|  |  | 

Köz qaras Oqiğa

Çelahtıñ anası Reseyge köşuge nege asıqtı?

Fhrfyrthuty

Resey basılımdarınıñ şulata jazğan: «Mayqwdıqta qoñırqay tirşilik keşip jatqan Svetlana ayaq astınan, «Otandastardı köşirip äkelu» bağdarlaması boyınşa Kaliningradqa köşetin boldı…», — degen aqparatına közim tüsken edi. Män bermeppin.
Jaqında qoğamdıq orında sırağa qızara börtip, daurığa söylesken eki jigittiñ äñgimesine qwlaq türuge tura keldi. Bastı taqırıp osı «Arqankergen» oqiğası jaylı edi. Eki jigit te kezinde işki äsker qatarında qızmet jasap, demalısqa şığıptı. 2012 jılı «Çelah isimen» aynalısqan eken. «Negizgi mäsele – «Arqankergendegi» kontrabandalıq kanal bolatın. Ol jerden jılına milliondağan dollardıñ tauarı işke zañsız ağılıp jattı. Bwl kanaldı – memlekettik ülken şeneuniktiñ bauırı aşsa – alaqanında, jwmsa – jwdırığında wstadı. Keyin, Kedendik Odaq qwrılğan soñ, zañsız arnanı jabuğa orıstar da belsene kiristi. Biraq nätije şıqqan joq. Anığında, älgi däudiñ bauırına «täyt» deuge bizdegi ministrdiñ eşqaysısınıñ jüregi daualamadı. Orıstar eşteñege qarağan joq. Bir tünde arnayı jasağın tikwşaqpen jiberdi de, bütindey bir zastavanı qırıp saldı. Şekaraşınıñ işinde slavyan tektes eki jigit bar edi. Bireui, Denis Rey, ekinşisi Vladimir Çelah. Aziat tektesterdi tügel qırıp saldı da, eki slavyan balasına timedi. Qağazğa jazılğan scenariydi Çelahqa äbden jattattı. Basında Çelah ta mwnday «moyındaudan» bas tartqan edi. Biraq äke-şeşesin, artında qalğan bauırların tügel joyamız degen soñ, amal joq, aytqanğa köndi. Osı uaqıtqa deyin jasalğan ballistikalıq, kriminalistikalıq, anau-mınau degen türli saraptamalardı mwqiyat qarap şıqsañız da osığan köziñiz jetedi. Jağdaydıñ däl osılay örbigenin bizdiñ tergeu orındarımız ben biligimiz bayağıdan biledi. Biraq Çelahtı kinäli etip tanu – bizdiñ bilikke de, Reseyge de öte tiimdi edi. Sondıqtan, Çelahtıñ variantı jüzege astı. Al, Denis Reydiñ qayda ketkenin eşkim bilmeydi…»- dep jattı. Män bermesime bolmadı. Esime qaytadan Svetlana Vaşenkonıñ ayaq astınan qonıs audaruğa asıqqanı turalı aqparat tüse qaldı. Bwl köşke köñil audarmasqa bolmaytın eki bastı detal' bar edi. Onıñ biri – Svetlana Vaşenko «Arqankergende» qarulastarın qırıp saldı» dep ayıptalıp, ömir boyına bas bostandığınan ayırılğan Vladislav Çelahtıñ tuğan anası. Ekinşi mäsele – Reseydiñ «Otandastardı köşirip äkelu» bağdarlaması boyınşa köşip keluşilerdi eñ aldımen — Şığıs Sibirge, Sibirge, Ortalıq Reseyge ornalastıradı. Europanıñ törindegi Kaliningradqa kez-kelgen kisini jibere qoymaydı. Kaliningradqa auqattı, aqşalı adamdar qonıs audaradı. Svetlana sekildi qarapayım äyel öz ornın tauıp kete qoyuı ekitalay. Öytkeni, Kaliningradta jwmıssızdıq eñ bastı problema. YAğni, Svetlana Vaşenko  äldebir küşke süyenbese, jılı ornın suıta saluğa basqaşa sebep joq. Onıñ üstine, Svetlana Vaşenko wlımen kezdeskende, Vladislavtıñ: «Mama, meniñ barlıq kinäm — tiri qalğanım!» degen sözi tağı da oylandıradı. Sonda, «Arqankergendegi» swmdıq jaylı älgi qauesettiñ ras bolğanı ma? Äytpese, mäñgi qapasqa qamalğan wlına deni dwrıs ana ayına-jılına qoldan toqaş pisirip tasıp otırsa da dätke quat emes pe edi?
Toqtar Jaqaş
Halyknews.kz

Related Articles

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: