| 
  • كوز قاراس

    تۇرسىنبەك كاكىشەۆ:سول وتىرىك اكادەميكتەر كوزىنىڭ ءتىرى­سىندە ماقتالىپ تا، ماداقتالىپ تا جاتادى. ال كوزى كەتكەننەن كەيىن سولاردى ىزدەيتىن ەشكىم بولمايدى…

    استانا. 11 قازان. Baq.kz تۇرسىنبەك كاكىشەۆ،فيلولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور: تۇرسىنبەك اعا، بۇگىندە 85 جاسقا كەلىپ جاتىرسىز. ومىردەن نە ءتۇيدىڭىز؟ وكىنىشتەرىڭىز بار ما؟  – «انانى ىستەي المادىم-اۋ»، «مىناۋ قالىپ قويدى-اۋ» دەگەن وكىنىش مەندە جوق. ءويتىپ وكىنەتىندەي مۇمكىندىك تە بولعان جوق. شىندىعىن ايتقاندا، قازىر وزدەرىن «اكا­دەمي­كپىز»، «دوكتورمىز» دەپ جۇرگەندەردىڭ اراسىندا ءارحيۆتىڭ ەسىگى قايدا ەكەنىن ءبىل­مەيتىندەر بار. شىققان كىتاپتى وقىپ الا­دى دا سوعان قاراپ ءوزىنىڭ وي-تولعامدارىن جازادى. نەگىزى، كىتاپ جازۋ ءۇشىن ءارحيۆتى ءبىلۋ كەرەك، كەشەگى وتكەن كۇندى زەرتتەۋ كەرەك. وسى جاعىنان كەلگەندە، مەنىڭ سوزىمدە، ويىمدا قاتقىل پىكىرلەر بولىپ جاتاتىن بولسا، كوپ جاعدايدا سول تاريحتان العان ساباقتار ەرىكسىز سولاي سويلەتەدى. ارحيۆ دەرەگىنە سۇيەنگەن ادامنىڭ ءسوزى دالەلدى، نىعىز بولادى. سول ءارحيۆتى اقتارام دەپ جۇرگەندە مەنىڭ

    158
  • سۇحباتتار

    قارجاۋباي سارتقوجاۇلى: حالىقتىڭ ءوزى جاساپ كەتكەن تاريحىن وزىنە قايتارۋىمىز كەرەك

    وتكەن اپتادا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسى جارىق كورگەنى كوپكە ايان. تاريحي تاقىرىپتى قوزعاعان ماقالاعا قاتىستى بەلگىلى تۇركولوگ، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى قارجاۋباي سارتقوجاۇلىمەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك. مارحابات! – قارجاۋباي اعا، اڭگىمەمىزدى كەشە عانا جارىق كورگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسىنان باستاساق. تاريحي تۇجىرىمداما تۋراسىندا قازىر قوعامدا قىزۋ تالقى ءجۇرىپ جاتىر. قالاي ويلايسىز، ەل باسشىسىنىڭ بۇل جولعى باستاماسىن رۋحاني-مادەني دەربەستىگىمىزدىڭ العىشارتى، كۇردەلى كەزەڭدە حالىقتىڭ ساناسىن وياتىپ، سەرپىلىس بەرەتىن ۇندەۋ دەپ قابىلداي الامىز با؟ – ەلباسىنىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسى جارىق كورگەننەن بەرگى ءبىر جۇمانىڭ ىشىندە قوعامدا ۇلكەن سەڭ قوزعالعانداي بولدى. ۇلتىن ۇلىقتاعان، لايىقتى باعاسى بەرىلگەن كوپتەگەن ماقالالار جاريالاندى. سول دۋالى اۋىزداردان شىققان دۇعالى سوزدەردى، ايتىلعان

    211
  • سۇحباتتار

    مۇحتار ماعاۋين. “اڭىز ادام” جۋرنالىنا سۇحبات 

      – ءامىرحان، كوپكە ماعلۇم، ءوزىڭ دە بىلەسىڭ، مەن سۇحبات بەرگەندى جاقسى كورمەيمىن، ويتكەنى ءوزىم جازاتىن اداممىن. ەكىنشىدەن، سۇحبات العان ادامدار ءسوزدى بۇرمالاپ جىبەرەدى. 1990 جىلى سوۆەت وكىمەتى قۇلاماي تۇرىپ، ماسكەۋدەن جاڭادان شىعىپ جاتقان ورىس گازەتىنىڭ ءتىلشىسى ارنايى كەلىپ سۇحبات الدى، بىراق ءسوزىمنىڭ ءبارىن باسقاشا بۇرمالاپ جىبەرىپتى، سونان كەيىن ەشقايدا «سۇحبات بەرمەيمىن» دەپ شەشتىم. قازاقتاردان دا سۇحبات العاندار، مەنىڭ اڭگىمەمدى تىڭداعاندار باسقاشالاپ جاتادى. بۇدان سوڭ، جيىرما بەس جىلدىڭ ىشىندە ەكى-ءۇش رەت قانا سۇحبات بەرىپپىن. ساعان كوڭىلىم ءتۇسىپ وتىرعانى – قازاققا پايدالى، ءارى تانىمال باسىلىمعا قىزمەتكە كەلىپسىڭ، جاقسى كورەتىن، بىلگىر ءىنىمسىڭ، مەسەلدەڭ قايتپاسىن دەدىم. ونىڭ ۇستىنە، ماعان كورسەتۋگە «اڭىز ادام» جۋرنالىنىڭ بىرنەشە سانىن اكەلىپسىڭ: شىڭعىس حان، ابىلاي حان، اباي، شوقان، ءاليحان

    604
  • كوز قاراس

    دوسىم ساتپاەۆ: “ەسكى كادرلارمەن جۇيەنى جاڭارتۋ مۇمكىن ەمەس”

    پيوتر تروتسەنكو ساياساتتانۋشى دوسىم ساتپاەۆ. الماتى، 5 ماۋسىم 2019 جىل. تاۋەكەلدى باعالاۋ توبىنىڭ جەتەكشىسى دوسىم ساتپاەۆ ازاتتىققا بەرگەن سۇحباتىندا قازاقستاندا سايلاۋالدى ناسيحاتتىڭ قالاي وتكەنى جانە جاڭا پرەزيدەنتتى ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتا قانداي سىناق كۇتىپ تۇرعانى تۋرالى ايتتى. ازاتتىق: قازاقستانداعى سايلاۋالدى ناسيحاتى تۇرلىشە باعالانىپ جاتىر. ءبىر جاق باسەكە مەن ساياسي بالاما بار دەيدى. ەقىۇ ميسسياسى باستاعان ەكىنشى جاق سايلاۋالدى ناسيحاتىن سۇرەڭسىز، ازىن-اۋلاق ۇران مەن بيلبوردتان اسپايتىن ناۋقان دەپ سيپاتتايدى. بۇل سايلاۋالدى ناسيحاتىن تارتىستى باسەكە دەۋگە كەلە مە؟ دوسىم ساتپاەۆ: بۇل سايلاۋ باقىلاۋ تىزگىنىن ۋىسىنان شىعارماعان ءبىرىنشى پرەزيدەنتتىڭ (نۇرسۇلتان نازارباەۆ – رەد.) بيلىكتى مۇراگەرگە تاپسىرۋ پروتسەسىن زاڭداستىرۋ ارەكەتى ەكەنىن نەگىزگە الۋ كەرەك. سوندىقتان سايلاۋ ويىنشىلاردىڭ ءبارى وزدەرىنە بەرىلگەن ءرولى مەن ورنىن جاقسى بىلەتىن سپەكتاكلگە

    346
  • سۇحباتتار

    “دومبىرا تارتىپ، قازاقشا ءان سالاتىن بۋىننىڭ سوڭىمىز با دەپ قورقامىن”

    نۇرتاي لاحانۇلى گەرمانيانىڭ حاتتسەنپورت اۋىلىندا. سۋرەت اۆتورى – تالعار دالەلعازى. تۇركيادا تۋىپ، فرانتسيادا تۇرعان، ارعى تەگى التايلىق قازاق ءومىر وزكالپ گەرمانيادا كاسىپكەرگە اينالدى. تۇركيادا – “ومەر”، فرانتسيادا – “ۆيكتور-زافەر” اتانعان ءومىر شەتتەگى قازاق جاستارىنىڭ انا تىلىنەن اجىراپ بارا جاتقانىن ايتىپ قىنجىلادى. تۇركيانىڭ التاي اۋىلىندا تامىزدىڭ 30-ى – جەرگىلىكتى جەڭىس كۇنى تۋعان ءومىر وزكالپقا اتا-اناسى ازان شاقىرىپ، زافەر (تۇرىكشەدەن “جەڭىس” دەپ اۋدارىلادى – رەد.) دەپ ات قويعان. بىراق ءۇي-ءىشى مەن قۇرداستارى ءومىر دەپ اتاپ كەتكەن. مەكتەپكە بارعان كەزىندە قۇجاتىنداعى ەسىمى لاقاپ اتىنىڭ تۇرىكشە فورماسىندا “ومەر” دەپ جازىلىپ كەتكەن. كەيىن كاسىپ ىزدەپ ەۋروپاعا قونىس اۋدارعان ول فرانتسيا ازاماتتىعىن الار كەزدە “ۆيكتور” دەگەن ەسىم جالعاپ العان. مۇنىڭ دا ماعىناسى – “جەڭىس”. قىتايدا كوممۋنيستەردىڭ

    353
  • جاڭالىقتار

    اەس سالۋ رەسەيدىڭ قالاۋى عانا – بوزىمباەۆ

     © تۇرار قازانعاپوۆ ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆ قازاقستانداعى اەس قۇرىلىسىنا قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى، – دەپ حابارلايدى Tengrinews.kz ءتىلشىسى. بۇل تۋرالى ول پرەزيدەنت تەلەراديوكەشەنىنە بەرگەن سۇحباتىندا ايتتى. “قازىر قوعامدا وسى ماسەلە تۋرالى قىزۋ پىكىرتالاس ءجۇرىپ جاتقانىن تۇسىنەمىز. ارينە، سەمەي يادرولىق پوليگونىنا بايلانىستى قورقىنىش تۋىپ جاتىر. زارداپ شەككەن حالىق ول وقيعانى ۇمىتقان جوق. سونداي شەشىم قابىلدانىپ جاتسا، بارلىعى زاڭ بويىنشا قابىلدانادى. قانداي جاعداي بولسىن حالىق پىكىرى ەسكەرىلەدى. سەبەبى قوعامدىق تىڭدالىمدار وتەدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن كەڭەس وتكىزىلەدى. ۆلاديمير ۆلاديميروۆيچ ءپۋتيننىڭ ايتقانى – رەسەيلىك تاراپتىڭ قالاۋى عانا. ءبىز وسى ماسەلە جايلى حالىققا ايتىپ وتىرامىز، بارلىعى ۇكىمەت باسشىلىعىنىڭ، سونداي-اق، مەملەكەت باسشىسىنىڭ باقىلاۋىندا بولادى”، – دەدى مينيستر سۇحباتىندا. ەسكە سالايىق، وسىعان دەيىن الماتى وبلىسىندا اەس قۇرىلىسىنا ارنالعان جەردىڭ انىقتالعانى جايلى

    412
  • ساياسات

    نازارباەۆتان كەيىنگى قازاقستان نە بولماق؟

    2018 جىلى ەلىمىزدىڭ ساياسي ومىرىندەگى كەي وقيعالار بيلىك ترانزيتىنە جان-جاقتى دايىندىق ءجۇرىپ جاتقانىن ايگىلەدى. ساياساتتانۋشى، تاۋەكەلدەردى باعالاۋ توبىنىڭ جەتەكشىسى دوسىم ساتباەۆ قازىرگى ترانزيت مەحانيزمى پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ كوزى ءتىرى كەزدە عانا جۇمىس ىستەيدى، سوندىقتان بيلىكتىڭ قانداي جولمەن جانە كىمگە اۋىساتىنى بەلگىسىز دەپ ەسەپتەيدى. 2018 جىل اياقتالار تۇستا دوسىم ساتباەۆپەن باستى ساياسي وقيعالارعا تالداۋ جاساپ، نازارباەۆسىز قازاقستان تاپ بولاتىن ماسەلەلەرگە ءۇڭىلىپ كوردىك. ساياساتتانۋشى د.ساتباەۆ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى ۇجىمدىق مۇراگەر بولا المايدى – دوسىم، بيىلعى ەلىمىزدىڭ ساياسي ومىرىندەگى ايتۋلى وقيعالاردىڭ ءبىرى ­– «قاۋىپسىزدىك كەڭەسى تۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانۋى. قاۋىپسىزدىك كەڭەسى كونسۋلتاتيۆتى-كەڭەسشىلىك ورگاننان كونستيتۋتسيالىق ورگانعا اينالدى، ال ءبىرىنشى پرەزيدەنتكە ونى ءومىر بويى باسقارۋ قۇقى بەرىلدى. كەيبىر ساراپشىلار بۇدان بيلىك ترانزيتىنە دايىندىقتىڭ نىشانىن بايقادى. ءسىزدىڭ ويىڭىزشا، بۇل

    1158
  • ساياسات

    العاشقى تەڭگەگە نازارباەۆ بەينەسى قالاي تۇسپەي قالدى؟

    اسىلحان ماماشۇلى سەرىكبولسىن ءابدىلدين.  1993 جىلى قاراشانىڭ 15-ىندە قازاقستان ءوزىنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاسى – تەڭگەنى اينالىمعا شىعاردى. سول كەزدە ەلدىڭ جوعارعى كەڭەسىن باسقارعان سەرىكبولسىن ءابدىلدين تەڭگەنىڭ قالاي باسىلعانى جايلى، ديزاينى قالاي دايىندالعانى تۋرالى ايتىپ بەردى. تەڭگە اينالىمعا شىقپاس بۇرىن قازاقستان سوڭعى ساتكە دەيىن رەسەيدىڭ رۋبل ايماعىندا قالۋعا تىرىستى. قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ “عاسىرلار توعىسىندا” اتتى كىتابىندا ءرۋبلدى ساقتاپ قالۋعا دەگەن ۇمتىلىسىن “رۋبل ايماعىنىڭ بۇزىلۋى (ورتاق ۆاليۋتا – رەد.) تمد ەلدەرىنەن الشاقتاۋدى تەزدەتەر ەدى. ال قازاقستان بۇعان دايىن ەمەس ەدى” دەپ تۇسىندىرەدى. كىتاپتا نازارباەۆ “1992 جىلى رەسەيدە بارلىق باعا بوساتىلدى. سول كەزدە ىسكە كىرىستىك. مەن قازاقستان ۆاليۋتاسىن شىعارۋدى باستاۋ تۋرالى قۇپيا جارلىققا قول قويدىم” دەپ جازدى. الايدا ازاتتىق تىلشىسىمەن سۇقباتتاسقان جوعارعى كەڭەستىڭ

    2362
  • كوز قاراس

    ادۆوكات قۇسپان حالىقارالىق قولداۋدى ماقتادى

    قاسىم امانجول ادۆوكات ابزال قۇسپان (الدىڭعى قاتاردا سول جاقتان ءبىرىنشى) سايراگۇل ساۋىتبايدىڭ سوتىندا وتىر. جاركەنت، 13 شىلدە 2018 جىل ازاتتىقتىڭ تىكەلەي ترانسلياتسياسىندا كورەرمەندەر سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرگەن ادۆوكات ابزال قۇسپان قازاقستاننان پانا ىزدەۋشى قىتاي قازاعى سايراگۇل ساۋىتبايدىڭ تامىزدىڭ 1-ىندە سوت زالىنان بوساتىلۋىنا اسەر ەتكەن فاكتورلاردى سيپاتتادى. پانفيلوۆ اۋداندىق سوتى ساۋىتبايدى قازاقستان-قىتاي شەكاراسىن زاڭسىز كەسىپ وتكەنى ءۇشىن التى ايعا شارتتى تۇردە سوتتاپ، شەتكە شىعارۋدان باس تارتقان. ازاتتىق: زاڭدىق تۇرعىدا سايراگۇل ساۋىتبايدىڭ ءىسى شەشىلدى مە؟ شەشىمىن تاپتى دەپ ايتا الامىز با؟ ابزال قۇسپان: تولىق شەشىلدى دەپ ايتا المايمىز. نازار اۋدارعان بولساڭىزدار، سوت ادەتتە قاراردى عانا وقىپ، تولىعىن كەيىن بەرەتىن ەدى. كەشە سۋديا باسىنان اياعىنا دەيىن سوت ۇكىمىن وقىپ شىقتى. سوت ۇكىمىندە ايتىلعان فاكتىنىڭ ءبارى –

    746
  • ساياسات

    پروفەسسور كوللينس: “شىڭجاڭ – تيبەت ەمەس”

    وركەن جويامەرگەن پەكيندە جۇرگەن ەر ادامدار. كورنەكى سۋرەت. قىتايدىڭ شىڭجاڭ قازاقتارىن ساياسي تاربيەلەۋ ورتالىقتارىنا قاماۋ ناۋقانى مەن وسى ايماقتان قازاقستانعا كوشكەن ەتنيكالىق قازاقتاردىڭ زەينەتاقى ماسەلەسى سوڭعى ايلاردا الەۋمەتتىك جەلىلەردە ءجيى تالقىلانىپ جاتىر. ازاتتىق استاناداعى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ساياساتتانۋشىسى، قىتايدىڭ ساياساتىن زەرتتەپ جۇرگەن پروفەسسور نيل كوللينسپەن سينوفوبيانىڭ سەبەبى جانە شىڭجاڭداعى ماسەلەنى شەشۋ جولدارى تۋرالى سۇحباتتاستى. ازاتتىق: قازاقستاندا سينوفوبيانىڭ كۇشەيگەنى بايقالادى. شىڭجاڭداعى ەتنيكالىق قازاقتاردى ساياسي تاربيە ورتالىقتارىنا جاپپاي قاماۋ مەن استانانىڭ قىتايلىق ازاماتتارعا 72 ساعاتتىق ۆيزاسىز كىرۋ رۇقساتىن بەرۋى الەۋمەتتىك جەلىلەردە قىزۋ تالقىلانىپ جاتىر. قىتايدىڭ “ەكونوميكالىق جانە ساياسي ەكسپانسياسى” تۋرالى الاڭداۋعا قانشالىقتى نەگىز بار؟ نيل كوللينس: بۇقارالىق دەڭگەيمەن سالىستىرعاندا جوعارعى دەڭگەيدە الاڭداۋ مەن سينوفوبيا از. بۇقارالىق دەڭگەيدە بۇعان قىتايدىڭ ينۆەستيتسياسى، زاۋىتتارى مەن ينفراقۇرىلىم جوبالارىمەن ۇشىراسقان

    499
load more

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: