Türkiya prezidenti Rejep Tayıp Erdoğan men onıñ mañayındağı twlğalar şildeniñ 15-i küni töñkeris wyımdastıruğa talpınğandardı “köleñkeli memleket” qoldadı dep mälimdedi.

Türkiyada twrmaytın adamdarğa bwl söz tüsinikti bolmasa da, onı 75 jastağı AQŞ-tıñ Pensil'vaniya ştatında twratın dindar adam anıq tüsinip otır. Fethullah Gülen “köleñkeli memleket” sözi aytılğan bette öziniñ töñkeriske talpınuğa eşqanday qatısı joq ekenin mälimdedi.

Gülen “Keyingi bes onjıldıqta birneşe märte äskeri töñkeristerden zardap şekken men siyaqtı adamğa mwnday oqiğağa baylanıstı ayıptalu wyat äri namısıma tiedi, men onday ayıptaulardı qatañ türde teristeymin” dedi.

Biraq Fethulla Gülen degen kim jäne Erdoğan onı jäne ol basqaratın qozğalıstı nege ayıptaydı?

Fethullah Gülen men Türkiya prem'er-ministri bolğan Rejep Tayıp Erdoğannıñ birge otırğan sureti.

1999 jıldan beri AQŞ-ta twrıp jatqan Gülen kezinde Erdoğannıñ odaqtası bolğan. Erdoğan men onıñ dini konservativtik Ädilet jäne damu partiyasınıñ 2002 jılı bilikke keluine kömektesken.

Alayda odaqtastar köp wzamay bilikti bölisu dauı jäne Erdoğannıñ avtoritarlıq bileu täsili kesirinen arazdasıp qaldı. Sol jılı mamır ayında Gülen qozğalısı Türkiyada terroristik wyım bolıp jariyalandı.

Gülen alğaş, 1960-jıldardıñ soñında, Izmir meşitinde şeşen uağızşı retinde tanıldı. Ol 1999 jılı qısımğa wşırap, memlekettiñ zayırlı sipatın özgertu üşin töñkeris jasamaq boldı degen ayıppen quğındaldı. Bwl ayıp däleldenbedi, biraq ol AQŞ-ta qalıp qoydı. Ol mwnda tomağa-twyıq ğwmır keşip, şığarmaşılıqpen aynalısadı. Söyte twra, Gülen älemdegi eñ iri dini qoğamdıq wyımnıñ birin basqaradı. Ol basqaratın “Hizmet” qozğalısına milliondağan adamdar müşe jäne qozğalıs 150 elde mıñğa juıq bilim ornın qarjılandırıp otır. Ol bilim ortalıqtarı mektep tülekterin universitetterge tüsuge äzirleydi.

Konservativtik dini qwndılıqtarğa süyenetin “Hizmet” qozğalısı negizinen qoğamdıq jwmıstar ataradı, wyım islamnıñ qalıptı türine jatqızılğan. Alayda bwl qozğalıstı keybir elderdiñ basşıları studentter men auqattı käsipkerler arasında ıqpalı bolğandıqtan, qauipti dep sanaydı.

Bilim ortalıqtarın käsipkerler qarjılandıradı, al mwndağı studentter köbinese kedey otbasınan şıqqan jastar bolıp keledi. Bwl jüyeni sınauşılar kedey studentterdi olar qatarlarına qosıp aladı, qozğalıs resmi türde halıqaralıq wyım emes, müşeleriniñ tizimi joq deydi. Al qozğalıs müşeleri özderiniñ ant berip, mindet arqalaudı jüktemeytin birlestikte jwmıs isteytinderin, Gülenniñ qoğamğa qızmet etu turalı ündeuleri wnaytının aytadı.

Gülen mektepteri SSSR tarağan 1991 jıldan soñ Ortalıq Aziya elderinde köbeydi. Biraq bwl mektepterdi köp wzamay Gülen qozğalısınan tartıp ala bastadı. Öytkeni jergilikti ükimetter qozğalıs islam belsendiligine şaqıradı dep qauiptendi. Alayda eşqanday elde Gülen jaqtastarın däl Türkiyadağıday kinälamaydı. Erdoğan ükimeti gülenşilerdi ünemi bilik organdarındağı qızmetterin qoğamnıñ ükimetke senimin azaytu üşin paydalanuğa tırısadı, bilikti basıp alğıları keledi dep ayıptaydı.

Erdoğan bwğan deyin Gülen qozğalısın özin qaralauğa wmtılğanın, 2013 jılğı korrupciyalıq tergeu kezinde özine jaqın birneşe serigin ayıptauğa tırısqanın aytqan. Bwl tekseristen şu şığıp, ükimet köptegen prokurorlar men joğarı lauazımdı şeneunikterdi qızmetinen bosatqan edi. Erdoğan mwnday “tazalaudı” Türkiyanı “qara nietti küşterden” qorğau üşin jürgizgenin mälimdegen. Bıltır Erdoğan Gülenniñ mektepterin de tartıp alıp, memleket ökilderiniñ baqılauına ötkizgen. Türkiyada äskeri töñkeris jasau talpınıs iske aspay qalğannan keyin Erdoğan Gülenniñ qozğalısın mülde twqırtuğa kirisui mümkin.

Türkiya qarulı küşteriniñ ştabı bastığı mindetin atqarıp otırğan Ümit Dundar şildeniñ 16-sı küni “armiya öz qatarındağı onday “parallel' qwrılım” ökilderinen qwtılatının” mälimdedi. Türkiya prem'er-ministri Binali Yıldırım şildeniñ 16-sı küni tilşilerge “Fethullaha Gülenge pana bolğısı keletin kez kelgen eldiñ Türkiyamen ıntımaqtasa almaytının” ayttı. Biraq ol AQŞ-tı atamadı. Yıldırım Vaşingtondı Ankaranıñ Gülennen qauiptenetinin elemeydi dep janama türde sınap ötti. Ol “Biz sonıñ kesirinen osınşa şığınğa wşıradıq” dedi.

AQŞ memlekettik hatşısı Djon Kerri Vaşington tarapına aytılğan kez kelgen ayıptı teristeytinin mälimdedi. Kerri “AQŞ Türkiyadağı töñkeris talpınısında qanday da bir röl atqardı degen alıpqaşpa sözder jalğan äri eki jaqtı qatınastarğa ziyandı” degen.

Azattıq radiosı