|  |  | 

Көз қарас Саясат

«Тараққа таласқан таздар! Парламент пен Үкімет реформаға дайын емес» — Досым Сәтбаев

Парламент пен Үкімет Президенттің функцияларын қабылдауға, оны атқаруға түк дайын емес. Бұл көз алдымызға екі таздың тараққа таласқанын елестетеді-деп харарлайды 365info.kz.

 

Бұл туралы саясаттанушы Досым Сәтпаев билік тармақтарын қайта бөлуі жөніндегі конституциялық реформаға қатысты Ғacebook-тегі жеке парақшасында жариялаған жазбасында айтылады.

Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың билік тармақтары арасында өкілеттіктерді бөлу жөніндегі арнайы үндеуі бірнеше маңызды жайттардың басын ашады деп, санайды саясаттанушы Досым Сәтпаев.

«Билікті қайта бөлу — Мемлекет басшысының Парламент пен Үкіметтің қателері мен ағаттықтарын түзетуден жалыққанын білдіреді. Енді Президент өзін жүйе үстінен қарайтын ойыншы мен арбитрдің рөлін таңдаған.

Өкілеттіктерді қайта бөлудің өзі — екі таздың тарақ үшін төбелескенін елестетеді. Мен айтқан екі «таз» — Үкімет пен Парламент. Олар дағдарысты ахуалға әсер етуде де, заңнамалық жұмыста да өздерінің осал екенін көрсетті. Мәселе, өкілеттіктерді қалай беруде емес. Мәселе оны кімге беруде?

Кез-келген әсіре президенттік жүйеде күшті саяси институттар болмайды. Міне, осының өзі бұл арада бәрін тығырыққа әкеліп тірейді.

Айтқандай, сайлауда басымдық алған партия ретінде «Нұр Отан» Парламенттің төменгі палатасы атынан бірнеше жыл бұрын Үкіметті қалыптастыруға қатысуға формальды құқық алған.

Бірақ аталмыш партия өзінің Үкімет пен ҚР Президенті әкімшілігі жанындағы „нотариальды мекеме„ ретіндегі мәртебесін сол күйі өзгерткен жоқ, өзгерте алмады.

Өткен жылғы оқиға көз алдымызда, ол бір нәрсені дәлелдеп берді. Қандай да бір өкілеттіліктерді бөлер алдында бұл өкілеттілікпен нақты іс жасай алатындай саяси институттарды күшейтеді. Бұл тас дәуірінің адамының қолына калькульятор бергені секілді, ол бәрібір онымен жаңғақты ғана шағатын болады. Демек, тағы да бізде атты арбаға емес, арбаны атқа жегіп қойды.

Ең бірінші партия мен сайлау жүйесіне реформа жасау керек қой, яғни, Парламентте «мәңгүрт партиялар» мен өзіндік ойы жоқ, күн қай жақтан шықса, сол жаққа бет бұратын «күнбағыс депутаттар» емес, электоралдық және бәсекеге қабілетті ойыншылардың отыруы үшін осындай шара қажет. Онда Парламент тек партиялық тізіммен ғана емес, мажоритарлық принциппен өз бетімен қалыптасуы тиіс.

Міне, сонда биліктің алмасу кезінде саяси элита топтары ішінде өзара арбасу болмайды, ойын құқықтық алаңда ашық жүреді әрі саяси тұрақтылыққа кепілдік бола алатындай заң шығарушы тармақ ұжымдық мұрагер ретінде өзін көрсете алады. Ал бұдан бөлек ұсыныстардан мен қандай да бір нәтиже немесе жетістік көріп тұрғаным жоқ.

Осының бәрімен қатар, меніңше, төменгі деңгейдегі билік тармақтарын да бөлу қажет. Жергілікті өзін-өзі басқару деңгейінде. 2018 жылы жергілікті аймақ бюжетін орталықтан тыс моделін іске қосу туралы айтылып жүр. Бірақ, ол қалай жүзеге асырылады, оны түсінудің өзі қиын. Өйткені Президент және жергілікті билік тағайындаған (негізі, халық сайлауы тиіс) әкімдер арасындағы өкілеттіліктің шекті белгісін нақты көрсететін жергілікті өзін-өзі басқару туралы арнайы заң қабылданған жоқ қой».

365info.kz

Related Articles

  • Шымкент әкімі Ерлан Айтахановты қызметінен алып тастапты ғой. Маған бір пайдасы тиген әкім еді. 

    2015 жылы ақпанда Сарыағашта қазақ пен тәжік арасында конфликт болды емес пе? Шенеунік боп істейтін қазақ жігітін жылыжайдағы тәжік жігіті өлтіріп, жік түсті. Ынтымақ деген ауылда 20-ға жуық тәжік үйін өртеп, бір күнде дүние астаң-кестең болды. Әскер кіргізді. Әлеужелің бірде бар, бірде жоқ. Оқиғадан үш күн өте редакция тапсырмасымен Сарыағашқа жеттім. Әрі қарай ауылға барайын десем таксистер мынау сақырлаған камера, фотоаппаратыңызбен кіргізбейді деп баспайды. Ақшасын молдау беріп көндірдім біреуін. Бір топ полиция Сарыағаштан шыға берісте бір, ауылға кіре берісте екі тексерді. Құрал–сайманды таксистің темір-терсегінің астына тығып тастағам, Құдай сақтады. Ауылға кіріп келсек полиция, әскер, омон-сомон, БТР-ға дейін техника самсап тұр екен. Аттап бастырмайтыны белгілі болды. Қайдан түсірейін деді таксисім. Қайдан

  • Лукашенко Ресейдің Қазақстанға мұнай тасымалдауға рұқсат бермей отырғанын айтты

    Беларусь президенті Александр Лукашенко. Беларусь президенті Александр Лукашенко 21 қаңтарда Минск қаласында мұнай тасымалдау мәселесіне арналған жиында “Ресей Қазақстанға Беларусьқа мұнай сатуға рұқсат бермей отырғанын” айтты. “Қазір расымен Ресей мұнайын толық алмастыратын басқа көз жоқ. Мұнайды жан-жақтан алу керекпіз. Бәрібір мұнайдың 30-40 пайызын Ресейден сатып аламыз. Қалғанын30 пайызын Балтық елдерінен, 30 пайызын Украинадан алуымыз қажет. Егер Ресей келіссе, Қазақстан да бізге мұнай жеткізіп бере алады. Біздің бір одақтасымыз екінші одақтасымызға мұнай тасымалдауға келісім бермей отырғаны таң қалдырады” деді Лукашенко. 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап Ресей Беларусь еліне мұнай тасымалдауды тоқтатқан. Осыдан соң Беларусь елінде мұнай тапшылығы басталды. Лукашенко мен Ресей мұнай тасымалдау туралы бірнеше рет келіссөз жүргізгенімен нәтиже шықпады. Азат

  • Қастер мен Мұрагер Қытайға қайтарылмайды

    Сот Зайсан ауданы арқылы (ШҚО -авт.) «шекараны заңсыз кесіп өтті» деп айыпталған Қастер Мұсаханұлы мен Мұрагер Әлімұлына қатысты үкім шығарды. Үкім оқылар алдында «Бостандық» деп айқайлаған Қастер мен Мұрагердің жақтастары сот залына басып кірді, деп хабарлайды Azattyq Rýhyтілшісі. Қазақстанның түкпір-түкпірінен жиналған белсенділер сот отырысы үшін кеңірек зал беруді талап етті. Сот процесіне кірмек болған адамдарды полиция тоқтатпақшы болғанмен, олар ескертуге құлақ аспады. Тіпті, айғайға басқан азаматтар тәртіп сақтауды талап еткен полиция қызметкерлерін итеріп, сыртқа шығарып тастады. Түске дейін болған сот отырысында прокурор Ержан Әзімбаев Қастер Мұсаханұлы мен Мұрагер Әлімұлын бір жылға бас бостандығынан айырып, Қытайға депортацияламауды сұраған. Адвокат Ләззат Ахатованың айтуынша, прокурордың жеңіл жаза сұрауына екі жігіттің тергеумен ашық жұмыс істегендері, әрі кәмелеттік жасқа толмаған жас балаларының

  • Арқадан Алтайға ауған елдің ізі (Яғни Арқадан Алтайға ауған Абақ Керейдің керуен көші жәйінда)

    Байахмет Жұмабайұлы  Кіндік сөз: Керей тайпасының ежелгі мекендері Арқадан Алтай бетіне іргелі елдің қақпайынан ауғаны распа?». «Абақ Керей елді Арқадан Алтайға «Ақмырзаның өліміне себепші болып көшкені» рас па? «Бұқар жырау Абылай ханның бұйрыуымен Керей көшін тоқтатуға алдынан шығып жотасын көрсеткені распа?» т. б. Сұрақтар төңірегінде тарихшы болмасамда ызденістің натижесінде өз әлімше көзғарас білдіруді жөн көрдім. Артық – кемін кешірммен қарарсыздыр. Шыны керек, осы тақырыпқа қатысты жазба деректер аз болғандықтан, дәлелсіз сөздің дәрмені шамалы болар деген оймен, тартыншақтап келген едім. Жуықтан бергі әлеуметтік желілерде бұл тақырып төңірегінде талас-тартыстар малыға бастағанын көріп қолыма қалам алып, осыдан бір қанша жыл бұрын «Қазақтың қысқаша тарихы» деген еңбегімен екі миллярд қытайға ғана емес, шет елдердегі

  • Азия соқпағы қайда апарады?

    Қуанышбек ҚАРИ Солдан оңға қарай: Әзербайжан президенті Илхам Әлиев, Ресей президенті Владимир Путин, Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев және Филиппин президенті Родриго Дутерте. Валдай пікірталас клубы, Сочи, Ресей, 3 қазан 2019 жыл. Ақорда сайтындағы сурет. Қазақстан президентінің Сочиде айтқан Ресейдің Орталық Азиядағы орны туралы пікірін елдегі ресми баспасөз жарияламады. Сарапшылардың кейбірі Тоқаевтың айтқандарын Қытайға сапардан кейінгі ақталу ретінде бағаласа, кейбірі дипломатиялық ілтипатпен байланыстырады. Өткен аптада Ресейдің Сочи қаласында халықаралық “Валдай” пікірталас клубында сөйлеген сөзінде Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Ресейді “ұлы мемлекет” деп атады. Қазақстан басшысы Орталық Азияның Ресей империясының бір “бөлігі” болғанын айтып, қазір де Мәскеудің Орталық Азияда “жетекші орынға ие болуы керектігіне” тоқталды. Алайда оның Ресей туралы пікірі Қазақстандағы ресми

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: