|  |  | 

Суреттер сөйлейді Шоу-бизнис

Этно туризм. Балхашта этно туризімді қаладй дамытуға болады?

Бейсен Ахметұлы 0030700e8a53dd4482d9aa834cb2f265
Әлемде біз естіменген елді мекендер, ғажайып салт-саналар мен ғұрып-әдеттер, ойлап көрменген тіршілік тәсілдері бар. Сонай ғажап өңірдің бірі Балқаш.
Қарны тойып, қалтасы қалыңдаған әр пенде өмірден ләззат алғысы келеді. Өзі аңсаған жерді көріп, қызыққан өмірді қызықтайды. Дем алады және өмірдің мәнін салыстарды.
Өмір теңіз бойында жасаған адам сусыз жапан даланы елестете алмайды. Бірақ естісе барып көруді аңсайды.
Қазқастан да сол ғажайып әлемнің бір бұрышы. Онда елді таң қалдырар ғажайыптар өте көп. Ендеше сол мүмкіндікті қалай ашуға болады?
Біз сөзді Балхаш көлі маңынан бастайық.
Балқаштың қандай кереметтері бар?
• Балқаш әлемдегі ең үлкен тұйық көлдердің бірі. Аумағы 19 мың шаршы шақырымға жетеді. Су тұнық таза және тұздылығы төмен. Қысы суықтау болғанмен жазы ыстық. 2-3 ай сайрандауға жетеді. Балық та бар. Сонымен бірге таяз болғандықтын қауыпсіз деп айтуған болады. Көл ортасындағы шағын аралдар да, шығыс солтүстігіндегі қамысты алаңдар да өз тәбиғатымен ерекшеленген. Ал батысы ұзыннан ұзаққа созылған құмайтты жапан дала. Бұл да біреулерге таңсық көрінері белгілі.
• Екінші жағынан, көл айналасында малшылар бар. Мыңғырған қой-ешкіні, үйірлі жылқы, сиыр табындары мен маң-маң басқан түйелер де табиғаттың өзгеше бір жаратылысы екені даусыз.
• Үшіншіден, Балқаштың жағасынан темір жол, тас жол өтеді. Оған Балқаш қаласына қатынайтын ұшақты қосыңыз. Мәселен, Бектау ата өңгірі, Қарқаралы, Жезқазған жақтағы Алтын Орданың ханы Жөшінің кесенесінің өзі -ақ әлемнен өзгеше сыр іздеген адамдарды тартатын ғажайып мекен болары даусыз.

Балқаш қаласы жанындағы Нарманбет ауылының әкімі Қайдар Жортаров:
– Балқашқа жылда демалысқа келетіндер көбейіп жатыр. Көл бойында демалып, ат пен түйеге мінгісі, киіз үйде түнегісі келетіндер де жоқ емес деп ойлаймын. Қазірше ондай мүмкіндік жоқ. Егер кімде кім осындай жұмыстармен айналысқысы келсе көмегіміз дайын.

Балқаш тұрғыны Қуат Сарыбас:
– Балқаш өндіріс қаласы болғандықтан өнеркәсіптік сулардың көлге құйылуы бар. Яғни, кей зауыттар экологиялық норманы сақтамайды деп ойлаймын. Егер су таза болса адамдар да көбейер еді. Әкімшілік осы мәселені қолға алса штелден келетін туритер алдында ұялмайтын едік.
Тағы да, көл бойында әдемі жаға жайлар да бар. Бірақ барлығы емес. Себебі, демалысқа келген адам бір орында ғана жүрмейді. Аралау барысында көл бойындағы шашылған қоыстарды көрсе жиркеніп қалуы мүмкін. Мұны қалыптастыру үшін қала тұрғындарына түсіндіру жұмыстарын жүргізу керек, – дейді.
Ендеше, осындай керемет өңірде туризм неге дамымай отыр?

Біз бұл сұрақты балқашты аралап жүрген туристерге қойдық.
Александыра Богданова. Ресейлік турист:
– Мен әлемнің көптеген жерлерін араладым. Балқаш ыстық белдеудегі тұрғындар мен суық районда жасайтын халықтар үшін демалысқа үйлесімді жер. Алайда инфрақұрылым мен тұрмысқа қажетті қарапайым мүмкіндіктер жасалмаған.
Айталық, тазалық дәрежесі төмен. Қонақ үйлері өте ескі, оған керемет қонақ үйлер болмаса да қарапайым да таза үйлер жетіп жатыр. Туәлетті де , асханаларды да табу қиын.
Бірақ ішіп-жем арзан. Бұл да туристерді тартады. Бұл әсіресе Ресейдің оңтүсітк облыс тұрғындары үшін өте ыңғайлы аймақ.
Ең маңыздысы ұлы дала көшпенділілерінің өмірін көрсететін этно туризм жағы мүлдем жоқ. Бұл өте маңызды. Қазір көп елдерге солардың салт-дәстүрін, өмір сүру дағдыларын көруге барады, – дедйді.
Көшпелі қазақ ауылын орнатуға болады

Осыған орай Моңолиядан келген қонақ Есентай Кеңшілікпен де сұхбаттастық.
– Біз Моңғолияның Алтайында тұрамыз. Қыс қыстауда, жылы үйде отырамыз. Ал көктем туа киіз үйлерімізді алып шығып көктеуден бастап тігеміз. Мал төлдетеміз. Сонды қырқым болады.
Сосын, майдың соңынан бастап суатқа, онан арман жәйлау тауға шығып кетеміз. Міне сонда тізілген ақ шаңқандай киіз үйлер топ-топ болып көрінеді.
Жәйлау ақтылы малға толады. Дәл осы кезде еропадан, АҚШ-тан туристер толып кетеді. Онда олар нағыз көшпелілердің өмірін көреді.
Егер Қазақстан үкімет бізге осы жерден малға жер, жайлау берсе және тыныс-тіршілігімізге кедергі жасамаса (мұнда бюрократтық пен жемқорлық өте өатты ғой деп қосып қойды) ешқандай көмексіз ақ көшпелі тұрмысты осында да жалғастыра берер едік, – деді.
Тунгалаг Пуревсамбуу, Монғолия, MonDigitalTur LLC туристік фирмасының кеңесшісі:
– Моңғолияға келген туристер Уланбатырда бір күн ғана тұрады да басқа аймақтарға аттанып кетеді. Соның бірі қазақ көшпелі мәдениетімен әлемге танымал БАянөлгей аймағындағы бүркітшілер, киіз үйлі жайлау, – деді.
Қысқартып айтқанда…

Балқаш көлі маңайының тазалығы мен қызмет көрсету сапасын жақсартса ақ туристер ағылатын алтын мекенге айналары даусыз. Олүшін ең алдымен Балқаш халқын соған бейімдеу керек. Әр кім өзіне сеніп, жан-жақтан жұмыла іске кіріссе біренше жылда -ақ туристер ағылар еді.
Әрі көшпелі малшылардың тірлігіне керек жерді беріп, нақты өмір дағдысын жаңғыртуға да мүмкіндік көп. Мысалы, Абай, айыр тау жақтағы жабылып жатқан ауылдық елді мекендерді қайта тірілту керек.
Әлемдік тәжірибеде таза да табиғи өмірді, табиғатты көргісі келетіндер үшін жол да кедергі болмайтынын ескерту керек.
Ал жарнаманы әр келген турист жасайды. Егер бір адамды раз етсе, ол мыңдаған адамға жарнама жасары сөзсіз.

Related Articles

  • “Тозаққа қош келдіңіз”. 20 жыл бұрын Шешен соғысы басталған

    Амос ЧЭПЛ 20 жыл бұрын Владимир Путин Ресей премьер-министрі болып тұрған тұста Шешенстанда әскери операция бастауға бұйрық берген еді. Кавказ аймағындағы қанды соғыстардың бірі қалай басталып еді? 11995 жыл. Ер адам шешен сепаратистерінің туын ұстап тұр. 1994-96 жылы Ресей әскерилері Шешенстандағы көп ғимаратты бомбалап қиратты. Осы жылы федерал әскерилері мен шешен сепаратистері арасындағы соғыс Шешенстанның де-факто тәуелсіздігімен аяқталды. 2Шешенстан тұрғыны. 1994 жылы түсірілген сурет. Кремль Ресей билігімен келіспеген шешендерге қатты қысым жасады. Александр Солженицын ГУЛАГ-та бір камерада отырған шешенді шешендер “Совет одағының айтқанына көнбей қойды” деп жазды. 3Грозныйдағы жазалау. 1996 жыл. Соғыс Шешенстанды экстремизм мен бұзақылықтың ошағына айналдырды. 1997 жылы аймақ шариғат заңын қабылдап, өлім жазасын қолдана бастады.   4Ресей

  • Талдықорған-Өскемен тас жолы «тасбақаға» арналған ба?

    Республикалық маңызы бар автомобиль жолының  313,5 шақырымы  Алматы облысына тиесілі. «Қазавтожол» ҰК» АҚ» облыстық филиалы басшылығы жол үстінде жылдамдықты сағатына 40 километрден асырмау керек деп отыр. Талдықорған-Өскемен тас жолы шығыста Алакөлмен шектеседі. Осы бағытта  «Қазавтожол» ҰК» АҚ» Алматы облыстық филиалының тапсырысымен  уақытша жол салынған. Уақытша деген аты болмаса, ойдым-ойдым жолмен жолаушылар бес жыл жүре тұруы тиіс. Былтыр төселген жаңа жол арқылы күніне орташа есеппен 3 жарым мың көлік өтеді екен. Сапарға шыққандар діттеген жеріне діңкесі құрып әрең жетеді. Көпшілігі Алакөлдің шипалы суына шомылуға асыққан туристер. «Қазавтожол» ҰК» АҚ» Алматы облыстық филиалының директоры Жанабай Қобыландиннің сөзіне сенсек, көлік жүргізушілері жол бойына қойылған белгілерді ескеруі тиіс. «Сіздер біріншіден журналист болсаңыз өзіңіздің машинаңызға отырыңыз

  • “Жаңа Өмір” газеті… Қазақ тарихына қатысты деректер

    Eldes Orda “Жаңа Өмір” (Yiñi Hayat) деген атпен Қашқар қаласында шығып тұрған бұл газетте Шыңжаңдағы Қазақ тарихына қатысты деректер кездеседі. Бұның бір нұсқасын сіздерге ұсынбақшымын. Мингоның 25-жылы 14-қыркүйектегі яғни 1936-жылдың 14-қыркүйектегі (184) 8-санында Шыңжаң Қазақтары туралы мынадай хабар басылған: “Үрімжіде Қазақ-Қырғыз Құрылтай Мәжілісі Ашылып 16 Күнде Тамам Болды” Мақалада осы оқиғалар өрбиді. Тарихи деректерде бұл құрылтай 1935-жылы тұңғыш мәжілісін ашқан. Мәжіліске Алтай, Тарбағатай, Іле және бұрынғы Үрімжі аймағына қарасты 12 ауданнан сосын Қашқар уалаятындағы Қырғыздармен қосылып ұзын ырғасы 300 дей делегат қатысқан. Құрлытай қарары өлкелік үкімет губернаторы Шың Шысайдың саясаты бойынша Қазақ-Қарғыз Мәдени, Ағарту Ұйшымасын жариялайды. Ұйшымаға Сейітқазы Нұртаев төраға болады. Сол жылдың күзінде Әбеу Құддыш бастатқан делегация Сейітқазы Нұртаевпен

  • Жанашыр азамат Молдияр Нұрбаев Мамания мектебін қайта жаңалады

      Еліміздің әр аймағындағы ауылдарда тозығы жетіп қаңырап қалған нысандар жетерлік. Содан ба кезінде тіршіліктің қыз-қыз қайнаған ордасына айналған өлкелер бұл күнде сұрқай тартып, суықтанып бара жатыр. Әрине, оны қайта тірілту, өңі қашқан өлкенің шырайын кіргізу – біз бен сіздің, ел азаматтарының міндеті. «Елім маған не береді емес, мен еліме не беремін» де­­ген ұстаным, осы жолы да ал­дан шығады. Мемлекет қам­­қорлығы жетпей жатқан шал­ғай ауылдарға сол жерден шық­қан, бүгінде кәсібі мен нәсібі тасыған азаматтар кө­мек қолын созып жатса, бұл әл­бетте, құптарлық іс. Елбасы «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламасында «қазақ «Туған жерге туыңды тік» деп бекер айтпаған. Пат­рио­тизм кіндік қаның тамған жеріңе, өскен ауылыңа, қалаң мен өңіріңе, яғни туған жеріңе деген

  • Ясин Құмарұлы: Ежелгі Түркі тайпаларындағы төтемдік аң – құстардың аңыздық негіздері

    Анотация  Мақалада грифон, көкбөрі (Құсбөрі) тәңір ұғымдары мен атаулары төңірегіндегі сондай-ақ Сақ, Ғұн, Үйсін, Түркілердің бөрі төтемділігі және аттарының да бөріге байланыстылығы зерттеледі. Грифон және көкбөрі Грифон (griffon) қазірге дейінгі анықтамаға сай жартылай арыстан, жартылай құмай немесе басы, қанаты құс, денесі арыстан аңыздық мақұлық (狮鹫). Біреулер оны жауыздықтың символына баласа енді біреулер ізгіліктің (тіпті Христостың)нышаны деп біледі. «Этимология» атты  еңбекте: «Христос – арыстан, өйткені онда теңдессіз парасат және қүш-қуат бар, Христос әрі құзғын, өйткені ол қайта тірілген соң аспанға көтеріліп, жұмаққа шығады», – деп жазылған. Грифон көбіне грек аңыздарында жолығады. Оның арғы және кейінгі заманғы мәдениет, этнос, т.б. танудағы орны маңызды. Ол қиыр шығыстың айдаһары сияқты бір дәуір мәдениетінің символы. Десе де, грифон грек аңыздарында ғана сақталып қалмастан,  басқа  аймақтарда да  кеңінен  таралғандығы  байқалады.  Әсіресе оның археологиялық дерегі Орталық Азия өңірінен көп байқалады. Байырғы Еламдықтар оны архитектурада кеңінен пайдаланған. Геродоттың «Тарих» атты ұлы еңбегінде griffon  бірнеше  жерде  жолығады,  барлығы  сақтарға  байланысты.  Геродот  және сақтар  жерінде  грифонның  әйгілі  болғандығын  да  жазады.  (IV.79)  Тарихи деректерге,  аңыздарға  негізделгенде  грифон  Украинадан  Орта  Азияға  дейінге скиф даласында болған деп қаралады. Сақтардың грифон әсем өнері туралы: сақ молаларында бар. Берелде, Пазырықта, Есікте, Алагуде, тіпті ғұндардың көші және жойқын жорығымен бірге Қиыр Шығыс жеріне дейін жеткендігі байқалады. Геродоттың  айтуынша,  исседондардың  жоғарғы  жағында  аримаспы,  яғни жалғыз  көзділер  тұрады.  Ал  олар  тұрған  жерде  алтынды  қорып  жатқан  грифон болады  десе,  ол  тағы,  исседондардың  аримаспы  жағынан  ығыстырылып,  одан скифтер исседондар жағынан ығыстырылғандығын жазады [1]. Геродот:  «Бұл  арадан  шалғайдағы  жағдайлар  туралы  мәліметтерді  тек исседондардың айтқандарынан ғана білеміз. Олар жалғыз көзділер мен алтын қорып жатқан грифон туралы әңгімелейді. Скифтер бұл әңгімелерді исседондардан естиді. Одан скифтер оны гректерге жеткізеді. Сонымен біз оларды жалғыз көзділер деп атадық. Скифтер Arimaspi  дейді. «Arima» бір дегенді, «spu» көз дегенді білдіреді», – дейді [2].

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: