|  |  |  | 

Тарих Тұлғалар Қазақ хандығына 550 жыл

Елбасы Кенесары мен серіктерін еске алу шарасын өткізуді қолдады

Аман Шотаев

Кенесары Ханның (серіктерінің), шейіт болғанына 170 жыл толды. Осы айтулы датаға дайындықтар қалай жүргізілуде.

Алдыңғы мақалаларымызда Қазақтың соңғы ханы – Кенесарының, серіктерімен бірге шейіт-опат болғанына биыл 170 жыл толып отырғандығы және осы айтулы оқиғаларды зерделеу үшін, үстіміздегі жылдың 7-қазанында, қасиетті Таразда арнайы ғылыми-танымдық конференция және қазақи-діни тұрғыдағы «Ас» берілетіндігі туралы бірнеше рет БАҚ-да хабарлаған болатынбыз.

Кенесары Хан десе елең етпейтін қазақ жоқ! Ол түсінікті де, өйткені, Қазақтың соңғы ханы – өшпес өршілдігімен, қайтпас қайсарлығымен, халыққа деген риясыз көңілімен ел есінде мәңгі қалған. Хан туралы зерттеулер, жазбалар, ауыз әдебиетіндегі толғамдар біршама баршылық екенін де айта келіп, биылғы маусым айында арнайы жинақ шыққанын да атап өткіміз келеді.

Барлығы 38 автордың шығармаларын қамтыған, 25,5 баспа табақтық, профессор А. Шотаевтың және А. Алтайдың құрастыруымен 500 дана болып шыққан жинағымыз Республиканың  түгелдей дерлік өңірлеріне таратылды. Еліміздің көптеген белгілі азаматтары жинаққа «өте жақсы» көзқараста екендіктерін білдіруде.

Осы тұста аталған шараларды ұйымдастырушы ынталы топтың мүшесі – Қанатбек Жақсылықұлы аталған жинақты Ел Президенті – Н. Ә. Назарбаевқа жолдап, Елбасының: «өткізілмекші іс-шараларды толығымен қолдайтындығы және игі істердің халқымыздың береке-бірлігін арттыруға қызмет ете берсін…» деген ізгі тілегін жеткізгендігі туралы жауап келгендігін айта кетелік.

Алда өтетін іс-шараларды ұйымдастыруда көрсетіп жатқан белсенділіктері үшін арнайы мақалаларды тоқтаусыз жариялап жатқан “Аbai.kz”; “Жас Алаш”; “Казахстанская Правда”; “Егемен Қазақстан” т.б.  БАҚ-на және «Қазақ Хандығының 550 жылдығы» атап өткізілген қасиетті Жамбыл облысының әкімдігіне, басқа да көмек қолын созушыларға, үлкен алғысымызды білдіреміз.

Республикалық-Халықаралық деңгейдегі «Ғылыми-конференцияны» өткізуге Тараз Мемлекеттік Университеті және Алматыдағы Ш. Уәлиханов атындағы тарих институтының мамандары дайындықтар жүргізуде. Өткен оқу жылында Тараз облысы бойынша барлық мектептерде «Кенесары оқулары» өткізілді. Осы байқаудың қорытындысы бойынша «Үздік» деп танылған 8-сынып оқушылары: Жанұзақ Мәди мен Жұмаділ Ақнұрдың шығармалары елімізге танымал тұлғалардың еңбектерімен бірге аталған жинаққа енгізілді. Осы жинақты қайтадан, көбейтіп басып, мектептерге, оқу орындарына, кітапханаларға тарату туралы да ұсыныстар түсіп жатыр. Ондай ұсыныстарды және 7-қазан күндері Тараз қаласында «Ұлттық» спорт түрлерінен жарыстар өткізулерді де қарастыру жоспарымызда бар. Әйткенмен, бәрі де қаражатқа байланысты.

Кенесары хан туралы аз айтылған жоқ, айтыла да бермекші. Хан тұлғасына жаңаша қарап, оның шынайы бағасын беру ісі Қазақстан тәуелсіздікке жеткен соң қарқынды түрде қолға алынды. Көптеген тарихшылар, зертеушілер т.б. өз еңбектерін жариялады. 2002 жылы Ханның туғанына 200 жыл толуына орай халықаралық ғылыми конференция өтті. Астана қаласында Кенесары ханға ескерткіш қойылған және оның есімімен аталатын көшелер бар. Хан туралы, академик М. Қойгелді ағаның кеңесімен түсірілген документальды фильм көпшілік көңілінен шықты.

Биыл Кенесары ханның туғанына – 215, опат болғанына (Наурызбай және де басқа туыс, серіктерімен бірге) – 170, Ұлт-Азаттық күрестің басталғанына – 180, Сұлтан Сыздықтың (Садық) туғанына – 180 жыл толғандығын қайталай кетелік. Осыған орай, Республиканың басқа да облыс әкімдерін, саналы азаматтарды жоғарыдағы мәселелерге өз үлестерін қосып, атсалысуға шақырамыз.

Көмек қолын ұсынам деушілер, Алматы қаласындағы проф. Аман Шотаевқа (8-701-798-27-43) хабарласуларыңызға болады.

Аман Шотаев, профессор

Abai.kz

Related Articles

  • Қытайдағы экономикалық крезис

      Қытай экономикасының тарихы Біздің ерамыздың 138жылы Қытай елшісі жаң циан батыста ферғанаға дейін келіп қайтады.Бұл кезде Қытайдың Хань империясымен көшпенді Ғұн империясының арасында бітпес соғыстар етек алған болатын.Бұл соғыста тек қана жер територия таласы ғана емес үлкен экономикалық мүдделерде жатқаны анық,олай дейтініміз ол заманда Қытай халқы негізі егіншілікпен қосымша тоқымашылық,аздап қолонеркасыппен айналысты.Басты өндіріс өнімі саналатын фарфор мен жібекті сату үшін ұлкен базар керек еді.Хан уди патшаның тұсына дейінгі империяторлар тұсына дейін халықтан тек1/30 салық жиналып тұрдыда халықтың әл -аухаты жақсарды,бұны сол кездегі деректерде:«дала мыңғырған малға ,қамбалар астыққа толып,қазына алтын,күміс ақшаларға толып кетті,тіпті санын алудың өзі мүмкін емес еді»деген деректен көруге болады.Хань патшалығы алғаш құрылған кездері Ғұндардан ойсырай жеңіліп жылына

  • Алаш астанасының үкімет ғимараттары

    Орынборда 1917 жылы желтоқсанның 5-і мен 13-інің аралығында өткен Екінші Жалпықазақ құрылтайының қаулысында Семей қаласы Алаш аутономиясының астанасы, Алаш Орда халық кеңесінің орнатылатын жері болып жарияланды. Нақты айтқанда, Алаш үкіметінің ғимараттары Ертістің сол жағасындағы Жаңа Семейде орналасқан. Жаңа Семейді ол кезде орысша Заречная слобода деп атаған, ал қазақша халық оны аталмыш тарихи оқиғаларына байланысты Алаш қаласы деп жүрген. Сол кездегі Жаңа Семей Тінібай, Тарақты және Жоламан қалашықтарынан құрастырылған еді. Ал Мұхтар Әуезовтың «Абай жолы» романының екінші томында Бер жақ, Бас жатақ деген атаулары да кездеседі.         Ресей империясының заманында Семей ірі бір аймақтың әкімшілік орталығыеді, Семей қаласына қазіргі Шығыс Қазақстан, Павлодар облыстары, Қарағанды облысының бір шеті қараған. Сонымен қатар, қала ірі

  • Бұқара ТЫШҚАНБАЕВ

    Бұқара ТЫШҚАНБАЕВ, 1920-шы жылы Алматы облысында дүниеге келген. 30-шы жылдары алапат аштықта Шығыс Түркістандағы қазақтарға өткен. 1944-шы жылы Құлжадағы “Азат Шығыс Түркістан” (кейін Төңкеріс Таңы болып өзгертілген) газетінің қазақ тіліндегі нұсқасының жауапты редакторы (бас редактор) болған. 1945-шы жылы Құлжада Шығыс Түркістан төңкерісшіл жастар ұйымының орталық комитеті құрылып, комитет жағынан шығарылған “ОДАҚ” журналының бас редакторы болған. 1952-шы жылы Шыңжаң өлкелік мәдениет меңгенмесіне ауысып бөлім бастығы болған. Кейін “ШҰҒЫЛА” журналының шығуына жетекшілік еткен. 1955-шы жылы “Қасен-Жәмила” киносын жазып, экранға түсірген. 1962-шы жылы ауған қалың елмен бірге Қазақстанға өткен. Eldeç Orda

  • СӘТБАЕВ НЕГЕ ҚУҒЫНДАЛДЫ?

           Қазақ жеріндегі ұлттық Ғылым академиясын құру идеясы Ұлы Отан соғысы жүріп жатқан уақытта пайда болған еді. Көрнекті ғалым соғыстың қиыншылығына мойынсұнбай, Қазақ КСР Ғылым академиясын ұйымдастыру ісін табанды түрде қолға алды. Қазақ КСР Ғылым академиясының құрылуы республикамыздың ғылыми тұрғыда дәлелді шешімдерін тұжырымдауға, ел экономикасының, ғылымы мен мәдениетінің өркендеуіне үлкен мүмкіндіктер ашты. Ғылым академиясының құрамына зерттеу институттары, кітапханалар мен мұражайлар, лабораториялар, сонымен бірге базалар мен филиалдар қарайды, сондай-ақ, бұл мекемелердегі тиісті салаларды жоғары білімді мамандар және қызметкерлермен қамтамасыз етеді.        Қазақ КСР Ғылым академиясы ашылғаннан кейін дербес ғылым салаларында зерттеу институттарының ашылуы етек ала бастайды. Қоғамдық және жаратылыстану ғылым салаларында көптеген ғылыми зерттеу орталықтарының ашылуы, олардың дамуына

  • Текес ауданының қала құрлысын “ШАҢЫРАҚ” формасында жобалап ұсыныс жасаған Әлімжан Ақалақшы.

    Жалпы Шығыс Түркістан қазақтарының ұлт-азаттық көтерілісіне дейінгі (1939-1944жж арасы) мәдени, әдеби, экономикалық һәм ағартушылық тариxы ғылми тұрғыда зерттелмей келеді. Бір xалық үшін қолына қару алып жанын шүперекке түйіп, басын қауіпке тігу- сол xалық шыдамының ең соңғы талғамы деп есептеймін, оған дейін ол xалық руxани, мәдени һәм әлеуметтік жаңғырумен тіресіп бағады. Менің айтпағым, Шығыс Түркістан қазақтарының қарулы төңкеріс жасағанға дейінгі мәдени, руxани һәм әлеуметтік-экономикалық жаңғыруы туралы болмақ.  20-жылдардың басы үлкен руxани жаңғырудың бастауы саналды. Әлемдік деңгейде жүріліп жатқан мәдени толқуларды күні бұртын сезініп өз xалқын байырғының қараңқы қапталында ұйықтап, ұялап қалмасын деп шамшыраққа, жарық көкжиекке сүйреген көсемдер пайда бола бастады. Сондай жаңалықтың шағын мысалына бүгін тоқталмақпын. Алтайда, Үрімжіде, Құлжада, Шәуешекте қазақтар

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: