| 
  • Mädeniet

    Ospan batırdıñ ertoqımı elge jetpey jatır

    Osıdan 63 jıl bwrın, Ospan batırdı soñğı oğı tausılğanşa  osı ertoqımğa jastanıp öz qızı qorğadı, batır apamızdan mwra bop qalğan ertoqımdı wrpaqtarı elge oraltudı oylaydı.     Erlik ruhtıñ , batırlıqtıñ kuäsi bolğan mwranı ortalıq mwrajayğa aman jetuine tilektes Alaş jwrtı osı iske qol üşin berudi swraydı! kerey.kz

    80
  • Mädeniet

    QAZAQTIÑ ADAMTANU İLİMİ

    Ärbir halıqtıñ tabiği jaratılısında özin basqalardan erekşelep twratın kemel qasieti boladı. Aytalıq, ağartuşı Ibıray Altınsarin 1879 jılı Orınborda jarıq körgen «Qazaq hrestomatiyası» attı eñbeginde, qazaq jaratılısı öte taza halıq, onıñ sana-sezimi men swñğılalığı bireu salıp bergen tar şeñberge sıymaydı dese, HİH ğasırda ömir sürgen polyak zertteuşisi A.YAnuşkeeviç kündeliginde, «qazaqtardıñ aqıl-oy qabileti men swñğılalığına eriksiz tañırqay, tañdanbasqa basqa amal joq» dep halqımızdıñ basqalardan artıq kemel qasieti jaylı tamsana jazadı. Demek, halıqtıñ basqa jwrttan erekşeligi – onıñ swñğılalığı eken. Birde ataqtı Qaz dauıstı Qazıbek bi tañ bozımen jılqı üyirin şolıp kele jatıp, betkeyde erin jastanıp wyıqtap jatqan jieni Jänibek batırdı körip: «Eliñdi el etersiñ, Ejelgi jerge jetersiñ, Eki böriñ twrğanda, Ekelenbey ne

    83
  • Mädeniet

    YAsin Qwmarwlı: Ejelgi Türki taypalarındağı tötemdik añ – qwstardıñ añızdıq negizderi

    Anotaciya  Maqalada grifon, kökböri (Qwsböri) täñir wğımdarı men atauları töñiregindegi sonday-aq Saq, Ğwn, Üysin, Türkilerdiñ böri tötemdiligi jäne attarınıñ da börige baylanıstılığı zertteledi. Grifon jäne kökböri Grifon (griffon) qazirge deyingi anıqtamağa say jartılay arıstan, jartılay qwmay nemese bası, qanatı qws, denesi arıstan añızdıq maqwlıq (狮鹫). Bireuler onı jauızdıqtıñ simvolına balasa endi bireuler izgiliktiñ (tipti Hristostıñ)nışanı dep biledi. «Etimologiya» attı  eñbekte: «Hristos – arıstan, öytkeni onda teñdessiz parasat jäne qüş-quat bar, Hristos äri qwzğın, öytkeni ol qayta tirilgen soñ aspanğa köterilip, jwmaqqa şığadı», – dep jazılğan. Grifon köbine grek añızdarında jolığadı. Onıñ arğı jäne keyingi zamanğı mädeniet, etnos, t.b. tanudağı ornı mañızdı. Ol qiır şığıstıñ aydaharı siyaqtı bir däuir mädenietiniñ simvolı. Dese de, grifon grek añızdarında ğana saqtalıp qalmastan,  basqa  aymaqtarda da  keñinen  taralğandığı  bayqaladı.  Äsirese onıñ arheologiyalıq deregi Ortalıq Aziya öñirinen köp bayqaladı. Bayırğı Elamdıqtar onı arhitekturada keñinen paydalanğan. Gerodottıñ «Tarih» attı wlı eñbeginde griffon  birneşe  jerde  jolığadı,  barlığı  saqtarğa  baylanıstı.  Gerodot  jäne saqtar  jerinde  grifonnıñ  äygili  bolğandığın  da  jazadı.  (IV.79)  Tarihi derekterge,  añızdarğa  negizdelgende  grifon  Ukrainadan  Orta  Aziyağa  deyinge skif dalasında bolğan dep qaraladı. Saqtardıñ grifon äsem öneri turalı: saq molalarında bar. Berelde, Pazırıqta, Esikte, Alagude, tipti ğwndardıñ köşi jäne joyqın jorığımen birge Qiır Şığıs jerine deyin jetkendigi bayqaladı. Gerodottıñ  aytuınşa,  issedondardıñ  joğarğı  jağında  arimaspı,  yağni jalğız  közdiler  twradı.  Al  olar  twrğan  jerde  altındı  qorıp  jatqan  grifon boladı  dese,  ol  tağı,  issedondardıñ  arimaspı  jağınan  ığıstırılıp,  odan skifter issedondar jağınan ığıstırılğandığın jazadı [1]. Gerodot:  «Bwl  aradan  şalğaydağı  jağdaylar  turalı  mälimetterdi  tek issedondardıñ aytqandarınan ğana bilemiz. Olar jalğız közdiler men altın qorıp jatqan grifon turalı äñgimeleydi. Skifter bwl äñgimelerdi issedondardan estidi. Odan skifter onı grekterge jetkizedi. Sonımen biz olardı jalğız közdiler dep atadıq. Skifter Arimaspi  deydi. «Arima» bir degendi, «spu» köz degendi bildiredi», – deydi [2].

    292
  • Mädeniet

    Qazaq patriot qwrılısşısı

    11 tamız küni, bwrınğı Keñes Odağınıñ aumağında qwrılısşılardıñ käsibi merekesi atap ötildi. Eriksiz, meniñ dosım Aleksandr Vladimiroviç Ryazanovtı (1958-2009) eske aldım. Iä, biılğı tamızdıñ basında Odessa qalasına qısqa sapar şektim. Osı aymaqta ömir süretin Alekeñniñ tuısqandarımen qauıştım: böle ağası Aleksandr Brailov, böle qarındası Oksana Poznyak, böle inisi Andrey Barbakar. Odessa aymağınıñ qwramasındağı Izmail qalasında twratın onıñ dosı, jurnalis Aleksandr Obodovskiymen söylestim. Zımırap ötetin uaqıttıñ qarqını sonşama: biıl A.V. Ryazanovtıñ mezgilsiz qazasına darday on jıl toldı. Qayran Aleksandr Vladimiroviç äygili amerikandıq estradalıq änşi Maykl Djeksondey (1958-2009) jarqırağan jwldızday ötti. Elimizdiñ qwrılıs salasında Alekeñ de birtuar jwldız emey nemene? Alayda, keñ-baytaq memleketimizde küni bügingi deyin onıñ qwrmetine birde-bir köşe, alañ, dañğıl atalmadı.

    169
  • Köz qaras

    Qazaq tili tek kedeylerge kerek…  

        Elimizdegi jalpı  otbasınıñ sanı 2,3 mln-nan astam desedi.Jariyalanğan derekterge süyensek olardıñ  seksenge tayauı  älemdik bahuattı baylarmen teñese  alatın şamalı  eken.Jalpı wlttıq burjuylardıñ  negizi qalanğan tärizdi.Ekinşi jağınan kedeyler de olarğa say, qalıspay ösipti.Bilikti uälidiñ  sözine qarağanda äleumettik jağınan az qam-tılğan otbası- 600 mıñğa tayau körinedi.Olardı taqır kedeyge sanaytındar da bar eken. Qazaq qoğamınıñ ötken tarihına  köz jügirtseñiz,ölkemizde,jalpı aumaqta, tınıştıq ornap,adamdar alañsız ömir sürip, tirlik keşken, «qoy üstine boz torğay jwmırtqalağan da», aştıqtan qırılıp-joyılıp,tentirep bezip,auıp-köşip,zar eñiregen zaman  da bolıptı. Biraq,qay-qaysısı da wzaqqa sozılmaptı.Elbasına jaqsılıqtı ornatıp,basın biriktirip,memleket  qwrıp,halıqtıñ äl-auqatın qalpına keltirude, handardıñ,bilerdiñ,swltandardıñ,batırlardıñ,oyşıl-ğwlama aqılmandardıñ , küres-kerlerdiñ,qayratkerlerdiñ salihalı sayasatı şeşuşi röl atqarıptı.Al,qırılıp joyılu,tentirep bezu,basqanıñ qol astına enip,bodandıqqa aynalu jaularımızdıñ jımısqı sayasatı,wlı derjavalıq şovinistik piğılı

    133
  • Mädeniet

    ANA TİLİM – BAYLIĞIM

    Kokajaeva A.B. Qazaq memlekettik qızdar pedagogikalıq universiteti, matematika kafedrasınıñ qauım.professor m.a. Zaman talabına say innovaciya men tehnologiyanıñ jaña kezeñine qadam basqan halqımız üşin bastı mäselelerdiñ biri ol – til tağdırı, yağni «Til tağdırı – wrpaq tağdırı, wrpaq tağdırı – el tağdırı». Elbasımız atap körsetken jañğırudıñ Üşinşi kezeñine köşuimiz jahandıq tehnologiyalıq bäsekelestigimizdi arttırumen qatar, ruhani- mädeni  damuımızğa da serpin bereri barşağa mälim. Osığan oray, qazirgi zamanaui qoğam azamattarı tildik ortanı jetildiruge, onıñ işinde qazaq tilin öz elimizdiñ bolaşaq damuı üşin ortaq tilge aynaldıruğa atsalısuımız qajet. Til mäselesi – bolaşaq wrpaqqa maqtanışpen tapsıratın ata- babamızdıñ qaldırğan amanatı. Osı ana tilimiz qarım-qatınas jasap kele jatqan wrpağımızdıñ ötkeni men bügingisin salmaqtay kele, keleşegi bayandı

    148
  • Mädeniet

    KEREKUDEGİ KEZEKTİ KEZDESU

    Biıl dästürli türde ötetin jurnalistika mamandığı boyınşa studentter arasındağı Hİ respublikalıq pändik olimpiada Pavlodar qalasında jalğasın tauıp otır. Bolaşaq BAQ ökilderi baqtalasatın bwl jarısqa elimizdiñ joğarı oqu orındarınan 17 qwrama qatısuda. Kil mıqtıdan kim mıqtını anıqtau üşin bağı men babın bağuşılar jalpı 5 kezeñ boyınşa şeberlikterin körsetui şart. Olar jarıs erejesine say qazılar alqasınıñ wpaylarımen bağalanadı. Bwl bayqaudıñ bereri bässiz basım. Öytkeni kelgen qatısuşılar tek jarısıp qana qoymay, Kereku jeriniñ körkine kuä boladı. Osı orayda olarğa arnayı ekskursiya da wyımdastırıldı. Sayahat barısında komandalar Auğan soğısı ardagerleri alleyası men Swltanmahmwt Torayğırov sayabağınıñ jäne äygili Mäşhür Jüsip meşitiniñ tarihımen tanıstı. Odan äri Bwqar jırau atındağı ädebiet jäne öner mwrajayına bağıttı bwrğan bayqauşılar,

    141
  • Mädeniet

      ETNOGRAF BAYAHIMET JWMABAYWLINIÑ JETİ KİTABINIÑ TWSAUKESERİ ÖTTİ

    ALMATI QALASINDAĞI JAZUŞILAR KİTAPHANASINDA 2019 JILI 5 SÄUİR KÜNİ ETNOGRAF, JAZUŞI BAYAHIMET JWMABAYWLINIÑ ETNOGRAFIYALIQ JETİ KİTABINIÑ TWSAUKESERİ ÖTTİ. ETNOGRAF, JAZUŞI BAYAHIMET JWMABAYWLI  Ahetov Mamay Qaniwlı Dabıralı äri ğılmi deñgeyde ötken bwl retki jeti kitaptıñ twsaukeserin Almatı qalası äkiminiñ keñesşisi, «Til» ortalığınıñ jetekşisi Ahetov Mamay Qaniwlı basqardı.     Mazmwnı bay, qwndılığı joğarı, tarihımızdı arıdan qozğaytın jeti kitaptıñ twsauın kesu märtebesine ie bolıp, saltanatın asırğandar: Nwrtileu Imanqaliwlı Nwrtileu Imanqaliwlı. Qazaqstan eñbek siñirgen Qayratkeri, körnekti tele jurnalist.   Ğalım Jaylıbay Ğalım Jaylıbay. Halıqaralıq alaş sıylığınıñ iegeri, «Jwldız» jurnalınıñ bas redaktorı. Islam Jemeney Islam Jemeney. Äl-farabi atındağı qazaq wlttıq universitetiniñ «Twran-Iran» ğılmi zertteu ortalığınıñ direktorı, psihologiya ğılımınıñ doktorı, professor.   Näbijan Mwqametqanwlı Näbijan

    255
  • Mädeniet

    ”Kök” Tuqazaq mädenieti qoğamı wyımnıñ bir jıldığı men Naurız merekesi birneşe mädeni is-şaralarmen atap ötildi.

    Ankarada "Kök Tu" qazaq mädenieti qoğamınıñ müşesi, jas talant suretşi Kärim Bayğwtovtıñ "Önertapqış qoldar" atalatın suret körmesiniñ aşılu saltanatı ötti. Qazaqstanda jariya etilgen üstimizdegi jastar jılına oray wyımdastırılğan körmeniñ aşıluına Qazaqstan Respublikasınıñ Türkiyadağı Elşisi Abzal Saparbekwlı, öner janaşırları men qazaq şäkirtter qatıstı. Aşılu saltanatınıñ äuelgi qwttıqtau sözin söylegen Elşi Abzal Saparbekwlı, Elşilik retinde Qazaqstannıñ Türkiyada keñ tanıstırıluına erekşe män beretindikterin atap ötip, ayrıqşa türde mädeni jwmıstardıñ bel ortasında belsendilik tanıtıp jürgen "Kök Tu" qazaq mädenieti qoğamına alğıs ayttı. Talanttı suretşi Kärim Bayğwtovtıñ jastar jılı ayasında wyımdastırılğan körmesi bwl twrğıda mañızdı ekendigin salmaqtay söylegen Elşi mırza, qonaqtardı Naurız merekesimen qwttıqtadı. Söz alğan qwrmetti qonaqtardıñ biri, professor Hüliya Kasapoğlu Çengel hanım bolsa,

    165
  • Mädeniet

    “Qoş keldiñ, äz Naurız”

    El Amanaty” qoğamdıq birlestiginiñ wyımdastıruımen 21.03.2019j. “Qoş keldiñ, äz Naurız” attı bereke-birlikke, auızbirşilikke şaqıru maqsatındağı merekelik is şara Almatı qalası, Alatau meyramhanasında kündizgi uaqıt11:00~15:00 aralığında, bükil Qazaqstanğa tanımal wlt ziyalıları-qabırğalı qalamgerler men qoğam qayratkerleri, sayasatkerlerdiñ, qoğamdıq birlestik ökilderiniñ, qoğam belsendileriniñ, önerpazdardıñ qatısuımen joğarı deñgeyde ötti. “El Amanaty” qoğamdıq birlestigi bwl merekelik is şaranı Qıtay qısımınan zardap şegip otırğan qandastarğa araşa tüsudiñ wtımdı joldarın el ağalarınıñ talqısına salu, bwl künderi bwl mäsele jöninde jaq-jaq bolıp aytısıp, birin-biri kelse-kelmes qaralap, altıbaqan alauız bolıp jürgen ağayındardı bereke-birlikke şaqıru, sonday-aq, osı uaqıtqa deyin “El Amanaty” qoğamdıq birlestiginiñ atqarğan is şaraların jäne aldağı josparların halıqqa tanıstıru maqsatında ötkizdi. Birinşi bölip söz alğan aq iıq aqın, wlt

    215
load more

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: