Etnos ökilderi arasında janjal tuındasa, oğan tek arandatu türtki boluı mümkin
kerey.kz
Eger etnos ökilderi arasında janjal tuındasa, oğan tek arandatu türtki boluı mümkin deydi qazaqstandıqtardıñ jartısınan köbi
Alayda, respondentterdiñ besten bir böligi Ata Zañımızda körsetilgen bapqa qaramastan, keybir etnostardıñ qwqıqtarı teñ emes degen pikirde
Almatı, 2016
| DEMOSCOPE qoğamdıq pikirge jedel-monitoring jürgizu byurosı Qazaqstan azamattarı arasında «Qazaqstan Respublikasındağı etnosaralıq auızbirşilik» taqırıbında saualnama jürgizdi. Saualnamağa Astana, Almatı qalaları men 14 oblıs ortalığınan 18 jastan asqan 3192 adam qatıstı. Äyelder – 69%, er azamattar – 31%. İrikteu ıqtimaldığı 95%, sondıqtan statistikalıq körsetkiş qateliginiñ şekti mölşeri 1,75%-dan aspaydı.
Saualnama ädisi – telefon arqılı jürgizilgen swhbat jäne onlayn-saualnama. Zertteu 2016 jılı 15-23 tamız aralığında jürgizildi. |
Elimizdegi etnosaralıq jäne dinaralıq qarım-qatınastı qazaqstandıqtar jalpı dwrıs dep bağalaydı. Tek, zertteu barısında anıqtalğan keybir faktilerge tiisinşe nazar audarıluı kerek. Bwl turalı aqparat Demoscope byurosı jariyalağan zertteu qorıtındısında jariyalandı.
Qazaqstandıqtardıñ jartısınan köbi (61%) elimizde etnos ökilderi tattu-tätti ömir sürip jatır deydi. Al, qalğandarı etnosaralıq qarım-qatınasta tuındağan birqatarmäselelerdi atap ötti. Respondentterdiñ 23%-ı «kez-kelgen otbasıda bolatın wrıs-keris sekildi ara-arasında kelispeytin jağdaylar bolıp twradı» deydi. 4% qatısuşılar «kürdeli bolğanımen, birqalıptı äri qauipsiz» degen jauaptı tañdadı. Al, «uşığıp twr. Uaqıt öte kele naşarlap baradı, bwl türli qaqtığıstarğa wlasuı mümkin» dep alañdap otırğan saualnama qatısuşıları – 12%.
Eger elimizde etnos ökilderi arasında janjal tuındağan jağdayda, ol qoldan jasaluı mümkin nemese arandatu, üşinşi taraptıñ ortağa tüsuinen boluı ıqtimal deydi qazaqstandıqtardıñ jartısınan köbi (62%). Bwl jauap nwsqasın tañdağan qatısuşılardıñ basım böligi – jastar eken. Naqtı aytsaq, 66%-ı 18-29 jas aralığındağı qatısuşılar.
Saualnamağa qatısqan qazaqstandıqtardıñ 17%-ı etnosaralıq qaqtığıstarğa ekonomikalıq mäseleler sebep boluı mümkin deydi. Olardıñ oyınşa, adamdar dağdarıs kezinde kinäli taraptı izdey bastaydı. Bwl jauaptı tañdağan respondentterdiñ basım böligi – Batıs Qazaqstan (23%) jäne Aqtöbe (21%) oblıstarınıñ twrğındarı.
Til mäselesine oray tuındağan qayşılıqtar etnosaralıq janjaldarğa wlasu mümkin degen jauaptı respondentterdiñ nebäri 5%-ı tañdadı. Al, qalğan 16% qatısuşılar atalğan barlıq sebepterdiñ jiıntığınan orın aluı mümkin deydi.
Saualnama qorıtındısı boyınşa, respondentterdiñ 59%-ı «eñ aldımen, men – qazaqstandıqpın. Men üşin tölqwjatta jazılğan wlt atauı men qay etnikalıq topqa jatatınım azamattığımnan mañızdıraq» dep jauap berdi. Al, bwl jauapqa qarsı pikir bildirgender – 4%. Olar «öz etnosım men wltımnıñ ökilimin. Men üşin azamattıq – ekinşi orında» deydi. 26% qatısuşılar azamattıq ta, wlt da men üşin birdey mañızdı dese, olar eki bölek dünie degen jauaptı tañdağandar – 11%.
Respondentterdiñ 81%-ı Ata Zañımızda körsetilgendey, barlıq wlttar zañ aldında teñ, olardıñ barlığı – qazaqstandıqtar deydi. Alayda, 19% -ı teñ emes, keybir etnostardıñ qwqıqtarı köbirek nemese azıraq degen nwsqanı tañdadı. Bwl jauaptı tañdağan qatısuşılardıñ 23%-ı Atırau, 24%-ı Almatı oblısında ömir süredi. Atırau oblısı är türli wlt ökilderi az şoğırlanğan aymaq bolıp eseptelse, Almatı oblısı birneşe wlt ökilderiniñ basın qosqan oblıstardıñ biri.
Respondentterdiñ 84%-ı elimizde etnikalıq jäne dini sebepterge baylanıstı eşqaşan qısımğa wşırağan emes, qiındıqqa da tap bolmadı. Al, 13%-ı üşin «keyde qısım körsetildi, qauip te boldı». Biraq, bwl jağdaylar olardı qattı alañdata qoymağan eken. Qısım men qauip-qaterge ärdayım wşıraymın, äsirese soñğı uaqıtta jiilep ketti degen qatısuşılar – nebäri 3%.
Saualnamağa qatısqan qazaqstandıqtardıñ pikirinşe, Qazaqstanda eñ tatu twrıp jatqan orta – din ökilderi arasında. «Qazaqstanda dini toptar arasındağı qarım-qatınastı qalay bağalaysız?» degen saualğa 66%-ı «Dostıq qarım-qatınas. Eşqanday qiın mäsele joq» dep jauap berdi. Kez-kelgen otbasıda bolatın wrıs-keris sekildi ara-arasında kelispeytin jağdaylar bolıp twradı degen nwsqanı tañdağan qatısuşılar 18%-ğa teñ. Al, 12%-ı künnen künge naşarlap baradı, bwl qaqtığıstarğa wlasuı mümkin deydi.
Joba jaylı:
DEMOSCOPE özekti mäseleler boyınşa Qazaqstan azamattarınıñ oy-pikirin jedel anıqtauğa bağıttalğan. Saualnamalar twraqtı 7-15 kün aralığında, telefon arqılı (Qazaqstan Respublikasınıñ halqı köp şoğırlanğan aymaqtarında) jäne Internette jürgiziledi.
Saualnama taqırıptarı BAQ pen äleumettik jelilerge jasalatın monitoring qorıtındısı negizinde tañdaladı. Sonday-aq, demos.kz saytında kez-kelgen internet qoldanuşı saualnama taqırıbın wsına aladı.
DEMOSCOPE halıqtıñ oy-pikirin anıqtauğa arnalğan qwral ğana emes, qazaqstandıqtardıñ özekti mäseleler boyınşa közqarasın bildiruine mümkindik beretin pikir alañı.
Joba Konrad Adenauer atındağı qordıñ demeuşiligimen jüzege asırıladı.
Saualnama qorıtındısı Konrad Adenauer atındağı qordıñ jäne «MediaNet» Halıqaralıq jurnalistika ortalığınıñ jeke pikirin bildirmeydi. Olar tek qana saualnamağa qatısqan barlıq Qazaqstan azamattarınıñ közqarasın jariyalaydı.
Pikir qaldıru