|  | 

Köz qaras

JAQSIĞA ŞAÑ JUIMAS…

 Jaqsığa şañ juımas
Qadirmendi oqırman qauım!

 

Taza eñbegimen eldiñ aldına şıqqan, qanşama mıñdağan nauqastardıñ dertine şipa jasap alğısqa bölengen, isker, türli mädeni is-şaralardıñ demeuşisine aynalğan medicina ğılımdarınıñ doktorı, akademik Jasan Zekeywlı turalı, onıñ halqına atqarıp jatqan qızmetin köre almaytın jandar tarapınan türli alıpqaşpa sözderdi estip qalıp jürmiz. Ärine keybireuler istiñ aq-qarasın ajıratıp almay jatıp, özgelerdiñ aytağına erip ketip jatır. Sol sebepti Jasan Zekeywlınıñ basınan ötken jağday, sot procesi turalı naqtı şındıqtı jwrtşılıqqa jariyalauğa bel budıq. Jasan Zekeywlınıñ emine zäru bolar adamdar äli de mıñdap kezigeri anıq. Solardıñ da köñilinde düdämal oylar bolmau üşin aqiqattı alğa şığarıp otırmız.

 

“Jas Alaş” gazetiniñ ötken jılğı(№37 (16015) 13 mamır, särsenbi 2015j.)sanında “Akademik” otbasımen sottasıp jür» degen taqırıptağı maqala jariyalandı. «Qazanşınıñ erki bar qaydan qwlaq şığarsa da» degen mätelge sayıp, gazet özimdiki, ne jazsam da, qalay jazsam da, erik özimde degeni bolar. YAğni jwmıs babın öz müddesine paydalanğan peyili bolu kerek. Halıqtıñ ıstıq ıqılasına bölenip ülgergen Jasan Zekeywlınıñ otbasına söz keltirip, otağasın el aldında aqtı aq dep, qaranı qara dep ajıratıp, ayıruğa bas qatırmay, qaralap bağıptı. Otbası deñgeyinde bir mämilege keltirip eki jaqtı kelistirip şeşiletin mäseleni ülken qoğamdıq “problemağa” aynaldırıp jiberdi. Maqalanı jariyalaudağı maqsat, bükil halıqtıñ aldında Jasan Zekeywlınıñ abıroyına nwqsan keltiru bolğan.

“Jas Alaş” gazeti jariyalağan maqalada Jasan Zekeywlına orınsız jala jauıp, ülken jan azabına tüsirdi, öziniñ tekserilmegen, anıqtalınbağan derekterdi betke wstap märtebeli azamattıñ tüñiluine, ızalanuına, wyatqa, qajuğa jäne bükil Qazaqstan halqınıñ aldında jaysızdıqqa äkelip soqtırdı, emociyalıq özindik jan küyzelisine tüsirdi. Adamnıñ jan küyzelisine tüsirip, ömirden bir sät tüñilip ketuine soqtıruı äbden mümkin edi. “Jas Alaş” gazeti basşılarınıñ mwnday is-äreketteri eşqanday mädenietke, adamgerşilikke jatpaydı.

“Jas Alaş” jariyalağan maqala atauında akademik degen söz tırnaqşağa alınğan. Tegi äjua-mısqıl mağınasın aralastırıp, siıstırğan ğoy. Bwl märtebeli ğılımi ataqtı Jasan Zekeywlına Halıqaralıq inemen emdeu akademiyası, Halıqaralıq ğılım akademiyası, Halıqaralıq Resey şığarmaşılıq akademiyası, Vena (Avstriya) Halıqaralıq universiteti siyaqtı bükil älemge tanımal ğılımi mekemeler, wjımdar bergen ğoy.

Bwl degeniñiz, “Jas Alaş” tek Jasan Zekeywlın ğana emes oğan akademik atağın bergen ğılımi wjımdardı da birjolata qaralap şıqqanımen birdey emes pe?..

   Maqalanı oqıp şıqqan soñ, Jasan Zekeywlınıñ «abıroyım men namısımdı qaraladı» demesine amal qalmağan. Sodan keyin gazettiñ bas redaktorı Rısbek Särsenbaywlın, tilşisi Meruert Twrlıbekovanı gazet oqırmanı Qaden Mwqanwlın (maqalanı jan-jaqqa belsendi türde taratqanı üşin), birinşi azamattıq nekedegi äyeli Güliya Älihanqızın jäne onıñ äkesi Älihandı sotqa beredi.

Sonday-aq, moral'dıq şığın öteui retinde “Jas-Ay” medicina ortalığınıñ paydasına 40 mln. teñge öndirip berudi sottan swradı. Sot ürdisiniñ barısı kezinde, Jasan Zekeywlı “Jas alaş” gazetin äuelde 6 ayğa jauıp tastaudı ötingen bolatın. Keyin ol arızınan bas tartqan eken. Kezinde erli-zayıptı bolğan kisiler arasındağı otbası dau-damayına büyirden aralasqan “Jas Alaş” gazeti bwl talap-ötinişke sottıñ joğarıda atı atalğan wjımnan 40 mln. teñge (qırıq million teñge) moral'dıq şığın öndiru turalı qabıldağan şeşimine «Jas Alaş» wjımı qarsılıq bildiredi. Endi kelip, Rısbaek Särsenbay gazettiñ bas redaktorı retinde qoğamda mınaday pikirler tudıruğa barın salıp baqqan: «Jas Alaş»  halıq gazeti, bilik sonıñ ünin öşirmekşi; 40 mln. teñge ayıppwl Qazaq baspasözi tarihındağı birinşi oqiğa; Jasan Zekeywlınıñ qalqasında bilik twr; bilik sonıñ qolımen ot kösep otır» degen oy tastauda.

Şındıqqa jüginsek, jetimge jebeu, mügedekke medeu, ardagerlerge arqau bolğan Jasan Zekeywlınıñ artında twrğan bilik emes, mıñnan asıp sanalatın, odan dertine daua tapqan aurular, nauqastar, onı izdep, auru-sırqauınan ayıqqalı jürgen jwrt, yağni halıq twr.

Audandıq jäne qalalıq sot “Jas-Ay” medicina ortalığınıñ paydasına 40 mln. teñge moral'dıq şığın öteu turalı qabıldağan şeşim, Elbasımızdıñ “Jüz naqtı qadam” jobasındağı “Zañnıñ üstemdigin qamtamasız etu” tarauı qarastırğan  naqtı şaralarınıñ iske asıp jatqanınıñ ayqın körinisi bolıp tabıladı.

Qanday da bolmasın mäseleniñ şeşimi “Jas alaş” gazeti basşısınıñ köñilinen şıqpasa, mwnıñ sayasi astarı bar, artında bilik twr dep sanaydı. Audandıq sot, qalalıq sottıñ qay-qaysısı da biliktiñ “tapsırısın” orındaydı degen oy şeñberinen bwlar şığa almay jür.

Keyui bolsa da kegi joq Jasan Zekeywlı sotta “mirovoy” degen boladı, bitimgerşilikke, mämilege kelu ürdisi bolatınına senip, Güliya Älihanqızımen telefon arqılı söylesedi. Güliya Älihanqızı, Jasan Zekeywlına mämilege keler bwrın, «öz zañgerimmen aqıldaspay şeşe almaymın» dep aytadı. Zañgeri – Üstemirov Nwrlan bolıp şıqtı. Diskide Güliya Älihanqızınıñ Üstemirov Nwrlanmen söyleskennen keyingi Jasan Zekeywlınıñ wyalı telefonına jazıp jibergen  habarlaması bar. Onda «Jasan Zekeywlı öziniñ basındağı 4 üyin birden ötkizsin, sonımen birge  millionğa juıq  AQŞ aqşası naqtı soma beruin talap etemin, sonda ğana «mirovoyğa» baramız» delingen.

Jasan Zekeywlı: «Onday aqşa mende joq. Özim kreditte otırmın. Tipti basımdağı üydi de sağan bereyin. Basqa ne kerek? Biraq Üstemirov Nwrlandı qospay-aq özimiz, şeşeyik. Otırıp adamşa söyleseyik, degende Güliya «Sol bütin mülkiñdi, barlıq imuşestvoñdı, «Jas-Ay» ortalığınıñ 30%-ın Üstemirovke beruge kelisip qoyğan edim» dep, şındığın aytadı:

«Dubok» ıqşamaudanındağı üydi jazıp bereyin. Sizge ne kerek? – degende Üstemirov Nwrlan orısşa söylep bılay dedi: “Bizge Jasan Zekeywlınıñ ana üyi, mına üyi keregi joq. Bizge sizdiñ bükil imuşestvoñız kerek» degen sözi diktofonda jazulı jäne AKT-de twr.

Olardıñ közderine tüsip otırğan äl-Farabi dañğılı, Rozıbakiev köşesi qilısında ornalasqan “Jas-Ay” medicina ortalığınıñ jaqsı bağalanatın ğimaratı ğoy.

Mwnı sıbaylas jemqorlıqtıñ bügingi ädis-amalı demeske lajıñ joq. Jasan Zekeywlı öziniñ 4 balasına 2 üydi jazıp bergeni  jäne sol üyde Güliya Älihanqızınıñ tuğan bauırları twrıp jatqanı, onı jalğa berip otırğandığı turalı qağazdarın sotqa ötkizgen. Mwnımen qatar är ay sayın eñbek aqısınıñ 50% osı balalarınıñ kiim, oqu qarajatınıñ barlığın alıp bergeni haqında zañdı qwjattarın, talondarın bärin sotqa ötkizgen eken. Aqmaral degen qızın arnayı käsiptendirilgen «Türik liceyine» jılına 1,5 mln. teñge aqşa berip oqıtıp jürgen. Alayda Jasan Zekeywlınıñ rwqsatınsız Güliya Älihanqızı ayğay-şu köteru maqsatımen sol mamandandırılğan oqu ornınan balanı şığarıp alğan.

Güliya Älihanqızınıñ basında 2 maşinası bar ekeni anıqtalınğan. Äbilbek Älihan qayın atasına «Sputniktiñ» qarsı aldındağı 8 bölmeli üydi öziniñ jekeşelendirilgen üyin satıp sol aqşağa alıp bergen. Osı jaqsılığınıñ barlığı esepke alınıp otırğan joq.

Güliya Älihanqızı balalardı ädeyi jwpını kiindiredi, beyşara keyipke keltiredi, olarğa elden kömek swratadı eken. Mwndağı maqsat adaldıq pen imandılıqtan jaratılğan, Jasan Zekeywlınıñ abıroyın tüsiru, el aldındağı bedelin tömendetu, ärine.

«Alaşağım ketse de,  aytaşağım ketpesin» degen oymen Jasan Zekeywlı “Jas Alaş” gazetine “Japtım jala, jaqtım küye” ataulı maqala jazğan. Gazet redakciyası bwl maqalanı şığardı, biraq maqalanıñ 40% ğana jarıq kördi. Tegi özderine wnamaytın jerlerin qısqartıp yaki alıp tastağan. Älbette mwnda da özderiniñ “esebi” bolğan ğoy. Asa qadirli qazaq ädebieti alıptarınıñ biri Ğabit Müsirepov aytqan eken: «Özi taza adam özgege küye jağa almaydı. Küye jağu üşin, öziñde küye boluı kerek».

“Jas Alaş” gazeti Güliya Älihanqızınıñ jeke basın, balalarınıñ müddesin qorğauşısı bolıp körinuge tırısqanımen eñ bastı maqsatı – el atın törtkül düniege, bükil älemge şığaratın, Elbası bastağan, halqı jaqtağan “Nwr-Otan” partiyasınıñ müşesi, Elbası qolınan “Alğıs hat” alğan parasattı azamattı, “Altın qol” däriger atanğan, medicina ğılımdarınıñ doktorı, QR-sı densaulıq saqtau isiniñ üzdigi, Vena (Avstriya) Halıqaralıq universitetiniñ qwrmetti professorı, Halıq medicinası jäne Ğarıştıqquat akademiyasınıñ, Halıqaralıq Resey şığarmaşılıq akademiyasınıñ akademigi Jasan Zekeywlına auız salu, onıñ jüykesin jwqartıp densaulığına zalal keltirip, adal eñbegimen, darın qabıletimen, tänin de janın da ayamay, kündiz külki, tünde wyqı körmey salğan 5 qabattı ğimarattı, dünie-mülkin (olarşa aytsaq bar «imuşestvosın») öz ieligine ötkizip alu. Tipti, olar ärtürli ayla-şarğısın qoldanıp Jasan Zekeywlınınıñ ömirine qauip tuğızğan äreketteri de barşılıq.

  Qazaq atam «Ündemeseñ dau aladı», – deydi emes pe?  Rısbek Särsenbay bastağan “Jas Alaş” gazeti basşılığı men Jasan Zekeywlı arasındağı teketires sebepteri, Almalı audandıq sot pen Almatı qalalıq sotı Jasan Zekeywlınıñ  paydasına şığarğan şeşimi turalı osılayşa naqtı derekter keltirip, «Kerey» aqparattıq-tanımdıq portalı arqılı jariyalap otırmız. Endi Jasan Zekeywlı turasındağı ötirikten bastau alğan jala sözderge nükte qoyılıp, azamattıñ adal eñbegi men abıroy biigi turalı beypil sözderge jol berilmeydi, – dep oylaymız.

 

        Seyitzada Äsembek – mädeniettanuşı

kerey.kz

 

 

 

 

 

Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Related Articles

  • Tek tilge baylanıstı…

    Tek tilge baylanıstı…

    Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,

  • Qızıq…

    Qızıq…

    1989 jılı Qazaq SSR-dıñ memlekettik tili bireu, ol qazaq tili bolğan. 2026 jılı Qazaqstan Respublikasında memlekettik til bireu, ol qazaq tili bolmaq. Mäsele, 37 jıldan beri publikaciyağa til turalı baptıñ 1- tarmağın körsetip (qoğamdağı wltşıldıqtı basu üşin) al isjüzinde 2- tarmaqpen basa jwmıs isteuinde jatır. 1989 jıldan beri qazaq tiliniñ qwzireti konstituciyanıñ küşinen köbirek qazaq wltşılarınıñ inerciyasınıñ arqasında örkendedi. Öytkeni qazaqtildi orta urbanizaciyalandı, bılayşa aytqanda qaladağı mädeni aymaqtardı qazaqtildi işki migraciya basıp aldı. Qazaqşa mektep, bala-baqşa, orta jäne şağın biznes tb bäri işki migraciya men urbanizaciyanıñ esebinde köbeydi. Konstituciyada mem-til qazaq tili dep körsetilse de mem-jüye 2-tarmaqpen jwmıs jasadı. Al keybir mekemeler men oblıstardağı qazaq tiline basımdıqtıñ berilui tikeley demografiyalıq

  • Matematikanıñ Nature-sı men Science-ı

    Matematikanıñ Nature-sı men Science-ı

    Matematikanıñ Nature-sı men Science-ı: Matematika salası ärdayım basqa ğılımdardan erekşelenip twradı jäne eşbir ğılımnan täuelsiz, öz aldına damıp keledi. Kerisinşe, köptegen basqa ğılım salaların matematikasız elestetu qiın. Bügingi jazbamda matematikanıñ tağı birneşe erekşeligin atap ötkim keledi. Bwl aqparat ğılımi ortada jürgen köptegen adamdarğa paydalı boladı dep ümittenemin. Barlığımız biletindey, köptegen ğılım salaları üşin eñ joğarı marapat sanalatın Nobel' sıylığı matematikterge berilmeydi. Alayda bwl matematikter Nobel' aluğa qabiletti emes degendi bildirmeydi. Kerisinşe, basqa salalar boyınşa Nobel' sıylığın alğan matematikter de bar. Matematikterdiñ «Nobeli» sanalatın älemde eñ iri eki sıylıq bar. Birinşisi – Fil'ds sıylığı. Bwl marapat 40 jasqa deyingi eñ üzdik matematikterge, wzaq jıldar boyı şeşilmey kelgen asa kürdeli esepterdi şeşken

  • “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: