|  | 

كوز قاراس

قازاق قىزدارىنىڭ وزگە ۇلت وكىلدەرىنە تۇرمىسقا شىعۋىنا “بويكوت” جاريالايمىن!

 

  • قارلىعاش نۇربايقارلىعاش نۇرباي

ۇلتتىڭ جامانى جوق. الايدا، ءاربىر ۇلتتىڭ ءوز ۇستانىمى، ءدىلى مەن ءدىنى، ادەت-عۇرپى، سالت-ءداستۇرى بار. ءجۇز جەردەن ماحاببات پەن تۇسىنىستىك بولعاننىڭ وزىندە ۇلتتىق بولمىسى جاعىنان ءبىر-بىرىنەن ەرەكشەلەنىپ، كوزقاراس ەكىگە بولىنەدى. بىرەۋدىڭ قاتەلىگىن كورىپ، ادام ونى قايتالاماۋعا تىرىسۋى تيic.
ءبىر بەيتانىس قىزدىڭ اڭگىمەسى ءالى ويىمنان كەتەر ەمەس. ۇلدە مەن بۇلدەگە ورانىپ، ەرتەگىدەگى حانشايىمداي ءومىر سۇرەمىن دەپ ويلاپ، اراب اراب جىگىتىنە تۇرمىسقا شىعادى. ءسويتىپ ونىمەن بىرىككەن اراب امىرلىگىنە كەتە بارادى. وندا بارعاندا كۇيەۋى قارا حيدجاپ كيگىزىپ، ۇيدە قاماپ ۇستايدى. وزىنەن باسقا تاعى ءۇش اراب ايەلى بار ەكەن. ول اراب جىگىتىنە تۇرمىسقا شىققانىنا قاتتى وكىنەدى. مۇندا نەگە كەلدىم دەپ جىلاۋمەن كۇندەرى وتەدى. ارمانى كوز الدىنان بال-بۇل ۇشادى. قاشۋدىڭ امالىن قاراستىرادى. بالالى بولادى. ەكى رەت قاشقاندا كۇيەۋى ۇستاپ الىپ، قۇجاتتارىن تارتىپ الىپ، ەلدەن شىعارمايتىنداي ەتەدى، قارا تىزىمگە ەنگىزەدى.
كۇيەۋى باسقا ەلگە ىسساپارعا كەتكەنىن پايدالانىپ، ۇيدە تىعۋلى قۇجاتتى تاۋىپ الىپ، بالاسىمەن قاشادى. قازاقستانعا باراتىن اقشاسى بولماعاندىقتان جول-جونەكەي كولىك توقتاتىپ، قايىر سۇراپ العا جىلجىپ وتىرعان. ەلشىلىكتەن كومەك سۇراپ، ەلگە ورالعان. اراب جىگىتىنە تۇرمىسقا شىققانىنا وكىنەتىنىن قايتا-قايتا ايتىپ، قازاق قىزدارىنىڭ باسقا ۇلت وكىلىنە تۇرمىسقا شىعۋىنا كەڭەس بەرمەيتىنىن، وعان قارسى ەكەنىن ءبىلدىردى. تانىمى مەن بولمىسى بولەك، كوزقاراستارى ءارتۇرلى بولعاندىقتان اركىم ءوز ۇلتىنا ۇيلەنگەنى دۇرىس ەكەن دەيدى ومىردەن تاياق جەگەن قۇربىم.
قىزدار، قۇلاقتارىڭىزعا «التىن سىرعا»، ەشقاشان، قانداي جاعداي بولماسىن وزگە ۇلت وكىلدەرىنە تۇرمىسقا شىعۋعا قىزىقپاڭىزدار! وزگە ۇلتقا تۇرمىسقا شىعىپ، شەكەسى قىزىپ جۇرگەن ىلۋدە ءبىر كەزدەسەر، ياعني 10 قىزدىڭ بىرەۋى عانا. ال قالعانى تۋعان-تۋىسىنان اجىراپ، توتىقۇستاي توردا ءومىر ءسۇرىپ،ەشقانداي بايلىق تا، باقىت تا جوق ەكەنىن ءبىلىپ، وكىنىپ جاتقاندارى بارشىلىق. بەيحابار كەتكەن قانشاما قازاق قىزدارى دا بار.
«باقىت وڭاي سيپاتپايدى بۇرىمىن» دەپ م.شاحانوۆ اعامىز ايتقانداي، باقىتتى الىستان ىزدەمەي، جانىڭىزدان ىزدەسەڭىز تابىلادى. سوندىقتان پاتەردەن پاتەرداى جاعالاسا دا قازاقتىڭ جىگىتىنىڭ ەتەگىنەن ۇستاعان دۇرىس. كەيبىر ادامدار ىشكىش، جالقاۋ قازاق جىگىتتەرىنە تۇرمىسقا شىققانشا، جاعدايى جاقسى وزگە ۇلتقا كەتكەن دۇرىس دەپ اقىل ايتادى. بىزدە باي بولسا بولدى، ۇلتىنا قاراماي كەتە بەر دەگەن قاعيدا پايدا بولا باستادى. تۇرمىسقا شىققىڭ كەلسە، شەتەلگە بارىڭدار، ول جاقتا ەركەكتەر كوپ دەيتىن پىكىرلەردى فەيسبۋكتەن وقىپ قالدىم.
بىردە تاكسيگە بىرگە مىنگەن قىزدىڭ جانىنداعى جىگىت تۇرىك ەكەن. ودان «بۇعان نەسىنە قىزىقتىڭ، قازاق جىگىتتەرى قۇرىپ قالدى ما» دەپ سۇرادىم. ول: «قازاقتىڭ جىگىتتەرى دورەكى، جالقاۋ، تۇرىكتىڭ جىگىتتەرى سياقتى قىزعا قاتتى كوڭىل بولمەيدى» دەدى. مىنە، وسىلاي ءبىر كىز باسقا ۇلتقا تاعى كەتتى. ال ولاردىڭ ءوز ەلدەرىندە ايەلى مەن بالا-شاعالارى بار. نە دەيمىز، وزگە ۇلتقا تۇرمىسقا شىعىپ قويعاندارعا باقىت تىلەيمىز. ال ءالى تۇرمىس قۇرماعان قىزدارعا وزگە ۇلت وكىلدەرىنە قۇمار بولماڭىزدار دەيمىز. قازاقستاندا قىزدار كوپ، جىگىتتەر از دەگەنمەنەن ۇيلەنەتىن جىگىتتەر بارشىلىق.
قورىتا ايتقاندا، قازاقتىڭ قانى بۇزىلماسىن، قازاق قىزدارى تەك قازاق جىگىتتەرىنە تۇرمىسقا شىقسىن!
قارلىعاش نۇرباي
Facebook-تەگى پاراقشاسىنان

Alashainasy.kz 

 

Related Articles

  • “توڭكەرىس جاساۋعا ماشىقتانعاندار” كىم؟ قاڭتار قۇپياسى اشىلسا، سالدارى نە بولادى؟ دەپۋتاتپەن سۇحبات

    “توڭكەرىس جاساۋعا ماشىقتانعاندار” كىم؟ قاڭتار قۇپياسى اشىلسا، سالدارى نە بولادى؟ دەپۋتاتپەن سۇحبات

    نۇربەك ءتۇسىپحان قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى، زاڭگەر ابزال قۇسپان ازاتتىققا سۇحبات بەرىپ وتىر. استانا، 26 قازان، 2023 جىل قاڭتاردى كىم ۇيىمداستىرعانىن بيلىك بىلە مە، بىلسە نەگە اشىق ايتپادى؟ پارلامەنتتە نەگە قاڭتار بويىنشا تاعى تىڭداۋ وتپەيدى؟ پرەزيدەنت توقاەۆ قاڭتار “توڭكەرىس جاساۋعا ابدەن ماشىقتانعان مامانداردىڭ جەتەكشىلىگىمەن” ۇيىمداستىرىلدى دەدى. ولار كىمدەر؟ ءماجىلىس دەپۋتاتى ابزال قۇسپان وسى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى ازاتتىق: ابزال مىرزا، ءسىز – قاڭتار وقيعاسىنا ءبىر تاراپتان ەمەس، جان-جاعىنان قاراۋعا مۇمكىندىك العان ادامسىز. ەڭ الدىمەن سول وقيعاعا تىكەلەي قاتىستىڭىز، جۇرتتى الاڭعا شىعۋعا شاقىردىڭىز. ودان كەيىن قاندى قىرعىندا قاماۋعا الىنعانداردى بوساتۋعا ات سالىسىپ، زاڭگەر رەتىندە دە ارالاستىڭىز. ودان بولەك ءماجىلىس دەپۋتاتى ەسەبىندە دە جاڭا ءبىر راكۋرستان قاراپ وتىرسىز. ايتىڭىزشى، جان-جاعىنان قاراعاندا قاڭتار وقيعاسىندا سىزگە

  • اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    ەلدەس وردا سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىندى. قازاق قوعامىندا جاڭا ينتەللەكتۋالدىق كەزەڭ تۋىپ كەلەدى. ءبىرىنشى، قازىرگى قازاق قوعامىندا سەنىم ماسەلەسىنە قاتىستى پىكىرتالاستاردىڭ كۇشەيۋى كەزدەيسوق قۇبىلىس ەمەس. بۇل دەگەنىڭىز الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ، اشىق اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ جانە جاھاندىق ينتەللەكتۋالدىق اعىمداردىڭ ىقپالىمەن قالىپتاسقان جاڭا قوعامدىق ويلاۋ فورماسىنىڭ كورىنىسى. اتەيستىك كوزقاراستاردىڭ اشىق ايتىلۋى، تاڭىرشىلدىك يدەيالاردىڭ قايتا جاڭعىرۋى جانە ءداستۇرلى ءدىني ورتا اراسىنداعى پىكىر قاقتىعىسى زيالى ورتادا الاڭداۋشىلىق تۋدىرعانىمەن، شىن مانىندە بۇل قۇبىلىس قوعامنىڭ رۋحاني السىرەۋىن ەمەس، سانالى ىزدەنىسكە بەت بۇرعانىن كورسەتەدى. ەكىنشى، ۇزاق ۋاقىت بويى قازاق قوعامىنداعى ءدىني ديسكۋرس نەگىزىنەن مونولوگتىقسيپاتتا بولدى. ۋاعىز ايتىلدى، ال تىڭداۋشى تاراپ ونى تالقىلاۋسىز قابىلداۋعا ءتيىس ەدى. سۇراق قويۋ كۇمانمەن، كۇمان ءالسىز يمانمەن تەڭەستىرىلدى. مۇنداي ورتادا سەنىم دالەلدەۋدى ەمەس، قايتالاۋدى تالاپ ەتتى. عىلىمي

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە كەيبىر قازاق زيالىلارىنىڭ قازاق ءتىلىن سىناعان پىكىرى تاراپ ءجۇر. ەسىمە ءبىر كەزدەرى قىتاي ينتەلليگەنتسياسىنىڭ قىتاي يەروگليفىن سىناعانى ءتۇسىپ كەتتى. 20- عاسىردىڭ العاشقى شيرەگىندە قىتايدىڭ ءداستۇرلى يەروگليفتەرىن سىناماعان زيالى كەمدە كەم. *** *** *** “يەروگليفتەردە زاماناۋي يدەيالار مەن تەوريالاردى جەتكىزەتىن سوزدىك قور جوق، ءارى ولار زياندى ويلاردىڭ ۇياسىنا اينالادى. ولاردى جويۋدا ۇيات جوق” دەپ جازدى 1918 جىلى قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى ءارى جاڭا مادەنيەت قوزعالىسىنىڭ جەتەكشى قايراتكەرى چەن دۋسيۋ (陈独秀). قىتاي يەروگليفىن قاتتى سىناۋشىلاردىڭ قاتارىندا تاعى دا قىتاي كوممۋنيستىك قوزعالىستىڭ جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى تسيۋي تسيۋباي (瞿秋白) دە بولعان. ول ءتىپتى 1931 جىلى “قىتاي يەروگليفتەرى شىن مانىندە الەمدەگى ەڭ لاس، ەڭ جەكسۇرىن ءارى ەڭ جيرەنىشتى نارسە. ءتىپتى ورتاعاسىرلىق

  • قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟

    قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟

    Zhalgas Yertay         قازاقستان بيلىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ ءۇشىن قاتاڭ شەشىمدەرگە بارعىسى كەلمەيدى دەيىك. بىراق قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟ سونى ويلانىپ كورەيىك. قازاق ءتىلىن دامىتۋ جايىن ايتقان كەزدە قازاقستان بيلىگى قوعامدى ەكىگە بولەدى. ءبىرى – ءتىلدى دامىتۋدىڭ راديكال شەشىمدەرىن ۇستانادى، ەكىنشى جاعى – قازىرگى ستاتۋس-كۆونى ساقتاعىسى كەلەدى، ياعني ەشتەڭە وزگەرتپەي-اق قويايىق دەيدى. بىراق ەكى جولدى دا تاڭداماي، ورتاسىمەن ءجۇرۋدى ۇسىنىپ كورسەك قايتەدى!؟ باتىل قادامدارعا بارايىق، بىراق ول راديكال جول بولماسىن. قازاق ءتىلىن كۇشپەن ەمەس، ورتانى دامىتۋ ارقىلى كۇشەيتسەك بولادى. ياعني ادامدار ءتىلدى ۇيرەنىپ اۋرە بولماي-اق، حالىق جاي عانا قازاق ءتىلى اياسىندا ءومىر ءسۇرۋدى ۇيرەنسىن. نەگىزگى وي وسى. ءبىز وسى ۋاقىتقا دەيىن ادامدار ورتانى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: