| 
  • ساياسات

    العاشقى تەڭگەگە نازارباەۆ بەينەسى قالاي تۇسپەي قالدى؟

    اسىلحان ماماشۇلى سەرىكبولسىن ءابدىلدين.  1993 جىلى قاراشانىڭ 15-ىندە قازاقستان ءوزىنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاسى – تەڭگەنى اينالىمعا شىعاردى. سول كەزدە ەلدىڭ جوعارعى كەڭەسىن باسقارعان سەرىكبولسىن ءابدىلدين تەڭگەنىڭ قالاي باسىلعانى جايلى، ديزاينى قالاي دايىندالعانى تۋرالى ايتىپ بەردى. تەڭگە اينالىمعا شىقپاس بۇرىن قازاقستان سوڭعى ساتكە دەيىن رەسەيدىڭ رۋبل ايماعىندا قالۋعا تىرىستى. قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ “عاسىرلار توعىسىندا” اتتى كىتابىندا ءرۋبلدى ساقتاپ قالۋعا دەگەن ۇمتىلىسىن “رۋبل ايماعىنىڭ بۇزىلۋى (ورتاق ۆاليۋتا – رەد.) تمد ەلدەرىنەن الشاقتاۋدى تەزدەتەر ەدى. ال قازاقستان بۇعان دايىن ەمەس ەدى” دەپ تۇسىندىرەدى. كىتاپتا نازارباەۆ “1992 جىلى رەسەيدە بارلىق باعا بوساتىلدى. سول كەزدە ىسكە كىرىستىك. مەن قازاقستان ۆاليۋتاسىن شىعارۋدى باستاۋ تۋرالى قۇپيا جارلىققا قول قويدىم” دەپ جازدى. الايدا ازاتتىق تىلشىسىمەن سۇقباتتاسقان جوعارعى كەڭەستىڭ

    26
  • كوز قاراس

    ادۆوكات قۇسپان حالىقارالىق قولداۋدى ماقتادى

    قاسىم امانجول ادۆوكات ابزال قۇسپان (الدىڭعى قاتاردا سول جاقتان ءبىرىنشى) سايراگۇل ساۋىتبايدىڭ سوتىندا وتىر. جاركەنت، 13 شىلدە 2018 جىل ازاتتىقتىڭ تىكەلەي ترانسلياتسياسىندا كورەرمەندەر سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرگەن ادۆوكات ابزال قۇسپان قازاقستاننان پانا ىزدەۋشى قىتاي قازاعى سايراگۇل ساۋىتبايدىڭ تامىزدىڭ 1-ىندە سوت زالىنان بوساتىلۋىنا اسەر ەتكەن فاكتورلاردى سيپاتتادى. پانفيلوۆ اۋداندىق سوتى ساۋىتبايدى قازاقستان-قىتاي شەكاراسىن زاڭسىز كەسىپ وتكەنى ءۇشىن التى ايعا شارتتى تۇردە سوتتاپ، شەتكە شىعارۋدان باس تارتقان. ازاتتىق: زاڭدىق تۇرعىدا سايراگۇل ساۋىتبايدىڭ ءىسى شەشىلدى مە؟ شەشىمىن تاپتى دەپ ايتا الامىز با؟ ابزال قۇسپان: تولىق شەشىلدى دەپ ايتا المايمىز. نازار اۋدارعان بولساڭىزدار، سوت ادەتتە قاراردى عانا وقىپ، تولىعىن كەيىن بەرەتىن ەدى. كەشە سۋديا باسىنان اياعىنا دەيىن سوت ۇكىمىن وقىپ شىقتى. سوت ۇكىمىندە ايتىلعان فاكتىنىڭ ءبارى –

    138
  • ساياسات

    پروفەسسور كوللينس: “شىڭجاڭ – تيبەت ەمەس”

    وركەن جويامەرگەن پەكيندە جۇرگەن ەر ادامدار. كورنەكى سۋرەت. قىتايدىڭ شىڭجاڭ قازاقتارىن ساياسي تاربيەلەۋ ورتالىقتارىنا قاماۋ ناۋقانى مەن وسى ايماقتان قازاقستانعا كوشكەن ەتنيكالىق قازاقتاردىڭ زەينەتاقى ماسەلەسى سوڭعى ايلاردا الەۋمەتتىك جەلىلەردە ءجيى تالقىلانىپ جاتىر. ازاتتىق استاناداعى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ساياساتتانۋشىسى، قىتايدىڭ ساياساتىن زەرتتەپ جۇرگەن پروفەسسور نيل كوللينسپەن سينوفوبيانىڭ سەبەبى جانە شىڭجاڭداعى ماسەلەنى شەشۋ جولدارى تۋرالى سۇحباتتاستى. ازاتتىق: قازاقستاندا سينوفوبيانىڭ كۇشەيگەنى بايقالادى. شىڭجاڭداعى ەتنيكالىق قازاقتاردى ساياسي تاربيە ورتالىقتارىنا جاپپاي قاماۋ مەن استانانىڭ قىتايلىق ازاماتتارعا 72 ساعاتتىق ۆيزاسىز كىرۋ رۇقساتىن بەرۋى الەۋمەتتىك جەلىلەردە قىزۋ تالقىلانىپ جاتىر. قىتايدىڭ “ەكونوميكالىق جانە ساياسي ەكسپانسياسى” تۋرالى الاڭداۋعا قانشالىقتى نەگىز بار؟ نيل كوللينس: بۇقارالىق دەڭگەيمەن سالىستىرعاندا جوعارعى دەڭگەيدە الاڭداۋ مەن سينوفوبيا از. بۇقارالىق دەڭگەيدە بۇعان قىتايدىڭ ينۆەستيتسياسى، زاۋىتتارى مەن ينفراقۇرىلىم جوبالارىمەن ۇشىراسقان

    241
  • ساياسات

    “ەشكىم مۇنداي ناتيجە شىعادى دەپ ويلاماعان”

    ازاتتىق راديوسى “امەريكا داۋىسىنىڭ” شتاتتان تىس ءتىلشىسى گرەتا ۆان ساستەرن اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتان سۇحبات الىپ تۇر. سينگاپۋر، 12 ماۋسىم 2018 جىل پرەزيدەنت دونالد ترامپ سولتۇستىك كورەيا جەتەكشىسى كيم چەن ىنمەن سينگاپۋردا كەزدەسكەن سوڭ “امەريكا داۋىسىنىڭ” شتاتتان تىس ءتىلشىسى گرەتا ۆان ساستەرنمەن سۇحباتتاسىپ، كەلىسسوزدىڭ قالاي وتكەنىن، ەندى نە بولاتىنىن ايتتى. اقش پەن سولتۇستىك كورەيا تاريحىندا ءبىرىنشى رەت ەكى ەل پرەزيدەنتتەرى جۇزبە-ءجۇز كەزدەسىپ، كەلىسسوز قىلدى. ماۋسىمنىڭ 12-سىندە سينگاپۋردا وتكەن كەزدەسۋدەن سوڭ دونالد ترامپ پەن كيم چەن ىن تۇسىنىستىك مالىمدەمەسىنە قول قويىپ، يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ مەن اسكەري جاتتىعۋدان تارتىنۋ نيەتتەرىن جاريالادى. گرەتا ۆان ساستەرن: - كيم چەن ىننىڭ بويىنان تاڭ قالارلىق نە كوردىڭىز؟ دونالد ترامپ: - شىنىندا دا جايساڭ ادام ەكەن. قۋاقى، وتە

    136
  • كوز قاراس

    اينۋددين مۋرادي: “اۋعان قازاعى اتامەكەنگە قايتقىسى كەلەدى”

    نۇرتاي لاحانۇلى اۋعانستاننان قاراعاندىعا كەلىپ وقىپ جۇرگەن ەتنيكالىق قازاق اينۋددين مۋرادي. (سۋرەت ءاينۋدديننىڭ جەكە مۇراعاتىنان الىندى.) اۋعانستاننىڭ قۇندىز ءۋالاياتى يمام-ساحيب اۋدانىندا تۋىپ-وسكەن اينۋددين مۋرادي بىلتىر كۇزدە قاراعاندى پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دايىندىق كۋرسىنا تۇسكەن. اينۋددين ازاتتىققا بەرگەن سۇحباتىندا اۋعانستانداعى قازاقتاردىڭ اتامەكەنگە ورالعىسى كەلەتىنىن ايتتى. ازاتتىق: – سوڭعى جىلدارى اۋعانستاننان قازاقستانعا ءبىلىم الۋعا كەلەتىن قازاق جاستارىنىڭ سانى كوبەيىپ كەلەدى. ول جاقتا قازاق وتباسى كوپ پە؟ اينۋددين مۋرادي: – وتباسىندا بەس بالامىز. قازىر اتا-انام، باۋىرلارىم تۇرىپ جاتقان ايماقتا 20 ءۇي قازاق بار. باسقا جەردە قازاق بار ما، جوق پا، بىلمەيمىن. ءبىزدىڭ اتالارىمىز وتكەن عاسىردىڭ باسىندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى تۇركىستان اۋماعىنان كوشكەن ەكەن. وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلدارى كەيبىر تۋىستارىمىز قازاقستانعا كوشىپ كەلگەن، قازىر وسىندا تۇرىپ جاتىر.

    129
  • kerey.kz TV

    تورەعالي باتىرحانۇلى:جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايتۋ پارىز

    ارمىسىز تورەعالي اعا! ءسىزدى ەلگە بەلگىلى پسيحولوگ مامان رەتىندە جاقسى بىلەمىز.سوڭعى كەزدەرى ءان شىعارۋمەن دە اينالىسىپ ءجۇر ەكەنسىز. -ءيا شابىتىم اشىلىپ ونشاقتى ءان جازدىم.سونىڭ ىشىندە “بۋمىن قاعان” “كوكجال ” “داريعا” اندەرى ءساتتى شىقتى. -اندەرىڭىزدىڭ ءسوزى مەن تاريحىن ايتىپ وتسەڭىز -بۋمىن قاعان ەڭ العاش تۇركىلەردىڭ باسىن قوسىپ مەمىلەكەت قۇرعان تۇلعا.ال “كوكجالعا” كەلسەك قاسقىرلارعا ارنالعان.سوڭعى كەزدەرى قاسقىر اتۋدى سانگە اينالدىرعان اڭشى بايلار كوبەيدى.كوكجال ءبورى ەجەلگى تۇركىلەردىڭ توتەمى.قاسقىرلاردى قىرۋعا تيىم سالۋ كەرەك.بۇل ءان گۋممانيستىك وي سانانى كوزدەيدى.ءۇشىنشى ءساتتى شىققان ءان بەلگىلى قوعام قايراتكەرى،ءانشى،ساياساتكەر داريعا نۇرسۇلتانقىزىنا ارنالدى.داريعانىڭ قوعامدىق بەلسەندىلىگىنىڭ ارقاسىندا كۇردەلى تالاي ماسەلە شەشىمىن تاپتى.مەديتسينا،قورعانىس سالاسى،الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ باسى قاسىندا داريعا نۇرسۇلتانقىزى جۇرەدى.7 ءشى مامىر داريعا نۇرسۇلتانقىزىنىڭ تۋعان كۇنى.ول كىسىگە مىقتى دەنساۋلىق،باياندى باقىت،تاۋسىلماس قۋانىش تىلەيىك.بۇل

    123
  • كوز قاراس

    بەردىبەك ساپارباەۆ: قىزمەتتەن كەتسەم، جاستارعا ساباق بەرەمىن

    “اۋىلداعى جاستار جالقاۋ بوپ كەتتى”، ال “شەتەل كورگەن جاستار تەك اكىم بولعىسى كەلەدى” دەيدى…     اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ زەينەتكەرلىككە شىققاندا  جاستارعا ساباق بەرسەم دەيدى.  الپىس بەس جاستاعى ب.ساپارباەۆتى «اۋىلداعى جاستاردىڭ جالقاۋ بوپ كەتكەنى»، ال «شەتەل كورگەن جاستاردىڭ تەك اكىم بولعىسى كەلەتىنى» قىنجىلتادى ەكەن.  – بەردىبەك ماشبەكۇلى، ءسىز وبلىس اكىمى، مينيستر، پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى سياقتى قىزمەتتەردى اتقاردىڭىز. ءبىر كەزدەرى اقپارات قۇرالدارى ءسىزدى «سپەتسناز ساپارباەۆ» دەپ باعالاعان ەدى. بۇل ءسىزدىڭ ۇنەمى قيىن سالالارعا، ءتۇيىنى كوپ ايماقتارعا باسشىلىققا باراتىنىڭىزدى ايتسا كەرەك. دەگەنمەن دە ءسىزدىڭ جۇمىس ىستەۋ ءپرينتسيپىڭىز قانداي؟ اشىق اڭگىمەمىزدى وسىدان باستاساق. – جۇمىس ىستەۋ ءتاسىلىم وتە قاراپايىم، حالىقپەن جاقىن ارالاسىپ، بارلىق ماسەلەنى ءوز كوزىممەن كورىپ، جۇرتتىڭ ارىزىن ءوز قۇلاعىممەن ەستىپ، ماسەلەنى تەز

    219
  • ساياسات

    گالەوتتي: “دولى ريتوريكانىڭ كۇنى ءوتتى”

    عالىم بوقاش رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين رەسەي مەن باتىستىڭ قارىم-قاتىناسىن زەرتتەپ جۇرگەن بەلگىلى ۇلىبريتانيالىق ساياساتتانۋشى، كرەمل ساياساتى بويىنشا ساراپشى مارك گالەوتتيمەن سۇحبات. مارك گالەوتتي – پراگا حالىقارالىق قاتىناستار ينستيتۋتىندا اعا زەرتتەۋشى، ەۋروپا قاۋىپسىزدىگى ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى. ازاتتىق: - بۇرىنعى اسكەري تىڭشىنى انگليادا ۋلاۋ داۋىنا قاتىستى ۇلىبريتانيانىڭ رەسەيگە قارسى ديپلوماتيالىق شەكتەۋ ارەكەتىن اقش بەلسەنە قولداپ شىقتى. ورتالىق جانە شىعىس ەۋروپاداعى كەيبىر ەۋروسكەپتيك ەل باسشىلارى دا بىرنەشە رەسەيلىك ديپلوماتتى كەرى قايتاردى. بۇل نەنى بىلدىرەدى؟ بۇل جولى نە وزگەردى؟ مارك گالەوتتي: - بۇل – جاعدايدى ءبىرجولا وزگەرتەتىن ساتكە اينالىپ تۇر. رەسەيگە بولسىن، يا باسقا ەلگە بولسىن مۇنداي اۋقىمدى اسكەري ەمەس قىسىم جاسالعانىن ەشقاشان كورمەپپىز. ونىڭ سەبەبى بۇرىنعى تىڭشى سەرگەي سكريپالدى ولتىرۋگە تىرىسۋ ارەكەتىندە عانا جاتقان جوق. شىدامنىڭ شەگىن

    118
  • كوز قاراس

    زاڭسىز الىنعان عىلىمي اتاق-دارەجەلەردى قايتارىپ الۋ كەرەك – تىنىسبەك كالمەنوۆ

    ءسىز قازاقستانداعى عىلىمي زەرتتەۋمەن اينالىساتىن بەلدى ينستيتۋتتىڭ باسشىسىسىز. اڭگىمەمىزدى ينستيتۋتتىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنەن باستاساق… ماتەماتيكا جانە ماتەماتيكالىق مودەلدەۋ ينستيتۋتى – بۇكىل قازاقستانداعى ماتەماتيكتەردى بىرىكتىرەتىن بىردەن-ءبىر عىلىمي ورتا. بارلىق فيليالداردى ەسەپتەگەندە شتاتتا 195 ادام جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ 150 شاقتىسى الماتىدا، قالعانى شىمكەنت، قاراعاندى، تۇركىستان، تاراز، استانا قالالارىندا. ءبىز بۇكىل ماتەماتيكتەردىڭ ۇجىمى سياقتىمىز. ولاردىڭ عىلىمىن تىڭداپ، الەمدە قانداي عىلىمي جاڭالىقتار اشىلىپ، قانداي ماسەلەلەر شەشىلىپ جاتقانىن – بارلىعىن ينستيتۋتتا ايتىپ وتىرامىز. كەز كەلگەن عىلىمعا بۇكىل جەر جۇزىندە نە بولىپ جاتقانىن ءبىلىپ وتىراتىن، ءبارىنىڭ باعدارلاماسىن قاراپ، بەكىتىپ وتىراتىن ۇجىم كەرەك. ءبىزدىڭ ينستيتۋت – سونداي ۇجىم. ماتەماتيكا – جاستاردىڭ عىلىمى. ويتكەنى گۋمانيتارلىق عىلىمداردا جالپىلاما اناليز جاساۋ بولسا، ماتەماتيكا تەرەڭگە باراتىن عىلىم. تەرەڭدە جاتقان نارسەنى جىڭىشكە قىلىپ قازۋ كەرەك. جالپى

    195
  • كوز قاراس

    دارحان ابدىك: «اباي قازاقتى ەمەس، رەسەيدىڭ وتارلىق ساياساتىن سىناۋى كەرەك ەدى»

      ماقپال مەيىربەكقىزى: وزدەرىن «تاۋەلسىزبىز» دەپ ەسەپتەيتىن ارىپتەستەر مەملەكەتتىك ارناداعى جۋرناليستەرگە سىن ايتىپ جۇرگەنىن بىلەسىز. بىلمەيتىنىم كوپ بولعاندىقتان رەاليست جۋرناليست رەتىندە سىزدەن سۇراعىم كەلەدى. مەملەكەتتىك ارنالارداعى ەركىندىك قاي دەڭگەيدە؟ دارحان ابدىك:  ءبىزدىڭ ەلدە  تولىق ەركىندىك، ءسوز بوستاندىعى ءالى قالىپتاسقان جوق. ويتكەنى بيلىك باق -تى ءوزىنىڭ قاراۋىنداعى، وزىنە باعىنىشتى ينستيتۋت دەپ ەسەپتەيدى. تولىق ءسوز ەركىندىگى بولۋى ءۇشىن تەلەارنالار قاي جاعىنان الساڭىز دا  تاۋەلسىز بولۋى كەرەك. اسىرەسە، قارجىلىق جاعىنان. تسەنزۋرا بولماۋى كەرەك. ال بىزدە ول قالاي دەسە دە بار. ماقپال مەيىربەكقىزى: بىزدە تسەنزۋرادان گورى «ساموتسەنزۋرا» باسىم ەمەس پە؟ اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ قىزمەتىنە تاعايىندالعان جىلى باتىل مالىمدەمە جاساپتى. «ءبىز سوڭعى ون بەس جىلدا جۋرناليستەردىڭ باسىنان ۇرىپ-ۇرىپ، تورعا كىرگىزىپ تاستادىق. ەندى ولارعا سىرتقا شىعىڭدار

    340
load more

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: