|  |  | 

Жаһан жаңалықтары Тарих

Қазақстанды алманың арғы отаны атайды


Алматы теміржол вокзалында сатылатын алмалар. 2 қазан 2014 жыл.

Алматы теміржол вокзалында сатылатын алмалар. 2 қазан 2014 жыл.

Батыс баспасөзі Қазақстанның экономикалық өсімі, көшпенді халықтар арасында кең тараған көкпар ойыны жайлы және Тянь-Шань тауы баурайында өсетін алманың шығу тегін қазіргі Қазақстанмен байланыстыратын зерттеуге қатысты комментарий жазған.

СТАТИСТИКА ЖӘНЕ ШИКІЗАТҚА СҮЙЕНГЕН ЭКОНОМИКА

Америкалық Stratfor сараптама орталығының сайты журналист Чарльз ван дер Лееувтің «Қазақстан: экономикалық дамуға қатысты болжам мен нақты жағдай» деген мақаласын жариялаған. Мақалада елдің ұлттық статистикалық агенттігі дерегінше, Орталық Азиядағы ең ірі ел – Қазақстанның экономикасы биыл алғашқы жарты жылда 4,2 пайызға өсті деп көрсетілген. Салыстырсақ, биылғы бірінші тоқсанда өсім 3,6 пайызды, ал 2016 жылдың алғашқы жарты жылында бар-жоғы 0,1 пайызды құраған болатын.

Бұл деректер халықаралық экономикалық ұйымдардың болжамдарына қайшы келеді. Мысалы, Азия даму банкі (АДБ) Қазақстанның биылғы экономикалық өсімі 2,6 пайыз, ал келер жылға 2,9 пайыз деңгейінде болады бағалайды. Бірақ АДБ комментариінде «2017 жылдың бірінші тоқсанындағы күтпеген экономикалық өрлеу» жайлы айтылған. Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) сарапшылары елдің жалпы ішкі өнімінің (ЖІІ) өсімі – 2,5 пайыз, ал Өзбекстанда – 6 пайыз, Түркіменстанда – 6,5 пайыз болады деп санайды. Ең төмен болжам жасаған Еуропа қайта құру және даму банкінің (ЕҚДБ) мәлімдеуінше, 2017 жылғы өсім 2,4 пайыз болады. Бірақ Чарльз ван дер Лееув бұл ұйымдардың ешқайсысы ЖІІ өсіміне қатысты «дұрыс жүйеленген немесе сегменттік талдау» жасамайды деп жазады.

Алақандағы мұнай. Қызылордадағы кен орнынан түсірілген сурет. 22 қаңтар 2016 жыл.

Алақандағы мұнай. Қызылордадағы кен орнынан түсірілген сурет. 22 қаңтар 2016 жыл.

Мақалада Қазақстанның шикізат саласында ежелден тәуелді ел екенін көрсеткен. «Ұлттық статистика агенттігіне сілтеме жасаған Reuters агенттігінің жуырдағы есебіне сәйкес, 2017 жылдың алғашқы алты айында Қазақстан 35,863 миллион тонна мұнай мен 6,691 миллион тонна газ конденсатын өндірген, бұл тиісінше 8,7 және 15,6 пайыз өсім» деп жазады Stratfor.

«Мұнай сатуға үнемі тәуелді болу өнеркәсіп өндірісі мен капитал жұмсалымы моделіндегі тенденцияны айтарлықтай ауырлатып отыр. Өнеркәсіп өндірісі көрсеткішінен көп үміт күтуге болатындай көрінгенімен, инвестициялардың жалпы көрсеткіші Қазақстан экономикасының түрлі салаларында қаржы ресурстары тапшылығы барын көрсетеді, бұл тіпті ауыр тиеді, өйткені инвестицияның көп бөлігі жер қойнауын пайдалануға салынып, ауыл шаруашылығы, құрылыс және өндіріс сияқты өзге салаларға жанама зиян келтіріп жатыр» деп жазады Stratfor.

 

Көкпардан Азия чемпионаты. Астана, 12 қыркүйек 2013 жыл.

Көкпардан Азия чемпионаты. Астана, 12 қыркүйек 2013 жыл.

КӨКПАР ЖӘНЕ ӘЛЕМДЕГІ АЛҒАШҚЫ АЛМАЛАР

Ұлыбританияның Guardian газетіндегі «Тақымымдағы лақтан айырылмаймын: қазақстандық ежелгі спорттың қазіргі күйі» деген мақаласында журналист Уилл Бост ат үстінде ойналатын спорт түрі – Қазақстанда кең тараған көкпарды «Көкпар спорты – доптың орнына басы кесілген лаққа таласатын поло ойыны сияқты.Тіпті Қазақстан өзін қазіргі заманға лайықты, озық технологиялы ел ретінде көрсетуге тырысқанымен, әлгі ежелгі ойын оның мәдениетінің негізгі бөлігі ретінде насихатталады» деп сипаттаған.

Мақалада көкпардың шығу тарихы «13-ғасырдың басында, тіпті одан да ертеректе өмір сүрген Шыңғысханның шабандоздарынан» басталады, әдетте бұл ойын ауылдар арасында ойналады, ойын алаңы көбінесе көшпенділердің қоныстары арасындағы қашықтыққа созылатын деп жазылған. Автордың жазуынша, қазір көкпар «кәсіпқойлар ойынына» айналып барады. Қазақстан тарихының негізгі дәуірлерін шолып өткен Guardian «өткенді жаңғырту мен Қазақстанның 21-ғасырдағы жылтыраған, жетілдірілген постмодерндік архитектурасын, сән-салтанаты келіскен дүкендерін, жасыл энергияны насихаттау қилы аномалиялар мен салыстыруларға ұласты. Шыңғысханнан тараған тайпалар бүкіл Моңғолия мен Орталық Азияға өз мәдениетін таратты, бірақ Қазақстандағы сияқты қазіргі заман мен ежелгі дүние арасындағы контраст аймақтың еш жерінде анық білінбейді. Бұған қоса, бұл өзара әрекеттестік қазақтың кәсіпқой көкпарындағыдай еш жерде білінбейді» деп түйіндейді.

Осы аптада Батыс басылымдарындағы Қазақстан тақырыбы алғашқы алмалар қазіргі Қазақстан территориясында өскен деген мәлімдемелерді жариялаумен жалғасты. Үндістандық Hindu газетінде «Қазіргі алмалардың шығу іздері Қазақстанға жетелейді» деген мақалада америкалық Boyce Thompson институтының қатысуымен жүргізілген жуырдағы зерттеу деректері қазіргі алмалардың отаны Қазақстанның таулы бөлігі, нақты айтқанда – Тянь-Шань тау тізбегінің батыс бөлігі екенін көрсетеді деп жазған. «Жиханкездер Жібек жолы арқылы шығыс пен батысқа барып жүрген кезде жабайы ағаштарда өсіп тұрған ең шырынды жемістің – алманың дәнегін әкеліп жүрген […] Зерттеушілердің айтуынша, ақыры бұл ежелгі сұрыптау қазіргі кезде өсетін алманың жеті жарым мың түрінің пайда болуына ұласты» деп жазады The Hindu.

Алматы апорты мен алмалары жайында өткен «Алматы деген біз » көрмесіне келген көрермен. Алматы, 30 қыркүйек 2015 жыл.

Алматы апорты мен алмалары жайында өткен «Алматы деген біз » көрмесіне келген көрермен. Алматы, 30 қыркүйек 2015 жыл.

Тақырыпты Лондонда жалғастырады. Ұлыбританияның Daily Mail таблоидында «Алманың шығу тегі: Еуропаға жемісті 10 мың жыл бұрын Жібек жолы арқылы саяхаттаған саудагерлер әкелген, олар Қазақстанда жұлып алған [жемістердің] тістелген қалдығын лақтырып тастап отырған» деген мақала шықты. Бұған қоса, мақалада жер жүзінен жиналған алманың 117 түрінің ДНК-сын салыстырып, алғашқы алма ағаштары қазіргі Қазақстанның таулы аудандарында өскен деп ұйғарған ғылыми зерттеудің жуырда жарияланған нәтижелерін сипаттайды. Алманың қазіргі түрі «қазақ» алмасы Еуропадағы дәмі қышқыл ранет алмасы ағаштарымен будандасып, қазір біз білетін сорттардың пайда болуына түрткі болды делінген зерттеуде.

Апорттың екеуінің салмағы бір килограмнан асады. Алматы, 16 қыркүйек 2012 жыл.

Апорттың екеуінің салмағы бір килограмнан асады. Алматы, 16 қыркүйек 2012 жыл.

Атауы алмаға байланысты Қазақстанның ең ірі қаласы Алматыда кей энтузиаст жандар әйгілі апорт алмасы сортын қалпына келтіруге тырысып жүргені белгілі. Совет Одағы күйрегеннен кейін Алматы маңындағы алма бақтарының көбін үй салу үшін кесіп тастаған немесе қараусыз қалдырып құртқан болатын. Ауыл шаруашылығы күйрегеннен кейін бүкіл елде алма және өзге жемістерді өсіру азайды. Енді Қазақстан алмаға сұранысын көбінесе импорт есебінен қанағаттандырады, ел жыл сайын 100 мың тоннадай алма сатып алады. Кейінгі жылдары әлгі импорттың көп бөлігін Польшадан келетін болып жүр.                                                                           Азат Еуропа / Азаттық радиосы

Related Articles

  • Қазақстан қорғаныс министрі Мирзияевпен кездесті

    Қазақстан мен Өзбекстанның тулары (Көрнекі сурет). Өзбекстан президенті Шавкат Мирзияев 17 тамызда осы елде ресми сапармен жүрген Қазақстанның қорғаныс министрі Сәкен Жасұзақовты қабылдады деп хабарлайды Uzbekistan 24 агенттігі. Кездесу барысында екі ел арасындағы әскери-техникалық ынтымақтастық мәселелері талқыланған. Атап айтқанда, тараптар Өзбекстан мен Қазақстанның қорғаныс министрлігінің өндіріс кооперациясы мен әскери кадр дайындауда өзара іс-қимылдарын тиімді дамытуды талқылаған. Министр Сәкен Жасұзақов өзін “жылы қабылдағаны үшін” Өзбекстан президентіне ілтипатын білдіріп, Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың сәлемін жолдаған. Министр Қазақстан мен Өзбекстан арасында әскери-техникалық қарым-қатынастың дамуына мүдделі екенін, әрі бірлесіп жұмыс істеуге дайын екенін білдірген.                      Азат Еуропа / Азаттық радиосы

  • Қажымұқанға қолдау көрсеткен екеу

    Осыдан бірер жыл бұ­рын Астана қаласына жол түсіп, біраз күн бас шаһарды араладым. Қала­дағы мәдени, тарихи ескерт­кіштерді тамашаладым. Сол уақытта өзім куә болған жайлардың ішіндегі бөле-жара айтарым әйгілі жазушы, қоғам қайраткері, бәрімізге бала жасымыздан өзінің «Тоқаш Бокин» романымен таныс Зейін Шашкиннің шаңырағында қонақ болғаным дер едім. Жазушының зайыбы Мә­риям Нұрланқызы жасы сексен жетіге келсе де әлі күнге сергек, ширақ, ба­қуат­ты күйде екен. Ол кісі кен­же қызы Гүлжан мен күйеу баласы Ерболаттың қо­лын­да, солардан ту­ған кішкентай жиен неме­ре­леріне ес болып, тірлік ке­шіп жатыр. Менің бұл үйге тап болғаным да сол Ер­болаттың, Күршім аудан­дық мәдениет бөлімін 18 жыл басқарған белгілі өнер ардагері Қабдолла Тұраровтың кенже ұлының арқасы еді. Күршімге бір келгенінде Ерекеңнің:

  • АБЫЛАЙ ХАННЫҢ ТЕГІ ЖӘНЕ ТУҒАН-ӨЛГЕН ЖЫЛДАРЫ

      Қазақтың даңқты ханы, «үш жүздің баласының атын басын бір кезеңге теңеген», «он сан Алаш баласын аузына қаратқан» Абылайдың шыққан тегіне, оның туған-өлген жылдарына қатысты бірталай сұрақтар бар-деп жазды  e-history.kz.                                                                                                                                                                

  • Ресейде Путинге қарсы әскери төңкеріс болуы ықтимал

    Әзімбай Ғали Алда орыстың төл ақшасы девальвацияға ұрына беретін болады. Ресей тұрғындарының тұрмыс деңгейі бұрынғыдан да төмендей түседі. Шет елдік тауарларды тұтыну ресейліктер үшін қымбатқа түспек. Ресей ұзақ уақыттық дағдарысқа тап болды. Бұл дағдарыс 2007 жылы айқындалып еді. Содан бері көршіміз қателіктің үстіне қателік жасап келеді. Алдымен сол қателіктердің бірнеше алғышарттарын келтірейік: 1. Ресей нарықтық либералдық, құқықтық , саяси еркіндік жолынан тайды. 2. Империялық әскери-саяси экспансиялық жолды таңдады. Батыс елдері (АҚШ пен Еуропалық Одақ және НАТО) бірлестіктерімен конфронтацияға түсті. Экономиканы милитаризация жолына түсіру, Ресейдің ішкі саясатын тоталдық полицейлік күштік құрылымдардың қадағалау жолына ауыстыру, Ресей экономикасын әкімшілік жолмен бағындырып, әлемдік финанстық-нарықтық принциптерге жүгінбеу белең алды. 3. Ресей идеологиясы – құндылықтар жолынан

  • Өзбекстан халқының саны 32 миллион адамнан асты

    Ташкент көшесіне шыққан халық (Көрнекі сурет). Өзбекстан халқының саны 1 шілдеге дейінгі есеп бойынша 32 миллион 345 мың адамға жетті. Gazeta.uz басылымының Өзбекстан мемлекеттік статистика комитетінің ақпараттық қызметіне сілтеме жасап хабарлауынша, халық саны 2016 жылдың соңынан бері 224 мың адамға (0,7 пайыз) артқан. Қала халқы 16 миллион 353 мың (50,6 пайыз), ауыл халқы 15,9 миллион (49,4 пайыз) адам болған. 2017 жылдың алғашқы алты айында 311,9 мың бала дүниеге келген. 2016 жылдың алғашқы алты айында туған бала саны бұдан алты мыңға аз. Қаңтар-маусым айларында 78,8 мың адам қайтыс болып, 2016 жылдың алғашқы алты айымен салыстырғанда 4900 адамға артқан. Қаңтар-маусым айларында Өзбекстанда 96,3 мың неке, 15,6 мың ажырасу тіркелген. Елде мың адамға

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: