|  |  | 

Көз қарас Руханият

Қазақ санасы қырық жамау.

6ccea822f620a10c9b4c70ecd14bb7dc

Қазіргі қазақ санасы апамның құрақ көрпесі секілді.Қызыл,сары,көк т.с.с.Нақтылап айтсақ дәстүршіл қазақ,мұсылман қазақ,христиан қазақ,будда қазақ,католик қазақ,ауылбай қазақ,қала қазақ т.т.Енді осыған Қазақстанда тұратын аз ұлттарды қосайық. 18 миллионға таяу халқы бар,әлемдегі жер көлемі бойынша 9-шы орында тұрған Қазақстанның қазіргі ахуалы осындай.Бірі батысқа,екіншісі шығысқа,үшіншісі солтүстікке,төртіншісі оңтүстікке қарап тұрған қазақта қандай патриотизм болуы мүмкін?Оларды  қалай бір біріне қаратып жақындастыруға болады?Жалпы Қазақстан,халқын бір тудың астында ұстап тұра ала ма?Осы сауалдарға жауап іздеп көрейік.Ежелгі түркі халқының арасына іріткі салып бөлшектеу Аттилла заманынан басталған.Себеб ол кезде түркі жұртының әлеуеті зор,ықпалды мемілекетке айналған кезі.Аттилла Римді жаулап алғанда,сол елдің данышпандары құпия кеңес құрады.Ортаға сөз тасталды «Біз өркениетті империя едік. Азиядан келген әлдебір жабайылардан жеңілдік.Бізден асып түсетіндей оларда қандай құдырет бар?» деді.Сонда,бір данышпан айтты дейді «Олардың бірінші құдыреті үндерінде.Күркіреген дауыстары күнді қалқалап,жерді сілкінтеді.Екінші құдыреті байрағында.Байрақта өрнектелген қосынды бар.Ол күн құдайы Тәңірінің бейнесі» депті.Аттилла шабуылға шығар кезде жауынгерлерін рухтандыру үшін, бақсыларға қобыз ойнатып  көмеймен зікір салдырады екен.Рухы көтерілген жауынгерлер тасты талқандап,тауды қопарып тастауға бекиді екен.Түркілердің екі киелі дүниесіне европалықтар бас ұрып өздеріне иемденіп кетті.Қобыздан скрипканы туғызды.Шаңырақтың қосындысына шоқынып дін жасап алды.Міне,сол кезде түркілерді жою үшін іштей іріту жоспары да жасалғаны сөзсіз.Ол үшін европалықтар не істей алатын еді? Ол заманда түркілерге қарумен қарсы тұру мүмкін емес еді.Сондықтан олар айлаға басып түркілердің арасына әртүрлі діндерді кіргізді.Кейіннен будда,христиан,католик,мұсылман. Қазір әртүрлі секталар.Ғасырдан ғасырға ұласқан әртүрлі идеалогия өзінің жемісін берді.Құрақ көрпе көзге әдемі көрінеді.Ертең біреу келіп «маған қызылы ұнайды» деп қырқып алса.Тағы біреу «көк менікі» деп жыртып алса не болмақ? Я болмаса басқыншы біреу «көрпең жақсы екен» деп  қолтығына қысып алып кетсе қайтесің?Не істемек керек? Қырық түрлі сана қалыптасқан халыққа ұлтшылдықты жалаулатып береке таппайсың.Ұлтшылдықты «халық арасына іріткі салушы» деп қабылдайды.Исламның туын көтерсең уахаб,салаф,суфис т.б.террорист болып шығасың.Азияның туын көтерсең нәсілшілдің қалпағын киесің.Бағанағы төртеуі төрт бағытқа қарап тұрған қазақты бір біріне қарату үшін ортаға дәстүрдің отын жағу керек.Дәстүрдің отынан жандарына қуат алып жүздеріне қан жүрмек.Бойы жылынған адам ортаға қазан асып жылқының жас етін бүлкілдетіп қайнатып бөліп жемек.Бір қазаннан ас ішкен соң қазақ, бірін бірі бауыр екенін сезінер.Дәстүр салт арқылы жақындасып,ежелгі ата бабалырының ұстанған Тәңіршілдің ұғымын санасына құятын болар.Сөитіп қазақ арасындағы дәстүрлі ислам өзінің орнын табар.Жарайды,қазақты осылай ұйыстырдық.Бірақ Қазақтардан бөлек аз ұлттарды сыртқа тепкендей боламыз-ау.Бұл жерде тағыда ата бабалардың ежелгі пәлсафасы Тәңіршілдікке жүгінеміз.Ондағы бірінші өсиетте «Адамды дініне,тіліне,нәсіліне қарап бөлме.Адамгершілік қасиетіне қарап бағала» деген.Қазақ болып осыған тоқтайық.

 

Сұлтан Қаған

kerey.kz

Related Articles

  • Қазақ тілінің болашағы енді демографияға тіреліп тұрған жоқ.

    Қазақ тілінің болашағы енді демографияға тіреліп тұрған жоқ.

    Zhalgas Yertay Қазақ тілінің болашағы енді демографияға тіреліп тұрған жоқ. Ол халықтың ішкі күші мен биліктің саяси еркіне қарайлап тұр Ертеректен бастайық. Баяғыда қазақтың басты проблемасы санында еді, ол рас. Қазақтар өз жерінде азшылыққа айналған-ды. Ал қалада қазақша есту қиын болатын. Мектептерде, университеттерде, мемлекеттік басқаруда, бизнесте қазақ тілі шеттетілді. Сол кезде қазақ тілінің тағдыры демографияға тәуелді еді. Бұл логика ұзақ уақыт дұрыс саналған. Бірақ бүгінгі Қазақстанға қарасақ, жағдай өзгерді. Қазақтар көпшілікке айналды. Қазақ тілін түсінетіндер мен сөйлейтіндер саны бұрын-соңды болмаған деңгейге жетті. Қазақ мектебіне баратын балалардың саны жыл сайын артып келеді. Қазақ тілі күнделікті өмірдің негізгі тіліне айналды. Бірақ неге тіл мәселесі әлі өзекті болып тұр? Мәселе санға емес, санаға

  • Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

    Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

    Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің

  • КӨКБАЙ АТА ШЫҒАРМАЛАРЫ – ҚАЗАҚТЫҢ ӨРКЕНИЕТТІК ӨРЕСІНІҢ АЙҒАҒЫ

    КӨКБАЙ АТА ШЫҒАРМАЛАРЫ – ҚАЗАҚТЫҢ ӨРКЕНИЕТТІК ӨРЕСІНІҢ АЙҒАҒЫ

    Адамның бәрі бірдей емес. Ақыл-ойы еркін, мәнді, құнды дүниелер туғыза алатын, жасампаздық қуаты зор адамдар болады. Сол сияқты өркениеттік әлеуеті (потенциалы) зор халықтар болады. Ондай қасиет өзіндік құндылықтар жүйетін жасай алатын, ешкімге ұқсамайтын, терең тамырлы руханияты бар халықтарда болады. Қазақтың бүкіл тарихы мен мәдениеті біздің сондай халықтар санатына жататынымыздың айғағы. Сондай айғақ Абайдың ақындық мектебінің көрнекті өкілі Көкбай Жанатайұлы шығармашылығында молынан табылады… Кеше Семей қаласындағы Абайдың қорық- музейінде Көкбай Жанатайұлының 165 жылдығына арналған “Абайдан сабақ алдым бала жастан” атты әдеби кеш өтті. Зал белгілі абайтанушы, профессор Жандос Әубәкірдің тағылымы мол, әсерлі баяндамасын ерекше ынтамен тыңдады. Спикерді тыңдап отырып: “Біз Көкбайды тіпті білмейміз деуге болғандай екен ғой… Кейде тіпті жеңіл, үстірт

  • ҒАЛЫМ БОҚАШ. «Өзіне ар тұтқан, жаттан зар тұтады!»

    ҒАЛЫМ БОҚАШ. «Өзіне ар тұтқан, жаттан зар тұтады!»

    Екі мыңыншы жылдардың басында қазақ руханиятында ерекше басылымдар болды. Атап айтсақ, Атырау шәрінде шыққан «Алтын Орда» газеті болса, одан кейінгісі Алматы қаласында шығып тұрған «Жас қазақ», сондай-ақ «Шетел Әдебиеті» сынды газеттер еді. «Алтын Орда» газетіне Мейірхан Ақдәулетұлы, ал қалған екеуіне Талғат Ешен мен Ардақ Нұрғазы іспетті қазақтың интеллектуал азаматтары бас редактор болған еді. Бәрі  де есімдері елге мәлім, ғажайып ақындар. Бәз біреулердің: «Журналист болмаса, ақын ешқашан жарытып газет шығара алмайды», – деген сыпсың сөздерінің ауызына құм құйып, әлгі әпербақан түсініктің аяғын көктен келтірген де осы талантты қаламгерлер болды.  «Әдебиет порталы» «УАҚЫТ ПЕН КЕҢІСТІК…» айдарымен  тек аталған осы басылымдар ғана емес, жаңа ғасырдың басында қазақ баспасөзінде жарық көрген небір жілікті жазбалар мен танымдық

  • Наурыз мерекесі құрметіне Панфилов көшесіндегі Сахнада «Ән қанатындағы Наурыз» атты дәстүрлі өнерде жүрген жас орындаушылардың ән кеші өтті.

    Наурыз мерекесі құрметіне Панфилов көшесіндегі Сахнада «Ән қанатындағы Наурыз» атты дәстүрлі өнерде жүрген жас орындаушылардың ән кеші өтті.

    Бүгін Алматы қаласы әкімдігі Мәдениет басқармасының ұйымдастыруымен Панфилов көшесі бойындағы сахнада Наурыз мерекесіне арналған «Ән қанатындағы Наурыз» атты жас орындаушылардың дәстүрлі ән кеші жоғары деңгейде өтті. Алматы қаласы ХХ ғасырдың 30-жылдарынан бастап ұлт мәдениетінің ұйытқысы, ордасы қызметін атқарып келеді. Дәстүрлі өнердің ірі өкілдері, зерттеушілері осы қалада тұрып, еңбек етті. Қазір де профессионалдық типтегі дәстүрлі музыканың ең ірі ошағы – Алматы. Мұнда этномузыканың белгілі қайраткерлері, дәстүрлі домбырашы, қобызшы, сыбызғышы, әнші-термешілер әзірлейтін арнаулы орта және жоғары оқу орындары, өнер ұжымдары шоғырланған. Қазақ көне музыка аспаптарының жер бетіндегі жалғыз музейі мен еліміздегі жалғыз дәстүрлі өнер театры да осында. Соңғы уақыттары Алматы қаласында дәстүрлі өнерді насихаттап жүрген жас өнерпаздардың арнайы ән кеші өтпеп еді.

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: