ҚР мен ЕО арасындағы әріптестік және ынтымақтастық: жаңа сапалы кезеңнің басталуы

| May 5, 2016

2016 жылғы 1 мамырда Астана қаласында 2015 жылғы 21 желтоқсанда қол қойылған Қазақстан мен Еуропалық Одағы арасындағы Кеңейтілген әріптестік пен ынтымақтастық туралы келісімінің (КӘЫК) кейбір ережелерінің уақытша қолданылуы басталды-деп хабарлайды ҚР СІМ баспа сөз қызметі.

Бұған дейін 2016 жылғы 25 наурызда Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Келісімді ратификациялау туралы заңға қол қойды.

Еуропалық тарапының ресми хабарландыруына сәйкес уақытша қолданысқа тек Еуропалық Комиссиясының құзыретіне жататын ережелер енеді. Олардың арасында сыртқы саясат пен қауіпсіздік, демократияландыру және заң үстемдігін қамтамасыз ету, экономикалық және тұрақты даму, сауда, энергетика, көлік, қоршаған ортаны қорғау, ауыл шаруашылық және басқа салалар бойынша ынтымақтастық мәселелері бар.

Келісім толық күшіне Еуропалық Одағы 28 мүше мемлекеттерінің ұлттық парламенттерінде ратификациялаудан өткеннен кейін енеді. Оған дейін 1995 жылғы Қазақстан мен Еуропалық Одағы арасындағы әріптестік пен ынтымақтастық туралы келісім өз күшін сақтайды.

Қазақстан Еуропалық Одақпен осындай екінші буындағы келісімге қол қойған Орталық Азиядағы бірінші мемлекет болды.

Жаңа келісім әрекеттестіктің шегін 29 салаға дейін кеңейтіп, Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына қосылуын және Еуразиялық Экономикалық Одағында мүше ел болуын ескерумен қатар, ҚР мен ЕО арасындағы сауда-экономикалық және инвестициялық ынтымақтастығының жаңа мүмкіндіктерін ашады.

Кеңейтілген әріптестік пен ынтымақтастық туралы келісімге қол қоюлуы Қазақстан мен ЕО арасындағы қарым-қатынастарын дамыту және нығайтуындағы маңызды қадам болып, ынтымақтастықтың жаңа деңгейге өткендігін айқындайды.

2016 ж. 29 сәуірде Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысов «Егемен Қазақстан» газетінде өзінің мақаласында атап өткендей: «Еуроодақпен жаңа Келісім еуропалық институттармен де, Еуропа мемлекеттерімен де барлық деңгейде әрі қарай ынтымақтасуды тереңдетудің берік негізін қалайтындығын, сондай-ақ Қазақстанның одан әрі саяси және экономикалық дамуының қозғаушы күші болады».

Келісімнің толық мәтінімен және келісімнің уақытша қолдануға енген ережелері туралы еуропалық тарапының хабарландыруымен келесі электрондық сілтемесі арқылы танысуға болады:

http://mfa.gov.kz/index.php/ru/vneshnyaya-politika/dogovorno-pravovaya-baza/dvustoronnie-mezhdunarodnye-dogovory-respubliki-kazakhstan/12-material-orys/6390-evrosoyuz-mpd

АҚШ Иранның Харк аралын басып ала ма?

kerey.kz

Киан ШАРИФИ Иран ислам республикасына тиесілі Харк аралы. Америка мен Израильдің Иранға әуе шабуылдары жалғасып жатқан тұста АҚШ-тағы саяси ортада ислам республикасына тиесілі Харк аралын басып алу идеясы талқылана бастады. Сарапшылардың айтуынша, Вашингтон Ирандағы мұнай экспортының негізгі ошағы саналатын Харк аралын нысанаға алуы әбден мүмкін. Бұл санкциялар құрсауындағы Иран экономикасын құлатпай ұстап тұрған басты табыс көзін жауып тастауы ықтимал. Алайда Иран мұнай экспортының 90 пайызын қамтамасыз ететін Парсы шығанағындағы шағын аралды басып алса, бұл АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысын тіпті ушықтырып жіберуі мүмкін. Мұның өзі де Иран экономикасын толық құрдымға жібере алмайды дейді сарапшылар. 7 наурызда Axios басылымы АҚШ әкімшілігі Харк аралын басып алу мүмкіндігін талқылағанын хабарлады . Иран бұл аралға
Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті

kerey.kz

Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін
Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

kerey.kz

Бұған нақты жауап – жоқ, бұл шешімнен ешбір тілдің, соның ішінде, орыс тілінің де құқы шектелмейді. Неге? Өйткені конституциядағы мемлекеттік тіл мәртебесі биліктің жұмыс тілін ғана реттейді. Ол норманың қарапайым адамдардың қатынас тіліне қатысы жоқ. Яғни, мемлекеттік тіл – мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдары жұмыс істейтін тіл деген сөз. Бұл шешім орысша сөйлейтіндердің құқығын шектемейді, орысша сөйлеуге тыйым салмайды. Қарапайым адамдар үйінде, қоғамдық орындарда, бизнесте, медиа мен мәдениет ошақтарында қалаған тілінде сөйлей де, жұмыс істей де алады. Бұған конституцияның басқа баптары нақты кепіл болып отыр. Ал жаңа конституцияда 9-баптың 2-тармағы қазіргі күйінде қалса, бұл – қазақ тілінің құқығын шектейді. Себебі мемлекеттік органдар құжаттарды өздері үйренгендей алдымен орысша жазып,
Қазіргі биліктің ең үлкен қорқынышы…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Конституциядан орыс тілін алып тастасақ, Ресей бізге соғыс аша ма? Билік осылай қорқыта бастады. Бірақ ол сұраққа қысқа жауап – жоқ. Себебі, Ресейге қарсы Әзірбайжан да, Армения да неше түрлі әрекетке барды, барып та жатыр, бірақ оларға қазір соғыс қаупі төніп тұрған жоқ. Бұл әдісті саяси манипуляция дейді, шын мәнінде, бұны қазіргі статус-кво жағдайын сақтап қалғысы келетін жүйенің асығыс ойлап тапқан аргументі деуге болады. Ойлап көріңізші, Ресейге біздің мемлекеттік органдар қай тілде іс-қағаз жүргізетіні емес, лоял болғанымыз керек. Ендеше, Ресей біздің лоялдығымызды сақтап қалғысы келсе, конституциядағы тіл мәселесіне қарсы болмауы керек. Себебі бұл ішкі тұрақтылық мәселесі. Дені сау елдің билігі өз көршісіне осындай қарсы аргумент айтар еді. Енді
«Мағынасыз жұмыстан шаршадым»: қазіргі Конституцияның авторы мәлімдеме жасады

kerey.kz

Қазіргі Ата заңның авторларының бірі, академик Майдан Сүлейменов Конституция реформасын сынады. Ол заңның мәтінін шағын бір топ әлдеқашан жазып қойғанын, ал комиссия жай ғана мақұлдайтынын айтады. Оның сөзінше, ғалымдар мен сарапшылардың ұсыныстары ескерілмейді. Бұл туралы академик Facebook-те жазды: Кейінгі кезде менен Конституцияны талқылап жатқанда, неге үнсіз қалғанымды жиі сұрап жатыр. Қысқа қайырсам: мағынасыз жұмыстан шаршадым. Иә, мен қазіргі Конституцияның авторларының бірімін. Талқылау кезінде екі мәселе үшін күрестім: Конституциялық сотты сақтау және Парламенттің өкілеттігін шектемеу. Бірақ екеуі де қабылданбады. Соған қарамастан, мен бұл Конституциядан ұялмаймын. Мен Назарбаев пен оның отбасының жеке билігін нығайтуға бағытталған кейінгі түзетулерден ұяламын. Назарбаевтың кезінде-ақ осы масқара түзетулердің барлығын талдап, Конституцияны жетілдіру бойынша бірқатар ұсыныстар енгізу туралы