Ras, ärkim baquattı, berekeli, tatu, aman-sau, mamırajay ğwmır keşkisi keledi. Degenmen, bolğısı kelu bir basqa, boluğa wmtılu, amal jasau bir basqa. Jäne bola almay jatqanımızdıñ sebebin bilu tağı  bölek äñgime. Osı orayda, bügingi maqalamızda rizıq-nesibeniñ tarıluına jäne rizıq-nesibeniñ keluine sebep bolatın jağdaylardı tizip berudi maqsat twtıp otırmız.

Jolıñız ne sebepti jabılıp qaladı?

Tömende keltirilgen ağattıqtar adamnıñ rizıq-nesibesiniñ tarıluına, yağni, qarjı qiındıqtarınıñ şığuına, oyğa alğan isteriniñ bolmay qaluına, auru-sırqatqa şaldığuına, jwmıs taba almauına, otbasında kikiljiñderdiñ jii orın aluına, isiniñ berekesiniñ qaşuına t.b. qiındıqtardıñ orın aluına sebep boladı:

1. Künä

Payğambarımız (oğan Allanıñ igiligi men sälemi bolsın): «Rasında qwl jasağan künämenen rızıq-nesibeden maqrwm etiledi» degen (Ahmad, Mäjäh). Al Hazreti Äli (oğan Alla razı bolsın) bwl jayında: «Eger bir pendeniñ basına qasiret ornasa, ol närse künädan. Eger pendeden bir qasiret ketse, ol närse täubeniñ sebebinen» dep aytqan. Künäğa batqan adam bir isti bitireyin dep qolına alsa, sol isti aqırına jetkize almay kedergilerge tap boladı. Mwnı estigen adam: «Meniñ nietim aq, jürgim taza, eşkimniñ ala-jibin attamadım» deui mümkin. Alayda, ol adam aldımen eñ auır künä  Allağa serik qosudan aulaq pa? Sonı teksersin! Sebebi, ülken künä ülken qasiretterdi äkeledi. Sonday-aq, Bazzardan jetken hadiste: «Eger zinaqorlıq jayılsa kedeylik pen qarip-qaserlik te jaylaydı» delingen. Al, Qwdireti küşti Alla Qasietti Qwranda: «Bastarıña kelgen bir auırşılıq, qoleki istegenderiñniñ saldarınan boladı. Jäne de Alla köbin keşip jiberedi» deydi («Şura» süresi, 30-ayat). Tipti, islam ğalımdarınıñ biri: «Men eger bir künä jasap qoysam, sol künämniñ äserin äyelim men minetin köligimniñ minez-qwlqınan kezdestiremin» degen eken. Iä, adam künäsi sebepti janwyasındağı jaqsı da, jaydarlı qarım-qatınastardan ajırap, minetin köliginde de, isteytin tirliginde de köptegen sätsizdikterge jolığa beretin boladı. Al, ol närse onıñ jüykesin jwqartıp, qwlşınıstarın azaytıp qoyadı. «Künäniñ jazası soñınan keletin tağı bir künä, al jaqsılıqtıñ sıyı soñınan keletin tağı bir jaqsılıq».

Künä bir ğana adamnıñ basına qayğı ornatpaydı, bükil qauımğa ziyanın tigizui mümkin. Qwrlıq pen teñizderde bolatın köptegen jer silkinisi, joyqın dauıl, quanşılıq siyaqtı apattardıñ sebepşisi – künä. Ayatta:«Qwrlıq pen teñizde adamdardıñ qoleki istegenderiniñ kesirinen bülinşilik şıqtı. Olardıñ istegenderiniñ keybiriniñ sazayın tattıru üşin. Mümkin olar bağıttarınan qaytar» delingen. («Rum» süresi, 41-ayat). Hazireti Omardıñ (oğan Alla razı bolsın) twsında jer silkingende ol kisi: «Ey, adamdar! Bwl jer silkinisi senderdiñ jasağan bir künäli isteriñnen boldı. Janım qolında bolğan Allağa ant eteyin, eger bwl silkinis qaytalansa sendermen birge bwl jayda eşbir twrmaymın» degen eken.

2. Haram as işu, haram jolmen aqşa tabu

Adamnıñ jeytin ası, asqa jwmsaytın qarajatı haram bolğan jağdayda ol adamnıñ isiniñ berekesi qaşadı. Alla Tağala «Mäida» süresiniñ 88-ayatında: «Allanıñ özderiñe halal äri taza etip bergen rizıqtarınan jeñder» dep bwyıradı. Tağı birde: «Biz senderge rizıq etip bergenniñ jaqsıların jeñder. Äri onda şekten şıqpañdar. Äytpese, senderge qaharım tüsedi. Al kimge Meniñ aşuım tüsse, ol sözsiz qwrıdı» dep eskertedi. («Ta Ha» süresi, 20-ayat). Sol sebepti, otbasıñızğa wsınatın tağamdarıñızdıñ halal boluın barınşa qadağalañız. Qwlşılıqtıñ qabıl boluı üşin de jeytin rizığımızdıñ adal boluı talap etiledi. Sauda-sattıqta da şariğat tıyım etken äreketterden tıyılıp, ösimqorlıqtan aulaq bolıp, tauarlarınıñ tek taza närselerden boluın qadağalağan adamnıñ jolı aşıladı. Sonımen qatar, hadiste: «Sauda-sattıq jasağanda jii ant işuden saqtanıñdar. Öytkeni ol (tauardı) ötkizgenmen, keyin(onıñ berekesin) joyadı» , «Satuşı men satıp aluşı ayırılısqanğa deyin (kelisimdi bwzuğa) erikti. Eger ekeui de şının äri aşığın aytsa (satuşı tauarınıñ sapası men kemşiligin körsetip, al aluşı satıp alu şartı men aqşasın töleu merzimin bükpesiz, aşıq aytqan bolsa), ekeuiniñ de saudasına bereke daridı, al eger jalğan aytsa jäne jasırsa, saudalarınıñ berekesi joyıladı», – delingen. YAğni, saudadağı paydaları tübinde ziyanğa aynaladı (Muslim). Payğambarımız hadisinde: «Ua, Rabbım! Ua, Rabbım!» dep dwğa oqıp otırğan bireu turalı «Bwl kisiniñ işkeni haram, jegeni haram, kigeni haram. Söyte twra tilegim qabıl bolsa deydi. Mwnday adamnıñ dwğası qaydan qabıl bolsın?», – degen eken (Muslim). Al imam Ğazali säbidi harammen qorektenetin äyel emizse, bolaşaqta balanıñ wyatı azayıp, qiqar qılıqtar men naşar ädetterge jaqın bolıp ösetindigin, sondıqtan, balanı haramnan alıs saliqalı, izgi nietti äyeldiñ emizui kerektigin eskertken («Ihiyau ulumud din», 3-t., 165-b.).

3.Tuıstıq qarım-qatınastı üzu

Adamnıñ kedeylikke tap boluınıñ tağı bir sebebi – tuıstıq qarım-qatınastı saqtamauı. Äbu Hurayradan (oğan Alla razı bolsın): «Rasında, «är-rahim» («tuıstıq baylanıs, ağayındıq qatınas» sözi «är-Rahman» (Asa Meyirimdi) (sözinen) tuındağan, al Alla: «Kim senimen baylanıs jasasa, Men onımen baylanıs jasaymın, al kim senimen qatınasın üzse, Men onımen qatınasımdı üzemin (onday adamdı Öz meyirimimnen qağamın)»,—dep ayttı»,—degen (Bwhari).

Hadiste: «Kimdi rizığınıñ keñeytilui nemese ömiriniñ wzartıluı quantsa, ol tuıstarımen qatıssın» delinedi(Bwhari, Ahmad). Demek, tuıstıq qatınastı küşeytu twrğısında Alla razalığı üşin jäne rizığım artsın dep niet etuge boladı. Alayda rizıqtı tuıstar emes, Alla Tağala arttıradı. Tuıstar tek sebepker ğana, olarmen qarım-qatınas jasau sebepti osı düniede berekege qol jetkizu mümkin.

Tuıstıq qarım-qatınastı wstanu – Allanıñ bwyrığı, al oğan qwlaq aspağan künä jasağan boladı.  Alla Tağala Qwranda ayttı: «…Rabbılarıñnan qorqıñdar. Sol arqılı özara swrasqan Alladan jäne tuıstardan (bezuden) qorqıñdar…» («Nisa» süresi, 1 ayat.)

4. Dwrıs täuekel jasamau

Täuekel – belgili bir maqsatqa, nätijege qol jetkizu üşin qajetti zattıq jäne ruhani barlıq sebep-saldarlardı orındağannan keyin nätijesin Allağa tapsıru, kütu. YAğni, adam belgili bir isti bastağanda özine ğana senip ketpey, «YA, Qwdiretti Alla! Mine, men qolımnan kelgen äreketti jasadım, endigi nätije seniñ qolıñda, sen sättilik berseñ, isim oñğa baspaq» dep, Allağa tapsıruı tiis: «…Al kim Allağa jüginip, Oğan isin tapsırsa (täuekel etse), Ol oğan jetkilikti. Aqiqatında, Alla – isin soñına jetkizuşi…»(«Talaq» süresi, 3-ayat).

Köpşilik adamdar nätijeniñ Alladan ekenin wmıtıp, öziniñ qabiletine nemese bay tuısınıñ abıroyına nemese aqşağa senip jiberui mümkin. Al bwl ol istiñ orta jolda qalıp qoyuına sebep bolatın auır künä.

Payğambarımız (oğan Allanıñ igiligi men sälemi bolsın) aytadı: «Eger sender Allağa dwrıs täuekel etseñder edi, onda Ol senderdi, tañerteñ aş ketip keşke qarındarı toyıp qaytatın qwstardı qalay rizıqtandıradı, senderdi de solay rizıqtandırar edi» (Tirmizi).

Sondıqtan, mwsılman dwrıs täuekel etudi üyrenui qajet, aqılsız torğaydı rizıqtandırğan Allanıñ adamdı qamtamasız ete almauı aqılğa sıymaytın närse emes pe?

5. Qanağatsızdıq nemese şükirsizdik

Alla Tağala «Nahl» süresinde: Allanıñ nığmetterin joqqa şığarıp, şükirlikten küpirlikke ötip, künälarğa batqan elge apat jibergenin bayan etedi: «Alla senderge tınış ta, jaybaraqat bolğan bir kentti mısal etti. Oğan onıñ rızqısı är taraptan mol bolıp keluşi edi. Keyin Allanıñ nığmetterine küpirlik keltirdi. Sondıqtan Alla olarğa istegenderine qaray aşarşılıq jäne qauip-qaterdiñ auırtpaşılığın tattırdı» («Nahl» süresi, 112-ayat).

Sonday-aq, Ibrahim Payğambar men wlı Ismaildıñ (ol ekeuine Alllanıñ sälemi bolsın) oqiğasında da ülken danalıq bar. Qissada Ibrahim Payğambardıñ (oğan Allanıñ sälemi bolsın) wlı joqta üyine qonaqqa kelgendigi bayandaladı. Sonda kelininen künköristeri men jağdayları jaylı swraydı. (Kelini) oğan: «Bizdiñ (jağdayımız) naşar, tarşılıqta, qiındıqta (ömir sürip jatırmız)» dep şağımdanadı. Äkesi wlına tabaldırığın auıstırudı, yağni, basqa äyel aludı ösiet etip ketedi. Kelesi bir kelgende Ismaildıñ jaña tüsken kelininen künköristerin tağı swraydı. Sonda kelin:  «Bizdiñ (jağdayımız) jaqsı, molşılıqtamız» dep, Allanı madaqtaydı. Ibrahim wlına tabaldırıqtı bekitudi ösiet etedi. Mwnı estigen Ismail (oğan Allanıñ sälemi bolsın):«Tabaldırıq» (degeni) sensiñ, ol mağan seni özimde wstauımdı bwyırıptı» deydi (Bwhari).

YAğni, är isin tek Allanıñ ämirimen uahi arqılı jasaytın  Ibrahim (oğan Allanıñ sälemi bolsın) alğaşqı kelininiñ  qanağatsız, şükirsiz ekenin bayqap olardıñ otbasınıñ bayandı bola almaytının añğarıp, balasına ajırasudı bwyırdı. Sondıqtan şükirligi joq otbası salihalı, baquattı janwyağa aynala almaydı. Tipti, ğalımdar äyel adamnıñ şükirsizdigi – bereksizdiktiñ negizgi bastauı, kilti degen eken. Rasında, älemderdiñ Rabbısı: «Eger şükir etseñder, arttıra beremin. Al, eger qarsı kelseñder, azabım tım qattı»dep uäde bermey me? («Ibrahim» süresi, 7-ayat).

Joldıñ aşıluına sebep bolatın ister

1.  Taqualıqqa wmtılu

Eñ negizgi jol – taqualıqqa wmtılu. Taqualıq degenimiz – Alla Tağaladan şınayı qorqu, tıyım salınğandardan bas tartu. Ärbir äreketin «Aqırettegi halim ne boladı? Bwl is üşin sıy bar ma älde jaza bar ma?» dep oylana otırıp jasau. Adamnıñ taqualığı küşeygen sayın Alla jeñildikterdi bere tüsedi. Bwl – joq jerden jol aşılu, rizıqqa kenelu. Alla Tağala «Talaq» süresiniñ 2-3 ayattarında: «Kim Alladan qorıqsa, (Alla) oğan bir şığar jol payda qıladı. Jäne onı oylamağan jerden rızıqtandıradı» degen. Al basqa  ayatta:    «Äy müminder! Eger Alladan qorıqsañdar, Ol senderge jaqsı, jamandı ayıratın qabilet beredi, äri jamandıqtarıñdı joyıp jarılqaydı. Alla zor keñşilik iesi» delingen («Änfal» süresi, 29 ayat). Taqualıqtı tastau – paqırlıqqa bastaytın jol.

2. İsinde ärdayım Allağa täuekel etu

Joğarıda aytqanımızday, kez kelgen iste qolınan kelgen eñbegin jasap bolğannan keyin, Alla Tağalağa dwrıs täuekel etu qajet. Basıña qiındıq tüskende eñ birinşi oyıña keletin əri eñ birinşi arqa süyeriñ jalğız Alla bolsın. Kim Allağa süyense, Ol oğan jetip artıladı. Kim basqağa təuekel etse, Alla onı soğan tapsırıp qoyıp, şermende qıladı.
«Aspandar men jerdiñ qwpiyası Allada. Əri isteriñniñ barlığı oğan qaytarıladı. Oğan qwlşılıq et jəne Oğan jüginip, öziñdi tapsır. Senderdiñ Rabbılarıñ ne istep jatqandarıñnan beyğam emes» (Hud süresi, 123-şi ayat).

3. Ata-anağa qwrmet körsetu.

Jüregiñde qattılıq sezinip, minez-qwlqıñnıñ jaman jaqqa özgere bastağanın bayqasañ, sonday-aq, baqıtsızdıqqa wrınıp, jolıñ aşılmay jürse – ata-anañmen qarım-qatınasıñdı qayta tekser. Öytkeni əlemderdiñ Rabbısı Qwranda Isa Payğambardıñ (oğan Allanıñ sälemi bolsın) tilinde: «Mağan (Alla) anama körkem qarım-qatınas jasaudı (bwyırdı). Jäne de meni təkappar, baqıtsız qılmadı», – degen. («Məriyam» süresi, 32-şi ayat). «Allanıñ razılığı – ata-ananıñ razılığında, Allanıñ aşuı – ata-ananıñ aşuında» (Bayhaqi), Al Alla razı bolğan adam eki düniede de baqıttı.

4. Alla Tağalanıñ dinine järdemdesu

«Kim Allanıñ dinine kömektesse, Alla oğan kömektesedi». Bwl turalı ayatta: «Alla Özine kömek körsetkenge, älbette kömektesedi. Aqiqatında, Alla – öte Küşti, asa Üstem» («Haj» süresi, 40-ayat). Bağaui «Özine» degendi «dinine» dep täpsirlegen. Allanıñ dinine kömektesu – özgelerge haqtı jetkizu, jaqsılıqqa şaqırıp, jamandıqtan tıyu t.b.

Sonday-aq, hadiste: «Kim bwl düniede mwsılmannıñ qayğısın seyiltse, Alla Tağala Qiyamette onıñ qayğısın seyiltedi. Kim qiındıqqa tap bolğannıñ jağdayın jeñildetse, Alla onıñ isin osı düniede jäne arğı düniede jeñildetedi. Kim mwsılmannıñ kemşiligin jasırsa, Alla onıñ kemşilikterin eki düniede de jasıradı. Adam mwsılman bauırına kömektesip bitpeyinşe, Alla Tağala oğan kömektesetin boladı» delingen. (Muslim).

5. Älsizderge kömektesu

Mus'ab bin S'ad bin Äbu Uaqqas (ol ekeuine Alla razı bolsın): «Kezinde Sa'd özin basqalardan jaqsı sanaytın (yağni, basqa özi siyaqtı batırlığımen közge tüspegenderge joğarıdan qaraytın). Sonda Payğambar (oğan Allanıñ igiligi men sälemi bolsın): «Senderge älsizderiñniñ arqasında jeñis pen rizıqtarıñ sıylanadı emes pe? (olardıñ dwğaları arqasında)» dedi (Bwhari). Tağı birde: «Mağan älsizderdi izdeñder, öytkeni senderge kömek pen rizıq, sol aralarıñdağı älsizderiñniñ arqasında beriledi» degen (Äbu Däud).

Änäs (oğan Alla razı bolsın) bayandaydı: Payğambardıñ (oğan Allanıñ igiligi men sälemi bolsın) ömir sürgen uaqıtında Medinede eki ağayındı jigit twratın, solardıñ bireui ärdayım Payğambarğa (oğan Allanıñ igiligi men sälemi bolsın) kelip twratın, al ekinşisi öziniñ käsibimen nan tabatın. Birde käsibimen nan tabuşı Payğambarğa (oğan Allanıñ igiligi men sälemi bolsın) kelip, özi ğana jwmıs isteytindigi jaylı aytıp şağımdanadı. Sonda ol: «Bälkim, sağan seniñ rizığıñ sol seniñ bauırıñ üşin kelip jatır» dedi (Tirmizi).

6.Täube jasau

Payğambarımız (oğan Allanıñ igiligi men sälemi bolsın). «Kimde-kim Alladan ärdayım keşirim swraytın bolsa, Alla oğan kez-kelgen qiın jağdaydan qwtılu jolın körsetedi, sonday-aq oğan kez-kelgen qayğını jeñildetedi jäne oğan kütpegen jerinen rizıq jiberedi» degen (Äbu Däud).

«Birde Hasan äl-Basrige (oğan Alla raqım etsin) kedeyligine şağım aytuşı adam jüginedi. Ğalım: «Alla Tağaladan keşirim swra!» (künälarıña täube jasap, keşirim tile) dedi. Sonan keyin balaları joq, bedeulikke duşar bolğan adam keledi. Ğalım oğan da: «Alla Tağaladan keşirim swra!» degen eken. Üşinşi kisi baqşasınıñ qurap qalğanın aytadı. Tağı da: «Alladan keşirim swra!» dedi.
Mwnıñ bärin de baqılap twrğan basqa kisi: «Sen aldıña kim kelse de, Alladan keşirim swraudan basqa keñes aytpadıñ ğoy. Mwnıñ sırı nede?» deydi. Sonda Hasan äl-Basri: «Men Qwranğa bir auız artıq söz qospadım» deydi de, mına ayattı oqidı: «Özderiñniñ Rabbıñnan keşirim tileñder, öytkeni Ol – köp Keşiruşi (Ğaffar). Ol senderge aspannan mol jañbır jiberedi. Senderdi mal-müliktermen jäne perzenttermen qoldaydı. Senderge bau-baqşalar ösirip jäne sender üşin özender payda qıladı». («Nwh» süresi, 10-12-ayattar).

Bwhariden jetken hadiste Alla Tağalanıñ: «Meniñ meyirimim Meniñ aşuımnan basım tüsedi» dep aytqandığı keltiriledi. Sol sebepti ğalımdar kimde-kimniñ isine qiındıq tusa, täube jasap, Alla Tağaladan jii keşirim swrasın dep aytqan eken.

7. Sadaqa, zeket beru.

Jolı jabılıp, qiındıqtarğa wrınıp, uayım-qayğı twñğiığına batqan adam bükil isine jeñildik əkeletin amal-sadaqa ekenin bile me eken?!

Alla Tağala Qwranda: «Al kim (sadaqa) berip, taqualıq jasasa. Əri eñ jaqsını (dindi) şın dep, rastasa. Jaqında Biz oğan eñ jeñilin oñaylastıramız» deydi («Ləyl» süresi, 5-7-şi ayattar). Qwrandağı tağı bir ayatta: «Aqiqatında, Rabbım qwldarınıñ arasınan qalağanınıñ rizığın keñitip jäne qalağanınıñ (rizığın) şektep qoyadı. Sender ne jwmsasañdar da Ol onıñ (jwmsağandarıñnıñ) ornın qayta toltıradı. Ol – rizıq beruşilerdiñ eñ qayırlısı» («Säba» süresi, 39-ayat). Sözimiz odan ärmen däleldi bola tüsu üşin mına bir hadisterdi de keltire keteyik: «Uallahi, sadaqa berumen mal azaymaydı. Olay bolsa sadaqa beriñder!» (Ahmad) nemese «Sadaqa dünie-mülikti keñeytedi, olay bolsa, sadaqa beriñder!» (Ibn Äbiddünyia), «Sadaqa berip rizıqtarıñdı köbeytiñder» (Bäyhaqi).

Sözsiz, sadaqa rizıqtı azaytpaydı. Erterekte bir ğwlama: «Meniñ tağdırıma jazılğan rizıqtı menen basqa eşkim jey almaytının tüsingende, jüregim tınıştıq taptı» degen eken. Kerisinşe, mwnday adam periştelerdiñ dwğasına iligedi. «Allanıñ qwldarınıñ oyanatın är-bir küni, kökten eki perişte tüsip, olardıñ biri: «YA, Alla (Seniñ jolıñda qayırımdılıq etip, sadaqa) beruşige, nesibeñdi arttır!», – dese, ekinşisi: «YA, Alla, sarañdı opat qıl!» deydi (Bwhari).

8. Aqırettiñ qamın oylau

Payğambar (oğan Allanıñ igiligi men sälemi bolsın): «Kimniñ köñili Aqıretti qalasa, Alla onıñ isin biriktirip,  baylıqtı onıñ aldına saladı. Sonıñ nätejesinde (ol kisige) dünie keluge mäjbür boladı, al kimniñ köñili düniege tüsse, Alla onıñ isin şaşıratıp,  kedeylikti eki köziniñ ortasına qoyadı jäne tek istegenine qaray ğana dünie beredi. Nığmeti üzdiksiz jalğasıp jatatın mäñgilikti tañdağan adam baqıttı» degen (Tirmizi). Sahabalar da bir-birine altınnan da qımbat üş närseni öte jii ösiet etetin bolğan: «Kimde-kim özimen Alla arasındağı qarım-qatınastı tüzese, Alla onı men adamdar arasındağı qarım-qatınastı tüzeydi. Kimde-kim öziniñ işki düniesin rettese, Alla onıñ sırtqı düniesin retteydi. Kimde-kim Aqıretiniñ qamın oylasa, Alla onıñ düniesin jäne Aqıretin rettep qoyadı».

9. Meyirimdilik tanıtu, jaqsılıq jasau.

Payğambarımız (oğan Allanıñ igiligi men sälemi bolsın): «Rahmannıñ Özi raqımdılardı meyirimine böleydi. Jer betindegilerge meyirimdilik tanıtıñdar, sonda köktegi senderge meyirimdilik körsetedi» (Tirmizi) degen. Jolımızdıñ jabıluına sebep bolatın negizgi närselerdiñ biri – jasağan jamandığımız desek. Jaqsılıq – sol jamandıqtıñ tamırına balta şabuşı. Wlı Alla: «..Aqiqatında, jaqsılıqtar jamandıqtardı ketiredi» («Hwd» süresi, 114-ayat) dese, Onıñ Elşisi (oğan Allanıñ sälemi men igiligi bolsın): «Qay jerde bolsañdar da Alladan qorqıñdar jäne ärbir künäñdi juatın qayırlı isteriñ bolsın, adamdarğa meyirimdi bolıñdar» degen eken. (Jämi). Abdullah ibn Abbas (Oğan Alla razı bolsın) bılay degen: «Ärbir jaqsılıq is adamnıñ jüzine jarqındıq, jüregine nwr ornatadı. Äri onıñ rizığın keñeytip, denesiniñ quatın arttıradı…».

10. Dwğada bolu.

Dwğa – mwsılmannıñ qaruı. Bwl «qarumen» qajetiñizdi qolğa tüsire alasız. Sol sebepti, dwğa qabıl bolatın uaqıttarğa nazar audarıp, ärdayım Alladan swraumen bolıñız, tañğı-keşki zikirlerge ıjdağattılıq tanıtıñız. Birde Alla Elşisine (oğan Allanıñ igiligi men sälemi bolsın) bir bädäui kelip: «Mağan men qaytalap otıratın sözder üyretşi», – dep swradı, sonda ol oğan: «Bılay de: «Alladan basqa Qwday joq, Onıñ serigi joq, Alla Wlı, Bükil Älemniñ Rabbı Allağa köp maqtaular, Alla päk! Qwdiretti, Dana Allanıñ küş-qutına jetetin eşkim joq!» /Lä ilähä slla-Llahu uahdahu lä şärikä lähu, Allahu Akbar kabiran, Uäl-hamda li-Llahi käsirän uä suhana-Llahi, Robbil' 'alamina! Uä lä häulä uä lä quata illä bi-Llähil-'Azizil'-Hkimi!/, – dedi.  Bädäui: «Bwl – meniñ Rabbım üşin, al men üşin şe?», – dedi. Payğambar (oğan Allanıñ igiligi men sälemi bolsın): «Bılay de: «YA, Alla, keşir meni, mağan raqımşılıq et jäne meni dwrıs jolğa alıp şıq, sonday-aq mağan ömir süretin rizıq ber!» /Allahumma, – ğfirli, uarhamni, uahdini, uarzuqni!/, – de» degen(Muslim). Payğambar (oğan Allanıñ igiligi men sälemi bolsın) bir adam islam dinin qabıldasa, ärqaşan dwrıstap namaz oqudı üyretetin jäne mına dwğanı aytudı talap etetin bolğan.  «Iä Alla, keşir meni, mağan rahım et, sonday-aq meni tura jolğa şığar, sonday-aq mağan rizıq ber!» /Allahumma, ğfir li, va-rham-ni, va-hdi-ni, va ‘afi-ni va-rzuq-ni!» (Muslim).

Asıl arna