Bökeyhanovtıñ mäyiti Don ziratında jerlengeni turalı jaqında ğana belgili boldı. Soñğı payda bolğan aqparattarğa üñilsek, ol 1937 jılı 27 qırküyek küni atıp öltirildi. Qazaq publicisi, sayasatker Nığmet Nwrmaqovpen birge jerlengen eken. Wrpaqtarı men jergilikti qazaq diasporasınıñ ökilderi aldımen qoğam qayratkeriniñ ziratına barıp, gül şoqtarın qoydı.

Nwrım Bökeyhanov, «Stankin» MMTU professorı:

- Mwnday şaralardıñ wyımdastırıluın birinşi ret körip otırmın. Ärine, ziratqa bireñ-saran adam kelip twratın. Biraq osınday auqımdı şara alğaş ret ötip jatır. «Alaş» partiyasınıñ arqasında Qazaqstannıñ aumağı saqtalıp qaldı. Qazaq avtonomiyası ükimetin basqarğan Älihan Nwrmwhamedwlı Bökeyhanovtıñ oğan qosqan ülesi zor.

Erbol Moldajanov, Resey halıqtar dostastığı universitetiniñ magistrantı:

- Şetelde jürse de, janın şüberekke tiip, qazaq üşin eñbek etken. Bizdiñ bügingi osı şaranı wyımdastırıp, däriptep jatqanımızdıñ negizgi maqsatı – özimiz siyaqtı şetelde oqıp jatqan jastar osı jauapkerşilikti sezinse eken, Älihan atamız siyaqtı el üşin ayanbay qızmet etse, memleketimizdiñ erteñi jarqın bolatınına senemin. Älihan Bökeyhanovtıñ qaldırğan mwrası Resey tarihşıları bas qosqan jiın barısında da keñinen talqılandı. «Alaş» partiyasınıñ jetekşisi öz zamanınıñ sayasatın jetik meñgergen», – deydi ğalımdar. Köregendiginiñ arqasında ol Qazaqstannıñ aumaqtıq jäne sayasi twraqtılığın saqtap qaluğa zor üles qostı.

Anar Gadjieva, M.V.Lomonosov atındagı MMU-dıñ Aziya jane Afrika elderi institutınıñ ağa oqıtuşısı:

- Älihan Bökeyhanovqa halqımız ülken alğıs aytıp, onı jadımızda tarihi twlğa retinde saqtauımız kerek. Qazaq üşin Ä.Bökeyhanov türikterdegi Ata türik siyaqtı twlğa bolıp tabıladı. Körnekti sayasatker Älihan Bökeyhanov atu jazasına kesilgennen keyin aqtaldı. Alayda ol üşin jartı ğasır uaqıt qajet boldı. Ayta keteyik, qılmıs qwramı bolmağandıqtan, 1989 jılı oğan tağılğan ayıp negizsiz dep tanıldı.

24.kz

ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

kerey.kz

Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı. «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq
El qorğanı – Almat Sardar

kerey.kz

Sardar Almat Tobabergenwlı – öz däuirinde el basqarğan, bedeldi twlğalardıñ biri bolğan. Ol Irğızda bolıs qızmetin atqarıp, halıq arasında sıylı adam retinde tanılğan. Almat Tobabergenwlınıñ erlik pen eldik toğısqan dara jolın keyin balaları Samırat pen Töremwratta jalğıstırdı. Al onıñ şöberesi Ğalımjan Äbdisalamov Europa men Orta Aziyağa tanımal qazaqtan şıqqan twñğış skripkaşı bolğan. HİH ğasırdıñ basında düniege kelip, sol ğasırdıñ soñğı on jıldığında ömirden ötken almat Tobabergenwlı basındağı biligi men bedelin eliniñ igiligine, jwrtınıñ twrmıs-tirşiligine arnalğan öz zamanınıñ aytulı twlğalarınıñ biri edi. «Arjağı da ataqtı er…» Tağı bir jüz jıl äri jıljıp, HVİİİ ğasır tarihın paraqtasaq, ol kezeñde el basınan ötken qayğılı oqiğalar köp bolğanın köremiz, «aqtaban şwbırındı, alqaköl swlama» halqımızdı
14 naurız – Matematikter küni

kerey.kz

Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana
Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

kerey.kz

Bwl Dağandel, Baqanas ölkesinen şıqqan bi Üysinbay Janwzaqwlı haqında qwrastırılıp jazılğan kitap. Tıñ tolıqtırılğan eñbekte bolıs Äldeke Küsenwlı, Dağandeli bolısınıñ basşıları men bilerimen qatar Äbdirahman Älimhanwlı Jünisov sındı aytulı twlğalar jaylı äñgime qozğalğan. Olardıñ el aldındağı eñbekteri, bilik, kesim – şeşimderi, halıq auzında qalğan qanattı sözderi men ömir joldarı, ata – tek şejiresi qamtılğan. Sonımen qatar mwrağat derekterindegi mälimetter keltirilgen. Kitapqa esimi engen erlerdiñ zamanı, üzeñgiles serikteri turalı jazılğan key maqalalar, jır –dastandar, üzindiler engen. Kitap qalıñ oqırman qauımğa arnalğan. Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı», - Jebe baspası, Şımkent qalası.134 bet tolıq nwsqasın tömendegi silteme arqılı oqi alasız. Üysinbay kitap kerey.kz
Zelenskiydiñ “jalğız seneri äri oñ qolı”. Andrey Ermak kim?

kerey.kz

Rey FERLONG Andrey Ermak (sol jaqta) pen Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy (oñ jaqta). 2019 jıl. Andrey Ermak wşaqtan tüse sala öziniñ bastığın qwşaqtadı. 2019 jılı qırküyekte prezident Zelenskiymen jılı jüzdesu jañadan bastalıp kele jatqan sayasi seriktestiktiñ bası edi. Bwl – Ermaktıñ Resey türmesinde otırğan 35 ukrainalıqtı Mäskeuden alıp kelgen säti. Al 2020 jılı Ermak Zelenskiy äkimşiliginiñ basşısı boldı. Biraq Ukrainadağı jemqorlıq şuınan keyin onıñ qızmetine jwrttıñ nazarı audı. Sebebi Ermak Ukraina energetikalıq infraqwrılımına bölingen qarjı jımqırılğan korrupciya shemasında negizgi rölde bolğan degen aqparat tarağan. Biraq tergeuşiler bwl jayttıñ jay-japsarın tolıq aşqan joq. Ermaktıñ özi Azattıqtıñ Ukraina qızmetiniñ resmi saualdarına jauap bergen joq. Sonımen Zelenskiydiñ keñsesin basqarıp otırğan Ermak kim? TELEVIDENIEDEN