|  |  | 

Көз қарас Руханият

Қазақ санасы қырық жамау.

6ccea822f620a10c9b4c70ecd14bb7dc

Қазіргі қазақ санасы апамның құрақ көрпесі секілді.Қызыл,сары,көк т.с.с.Нақтылап айтсақ дәстүршіл қазақ,мұсылман қазақ,христиан қазақ,будда қазақ,католик қазақ,ауылбай қазақ,қала қазақ т.т.Енді осыған Қазақстанда тұратын аз ұлттарды қосайық. 18 миллионға таяу халқы бар,әлемдегі жер көлемі бойынша 9-шы орында тұрған Қазақстанның қазіргі ахуалы осындай.Бірі батысқа,екіншісі шығысқа,үшіншісі солтүстікке,төртіншісі оңтүстікке қарап тұрған қазақта қандай патриотизм болуы мүмкін?Оларды  қалай бір біріне қаратып жақындастыруға болады?Жалпы Қазақстан,халқын бір тудың астында ұстап тұра ала ма?Осы сауалдарға жауап іздеп көрейік.Ежелгі түркі халқының арасына іріткі салып бөлшектеу Аттилла заманынан басталған.Себеб ол кезде түркі жұртының әлеуеті зор,ықпалды мемілекетке айналған кезі.Аттилла Римді жаулап алғанда,сол елдің данышпандары құпия кеңес құрады.Ортаға сөз тасталды «Біз өркениетті империя едік. Азиядан келген әлдебір жабайылардан жеңілдік.Бізден асып түсетіндей оларда қандай құдырет бар?» деді.Сонда,бір данышпан айтты дейді «Олардың бірінші құдыреті үндерінде.Күркіреген дауыстары күнді қалқалап,жерді сілкінтеді.Екінші құдыреті байрағында.Байрақта өрнектелген қосынды бар.Ол күн құдайы Тәңірінің бейнесі» депті.Аттилла шабуылға шығар кезде жауынгерлерін рухтандыру үшін, бақсыларға қобыз ойнатып  көмеймен зікір салдырады екен.Рухы көтерілген жауынгерлер тасты талқандап,тауды қопарып тастауға бекиді екен.Түркілердің екі киелі дүниесіне европалықтар бас ұрып өздеріне иемденіп кетті.Қобыздан скрипканы туғызды.Шаңырақтың қосындысына шоқынып дін жасап алды.Міне,сол кезде түркілерді жою үшін іштей іріту жоспары да жасалғаны сөзсіз.Ол үшін европалықтар не істей алатын еді? Ол заманда түркілерге қарумен қарсы тұру мүмкін емес еді.Сондықтан олар айлаға басып түркілердің арасына әртүрлі діндерді кіргізді.Кейіннен будда,христиан,католик,мұсылман. Қазір әртүрлі секталар.Ғасырдан ғасырға ұласқан әртүрлі идеалогия өзінің жемісін берді.Құрақ көрпе көзге әдемі көрінеді.Ертең біреу келіп «маған қызылы ұнайды» деп қырқып алса.Тағы біреу «көк менікі» деп жыртып алса не болмақ? Я болмаса басқыншы біреу «көрпең жақсы екен» деп  қолтығына қысып алып кетсе қайтесің?Не істемек керек? Қырық түрлі сана қалыптасқан халыққа ұлтшылдықты жалаулатып береке таппайсың.Ұлтшылдықты «халық арасына іріткі салушы» деп қабылдайды.Исламның туын көтерсең уахаб,салаф,суфис т.б.террорист болып шығасың.Азияның туын көтерсең нәсілшілдің қалпағын киесің.Бағанағы төртеуі төрт бағытқа қарап тұрған қазақты бір біріне қарату үшін ортаға дәстүрдің отын жағу керек.Дәстүрдің отынан жандарына қуат алып жүздеріне қан жүрмек.Бойы жылынған адам ортаға қазан асып жылқының жас етін бүлкілдетіп қайнатып бөліп жемек.Бір қазаннан ас ішкен соң қазақ, бірін бірі бауыр екенін сезінер.Дәстүр салт арқылы жақындасып,ежелгі ата бабалырының ұстанған Тәңіршілдің ұғымын санасына құятын болар.Сөитіп қазақ арасындағы дәстүрлі ислам өзінің орнын табар.Жарайды,қазақты осылай ұйыстырдық.Бірақ Қазақтардан бөлек аз ұлттарды сыртқа тепкендей боламыз-ау.Бұл жерде тағыда ата бабалардың ежелгі пәлсафасы Тәңіршілдікке жүгінеміз.Ондағы бірінші өсиетте «Адамды дініне,тіліне,нәсіліне қарап бөлме.Адамгершілік қасиетіне қарап бағала» деген.Қазақ болып осыған тоқтайық.

 

Сұлтан Қаған

kerey.kz

Related Articles

  • Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті 

    Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті 

    Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін

  • Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

    Конституцияда қазақ тілін мемлекеттік әрі ресми тіл етсек, басқа тілдердің құқы шектеле ме?

    Бұған нақты жауап – жоқ, бұл шешімнен ешбір тілдің, соның ішінде, орыс тілінің де құқы шектелмейді. Неге? Өйткені конституциядағы мемлекеттік тіл мәртебесі биліктің жұмыс тілін ғана реттейді. Ол норманың қарапайым адамдардың қатынас тіліне қатысы жоқ. Яғни, мемлекеттік тіл – мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдары жұмыс істейтін тіл деген сөз. Бұл шешім орысша сөйлейтіндердің құқығын шектемейді, орысша сөйлеуге тыйым салмайды. Қарапайым адамдар үйінде, қоғамдық орындарда, бизнесте, медиа мен мәдениет ошақтарында қалаған тілінде сөйлей де, жұмыс істей де алады. Бұған конституцияның басқа баптары нақты кепіл болып отыр. Ал жаңа конституцияда 9-баптың 2-тармағы қазіргі күйінде қалса, бұл – қазақ тілінің құқығын шектейді. Себебі мемлекеттік органдар құжаттарды өздері үйренгендей алдымен орысша жазып,

  • Қазіргі биліктің ең үлкен қорқынышы…

    Қазіргі биліктің ең үлкен қорқынышы…

    Zhalgas Yertay Конституциядан орыс тілін алып тастасақ, Ресей бізге соғыс аша ма? Билік осылай қорқыта бастады. Бірақ ол сұраққа қысқа жауап – жоқ. Себебі, Ресейге қарсы Әзірбайжан да, Армения да неше түрлі әрекетке барды, барып та жатыр, бірақ оларға қазір соғыс қаупі төніп тұрған жоқ. Бұл әдісті саяси манипуляция дейді, шын мәнінде, бұны қазіргі статус-кво жағдайын сақтап қалғысы келетін жүйенің асығыс ойлап тапқан аргументі деуге болады. Ойлап көріңізші, Ресейге біздің мемлекеттік органдар қай тілде іс-қағаз жүргізетіні емес, лоял болғанымыз керек. Ендеше, Ресей біздің лоялдығымызды сақтап қалғысы келсе, конституциядағы тіл мәселесіне қарсы болмауы керек. Себебі бұл ішкі тұрақтылық мәселесі. Дені сау елдің билігі өз көршісіне осындай қарсы аргумент айтар еді. Енді

  • «Мағынасыз жұмыстан шаршадым»: қазіргі Конституцияның авторы мәлімдеме жасады

    «Мағынасыз жұмыстан шаршадым»: қазіргі Конституцияның авторы мәлімдеме жасады

    Қазіргі Ата заңның авторларының бірі, академик Майдан Сүлейменов Конституция реформасын сынады. Ол заңның мәтінін шағын бір топ әлдеқашан жазып қойғанын, ал комиссия жай ғана мақұлдайтынын айтады. Оның сөзінше, ғалымдар мен сарапшылардың ұсыныстары ескерілмейді. Бұл туралы академик Facebook-те жазды: Кейінгі кезде менен Конституцияны талқылап жатқанда, неге үнсіз қалғанымды жиі сұрап жатыр. Қысқа қайырсам: мағынасыз жұмыстан шаршадым. Иә, мен қазіргі Конституцияның авторларының бірімін. Талқылау кезінде екі мәселе үшін күрестім: Конституциялық сотты сақтау және Парламенттің өкілеттігін шектемеу. Бірақ екеуі де қабылданбады. Соған қарамастан, мен бұл Конституциядан ұялмаймын. Мен Назарбаев пен оның отбасының жеке билігін нығайтуға бағытталған кейінгі түзетулерден ұяламын. Назарбаевтың кезінде-ақ осы масқара түзетулердің барлығын талдап, Конституцияны жетілдіру бойынша бірқатар ұсыныстар енгізу туралы

  • Бізді басқарып отырған бір топ адам үшін орыс тілі – ИВЛ аппараты іспетті.

    Бізді басқарып отырған бір топ адам үшін орыс тілі – ИВЛ аппараты іспетті.

    Арман Әлменбет Екі-үш күн уайымға салынып кеттім. Осы соңғы жазғаным болсын. Әрі қарай Құдайға тапсырып, жұмысымды істейін. 6 ақпан күнгі ойым: Бізді басқарып отырған бір топ адам үшін орыс тілі – ИВЛ аппараты іспетті. Ковид кезінде өкпесі жұмыс істемей қалған адамдарға Түркиядан ИВЛ деген аппарат әкелгені естеріңізде ме? ИВЛ болмай, қанша адам өліп қалды. Орыс тілін алып тастасақ, Мәңгілік ел мен Есіл өзенінің ортасындағы бес-алты ғимарат босап қалады. Тек орысша ойланатын адамдар жиналып ап, өздері әдемі отыр о жерде. Менің түсінігімде, орыс тілін конститциядан алып тастау үшін оған алдын ала дайындалу керек. Соңғы екі жарым жылда осыны қатты ойланып жүрмін. Ұсынайын деп едім, қызығатын адам таба алмадым. Сөйтіп «Ана тіл

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: