Есенберлин Лениндi ығыстырды

| Jul 28, 2015

Ақмола облысындағы iргелi мекендердiң бiрi – Атбасар қаласында биыл екi бiрдей мерейлi дата аталып өтiлмекшi. Сонау Ресей отаршылығы кезеңiнде әуелi шекаралық бекет, сонан соң уезд орталығы болған бұл қаланың iрге көтергенiне биыл 170 жыл толып отыр. Бiр өкiнiштiсi, тәуелсiздiк алғанымызға ширек ғасырдай уақыт өтсе де, 30 мыңнан аса халық мекендейтiн қала тұрғындарының 35 пайызы ғана жергiлiктi ұлт өкiлдерiн құрайды екен. Тұрғындардың 40 пайызы орыстар, 25 пайызы басқа ұлт өкiлдерi. “Орыстiлдiлер” деп көрсетiледi ресми мәлiметте.

Атбасарда биыл тойланбақшы болып отырған екiншi бiр атаулы мереке — жазушы Iлияс Есенберлиннiң 100 жылдығы. ЮНЕСКО-ның шеңберiнде қолға алынып жатқан бұл шараға атбасарлықтар қызу дайындық жасап жатқанын байқадық. Ең қуаныштысы, талай жылдардан берi жүдеңкiреп тұрған осы жердегi Есенберлин мұражайы бастан-аяқ қайта жөндеуден өтiп жатыр. Сондай-ақ, қаланың орталық алаңында 1000 шаршы метр жер жайландырылып, Есенберлиннiң еңселi ескерткiшi бой көтермекшi.

Бiздер ескерткiштiң авторы, мүсiншi Иван Седлецкиймен хабарласқанымызда, төмендегiдей ақпарат бердi:

– Мүсiн таза қоладан құйылмақшы, салмағы бiр тоннаға жуық. Жазушының бет-бейнесiн оның үлкен қызы Раушанмен келiсiп отырып қалыптадық. Алғашқы макет күйiнде мен оның бет-жүзiн қатал бейнелi көшпендiлерге ұқсатып едiм, бiрақ Раушан өмiрдегiдей жұмсақ, сабырлы қылып жасаңыз деген өтiнiш айтты. Жазушы бiр қолына кiтап ұстап тұр. Кiтаптың сыртына “Көшпендiлер” деп жазып едiм, ол дұрыс көрiнбейтiн болды. Сосын жазуды ұлттық ою-өрнекпен алмастырдық. Мүсiннiң жалпы биiктiгi – тұғырымен қоса есептегенде 6 метрге жуық. Осы жұмыстардың барлығына 28 миллион теңге көлемiнде демеуқаржы жұмсалды. Сәтiн салса, қыркүйек айының ортасында ескерткiштiң ашылу рәсiмi бола ма деп жоспарланып отыр, – дейдi мүсiншi.

Бiр айта кетерлiгi, бұл жерде бұрын пролетариаттың көсемi Лениннiң зәулiм ескерткiшi тұратын едi. Оның орнынан алынғанына бiраз жыл болып қалды. Ендi мiне, көсемнiң орнына жазушы келiп орналаспақ. Атбасарлықтардың бұл әрекетi Лениннiң ескерткiшiн әлi күнге дейiн әспеттеп, Екiбастұз қаласындағы бiр көшенiң бойында ұстап отырған әкiм А.Вербняк мырзаға үлгi болса екен дейсiң.

Сайлау БАЙБОСЫН,

Ақмола облысы

zhasalash.kz

КӨКБАЙ АТА ШЫҒАРМАЛАРЫ – ҚАЗАҚТЫҢ ӨРКЕНИЕТТІК ӨРЕСІНІҢ АЙҒАҒЫ

kerey.kz

Адамның бәрі бірдей емес. Ақыл-ойы еркін, мәнді, құнды дүниелер туғыза алатын, жасампаздық қуаты зор адамдар болады. Сол сияқты өркениеттік әлеуеті (потенциалы) зор халықтар болады. Ондай қасиет өзіндік құндылықтар жүйетін жасай алатын, ешкімге ұқсамайтын, терең тамырлы руханияты бар халықтарда болады. Қазақтың бүкіл тарихы мен мәдениеті біздің сондай халықтар санатына жататынымыздың айғағы. Сондай айғақ Абайдың ақындық мектебінің көрнекті өкілі Көкбай Жанатайұлы шығармашылығында молынан табылады… Кеше Семей қаласындағы Абайдың қорық- музейінде Көкбай Жанатайұлының 165 жылдығына арналған “Абайдан сабақ алдым бала жастан” атты әдеби кеш өтті. Зал белгілі абайтанушы, профессор Жандос Әубәкірдің тағылымы мол, әсерлі баяндамасын ерекше ынтамен тыңдады. Спикерді тыңдап отырып: “Біз Көкбайды тіпті білмейміз деуге болғандай екен ғой… Кейде тіпті жеңіл, үстірт
ҒАЛЫМ БОҚАШ. «Өзіне ар тұтқан, жаттан зар тұтады!»

kerey.kz

Екі мыңыншы жылдардың басында қазақ руханиятында ерекше басылымдар болды. Атап айтсақ, Атырау шәрінде шыққан «Алтын Орда» газеті болса, одан кейінгісі Алматы қаласында шығып тұрған «Жас қазақ», сондай-ақ «Шетел Әдебиеті» сынды газеттер еді. «Алтын Орда» газетіне Мейірхан Ақдәулетұлы, ал қалған екеуіне Талғат Ешен мен Ардақ Нұрғазы іспетті қазақтың интеллектуал азаматтары бас редактор болған еді. Бәрі де есімдері елге мәлім, ғажайып ақындар. Бәз біреулердің: «Журналист болмаса, ақын ешқашан жарытып газет шығара алмайды», – деген сыпсың сөздерінің ауызына құм құйып, әлгі әпербақан түсініктің аяғын көктен келтірген де осы талантты қаламгерлер болды. «Әдебиет порталы» «УАҚЫТ ПЕН КЕҢІСТІК…» айдарымен тек аталған осы басылымдар ғана емес, жаңа ғасырдың басында қазақ баспасөзінде жарық көрген небір жілікті жазбалар мен танымдық
Ел қорғаны – Алмат Сардар

kerey.kz

Сардар Алмат Тобабергенұлы – өз дәуірінде ел басқарған, беделді тұлғалардың бірі болған. Ол Ырғызда болыс қызметін атқарып, халық арасында сыйлы адам ретінде танылған. Алмат Тобабергенұлының ерлік пен елдік тоғысқан дара жолын кейін балалары Самырат пен Төремұратта жалғыстырды. Ал оның шөбересі Ғалымжан Әбдісаламов Еуропа мен Орта Азияға танымал қазақтан шыққан тұңғыш скрипкашы болған. ХІХ ғасырдың басында дүниеге келіп, сол ғасырдың соңғы он жылдығында өмірден өткен алмат Тобабергенұлы басындағы билігі мен беделін елінің игілігіне, жұртының тұрмыс-тіршілігіне арналған өз заманының айтулы тұлғаларының бірі еді. «Аржағы да атақты ер…» Тағы бір жүз жыл әрі жылжып, ХVІІІ ғасыр тарихын парақтасақ, ол кезеңде ел басынан өткен қайғылы оқиғалар көп болғанын көреміз, «ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама» халқымызды
Наурыз мерекесі құрметіне Панфилов көшесіндегі Сахнада «Ән қанатындағы Наурыз» атты дәстүрлі өнерде жүрген жас орындаушылардың ән кеші өтті.

kerey.kz

Бүгін Алматы қаласы әкімдігі Мәдениет басқармасының ұйымдастыруымен Панфилов көшесі бойындағы сахнада Наурыз мерекесіне арналған «Ән қанатындағы Наурыз» атты жас орындаушылардың дәстүрлі ән кеші жоғары деңгейде өтті. Алматы қаласы ХХ ғасырдың 30-жылдарынан бастап ұлт мәдениетінің ұйытқысы, ордасы қызметін атқарып келеді. Дәстүрлі өнердің ірі өкілдері, зерттеушілері осы қалада тұрып, еңбек етті. Қазір де профессионалдық типтегі дәстүрлі музыканың ең ірі ошағы – Алматы. Мұнда этномузыканың белгілі қайраткерлері, дәстүрлі домбырашы, қобызшы, сыбызғышы, әнші-термешілер әзірлейтін арнаулы орта және жоғары оқу орындары, өнер ұжымдары шоғырланған. Қазақ көне музыка аспаптарының жер бетіндегі жалғыз музейі мен еліміздегі жалғыз дәстүрлі өнер театры да осында. Соңғы уақыттары Алматы қаласында дәстүрлі өнерді насихаттап жүрген жас өнерпаздардың арнайы ән кеші өтпеп еді.
14 наурыз – Математиктер күні

kerey.kz

Кафедра профессоры Математиктер күніне арналған «Таңғы Studio» таңғы шоуында 15 наурыз, 2025 14 наурыз – Математиктер күніне орай «Таңғы Studio» таңғы шоуының қонағы белгілі ғалымдар: физика-математика ғылымдарының докторы, профессор Қангужин Балтабек Есматұлы мен PhD-доктор Жұмабай Мәдібайұлы болды. Эфирде олар математиканың маңыздылығын, мерекенің тарихын, қазақ математиктерінің ғылымның дамуына қосқан үлесін талқылады. Профессор Балтабек Есматұлы математиканың ғылымдардың патшайымы саналатындығына тоқталды. Ол бір жағынан ғылыми білімнің шыңында тұрса, екінші жағынан басқа пәндердің дамуына негіз болатын көмекші ғылым екенін атап көрсетті. Ғалым шексіздік пен математикалық есептеулердің дәлдігін білдіретін π санының шығу тарихына да тоқталды. Доктор Жұмабай Мәдібайұлы бұл күннің 1988 жылдан бастап «π саны күні» (π – иррационал сан, шамамен 3,14142… тең) ретінде тойлана