| 
  • Mädeniet

    Qwralaydıñ salqını amalı qalay şıqqan…

    Edil Alash Wlan ğayır aymaqtar Qıstan endi şığıp jatqanda, oñtüstik jwrtşılığı jazğı kiimge auısıp aladı. Dese de qazirgidey mamırdıñ orta twsınan bastap jeñil kiimdiniñ bäri ahılap-ühilep, twmauratıp qaladı. «Jaz kelgende salqındağanı nesi» deytinder de bar. Bwğan sebep jastar men qala twrğındarı arasında «Qwralay salqını» wğımınıñ wmıtılıp bara jatqanı bolsa kerek. Äytpese jaz äbden öz tağına otırmay, halıq jılı kiimin tastamağan. «Qwralay salqını» degen ne? qazaq halqı mamır ayınıñ ekinşi jartısında orın alatın 2~3 tauliktik kün suıtuın «Qwralay salqını» dep atağan. Atalu sebebi qanday? ülkenderdiñ auzınan oqtın-oqtın estip qalatın bwl atau qazaq halqı üşin qaşan da kieli sanalğan kiikterdiñ töldeytin mezgiline baylanıstı atalıp ketken. Qwralay ─ kiiktiñ töli. Aua rayı qalay

    104
  • Köz qaras

    Qonaev pen Nazarbaevtıñ Äruaq turalı közqarastarı

    Älqissa… Bwl künde dini uağızşılarımız är jerde «Äruaqqa qwrmet etu,  oğan siınu – Allağa serik qosqandıq»  deytin,  tipti  «Qabir twrğızbau,  ölikti jerlegen soñ jerdi tegistep tastau»,  «Jeti,  qırqı,  jıldığı degender şariğatta joq», «qwran bağıştamau», t.b pätualar köbeye bastadı. Men dindär adam bolmasam da,  Ilam dinine senetin, özime tän közqarasım, äri şamalı bilimim bar adam bolğandıqtan mwnday mäselege  öz oyımdı bildirgim keledi. Öytkeni,  mağan talanttı jaratuşı sıylasa,  bilimdi ata-anam men osı halqım, ösken dalam, ortam berdi. Sondıqtan joğarıdağı mäsele jöninde azdap tolğanıp köreyin,  artıq ketsem ğapu etersizder. Äruaq bar ma? « …Tañğalasıñ,  olardıñ ‹biz topıraq bolğan kezde, jañadan jaratılamız ba?» degen sözderine tañırqau kerek,  mine, bwlar rabbılarına qarsı bolğandar äri bwlardıñ

    169
  • Mädeniet

    Qazaq medicinası qwndı zertteu eñbegimen tolıqtı

    Nwrgül Jambılqızı Almatı qalası OKJ-niñ №4 kitaphanasında Astanadağı «Şipalı» emdeu ortalığınıñ bas därigeri, densaulıq saqtau salasınıñ üzdigi, m.ğ.k. Qayrat Aydarhanwlınıñ tört birdey kitabınıñ twsaukeseri boldı. Keş barısında Qayrat Aydarhanwlınıñ jeke öziniñ «Qazaq emşiligi», «Arqa törinde», «Sır men Sauır arası» jäne jazuşı Jädi Şäkenwlımen birlesken «Altay alıptarı» attı kitaptarı köpşilikke tanıstırılıp, keş qonaqtarına da taratıldı. Därigerdiñ kitaptarı türli taqırıpqa bağıttalğan. Mäselen, «Qazaq emşiligi» kitabına Qayrat Aydarhanwlınıñ wzaq jıldarğı eñbekteri men zertteuleri engizilgen. Odan bölek, atalğan kitapta qazaq emşiliginde wdayı qoldanılatın däriler, tabiği emdeu joldarı toptastırılğan.  Keşke maytalman aqın-jazuşılar, elimizge belgili baspagerler, BAQ ökilderi men qalalıq kitaphana meñgeruşileri qatıstı. Sonıñ işinde, belgili ğalım, medicina ğılımdarınıñ doktorı, akademik Maqswt Temirbaev, medicina ğılımdarınıñ doktorı,

    157
  • Köz qaras

    KELESİ AYDI «KÖKEK» DEYİK

    Qazaqşa ay attarında «aprel'» ayın «Kökek» deydi. Al «säuir» qaydan payda boldı? Onıñ tarihı mınanday: 1990 jılı 24 «aprel'de» arnayı zañmen Qazaqstanda prezidenttik bilik engizildi. Tura sol künge Qazaq KSR Joğarğı Keñesiniñ organı «Halıq Keñesi» gazetiniñ alğaşqı sanı jarıq kördi. Bwrın «aprel'» sözi qoldanıla beretin. Kompartiyanıñ qılışınan qam tamıp twrsa da jaña basılımda ay attarınıñ qazaqşa berilgenin köñilimiz qalap twr. Alayda bir aptaday ğana bwrın Ortalıq Komitettiñ aprel' Plenumı ötken. Onı qalay jazamız? «KPSS Ortalıq Komitetiniñ Kökek Plenumı» deseñ bas ketedi. Sodan gazettiñ bas redaktorı SarbasAqtaev jol taptı: «Säuir Plenumı» deyik dep. Osı tirkestegi «säuir» sözi birtindep barşa basılımdarğa auıstı. Odan keyin «Ortalıq Komitet» te, «Plenum» da joyıldı. Biraq qazaqşa

    126
  • Mädeniet

    ÄLEMNİÑ EÑ QWNDI SIREK KİTAPTARI ASTANADA

      21 mamır, 2018. 14:00. Astana.Täuelsizdik sarayı. Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne sport ministrliginiñ qoldauımen QR Wlttıq akademiyalıq kitaphanası Qazaqstan Respublikası Astanasınıñ 20 jıldığına oray «El jüregi – Astana» attı merekeleu qarsañında «Älem astanalarınıñ şejiresi» attı Halıqaralıq kitap körmesin ötkizedi.          Halıqaralıq körmege Älemniñ eñ qwndı sirek kitaptarı qoyıladı. Osığan oray is-şarağa qatısatın şet eldik qonaqtarmen birigip baspasöz-konferenciyası ötedi. Baspasöz konferenciyasına QR Mädeniet jäne sport ministri Arıstanbek Mwhamediwlı,  Italiya eliniñ ğılımi hatşısı EduardoKanetta, Iran Islam Respublikasındağı Adam resurstarın basqaru jäne damıtu jönindegi basqarma direktorınıñ orınbasarıMehdiMusavi, Resey Wlttıq kitaphanasınıñ mädeni bağdarlamalar departamentiniñ kitaphanalıq-körme jwmısı boyınşa bas mamanıGoz Aleksandr, Germaniya Respublikasınan Irantanu jäne Ortalıq Aziya zertteuleriniñ jetekşi mamanıTulyaşeva Roza qatısadı. Qazaqstan Respublikasınıñ Prezidenti

    67
  • Jañalıqtar

    Nazarbaev endi apostroftı älipbidiñ jaña nwsqasın bekitti

    Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ 2018 jıldıñ 19 aqpandağı qaulısına say wsınılğan latın grafikasına negizdelgen qazaq älipbiiniñ jaña nwsqası. Suret Aqordanıñ resmi saytındağı qaulığa tirkelgen qosamşadan alındı. 20 aqpan 2018 jıl. Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaev latın grafikasına negizdelgen qazaq tili älipbiiniñ kezekti ret jaña nwsqasın bekitti. Aqorda baspasöz qızmetiniñ 20 aqpan küni habarlauınşa, Nazarbaev 19 aqpanda 2017 jıldıñ 26 qazanında şığarğan «Qazaq tili älipbiin kirillicadan latın grafikasına köşiru turalı» jarlığına özgeris engizu turalı qaulı qabıldağan. Ol qaulıda bwğan deyin bekitilgen latın grafikasına negizdelgen qazaq älipbiine azdağan özgeris engizilgen. Bwğan deyingi nwsqa boyınşa, qazaq tiline tän keybir dıbıstar jäne tağı birneşe ärip apastrofpen (däyekşe) belgilengen edi. Soñğı nwsqadağı älipbi de negizinen apostroftı älipbige wqsas

    406
  • Mädeniet

    Bügin – Litvanıñ täuelsizdik küni eken

    Bügin – Litvanıñ täuelsizdik küni eken. Birde Stambul äuejayında litvalıq bir qız jol swrap, tanısıp qaldıq. Norman Devisten oqıp alğan bir fakt sart etip esime tüsti. “Litva tili Batıstağı eñ köne ündi-europalıq til eken, “säule” degen söz saqtalıp qalıptı ğoy?” desem, “Iä, Säule (Saule) – Kün qwdayı” deydi. “Endeşe ol eñ köne ündi-europa sözi türki tilderinde, onıñ işinde qazaq tilinde de bar” dep edim, tañ-tamaşa boldı. “Atalarımız: “Litva ilkide quattı el bolğan, bir şetimiz Baltıq bolsa, ekinşi şetimiz Qara teñizge jetken” dep aytuşı edi” dep qaldı. “Bälkim sol zamanda “säule” sözin qazaqtar bizden alğan şığar” demedi. Biraq ol oydı közinen oqıp qoydım. Dereu qorğanu taktikasına köşip, “Säule” sözi qazaqşa saqtalıp

    55
  • Mädeniet

    Tekes audanınıñ qala qwrlısın “ŞAÑIRAQ” formasında jobalap wsınıs jasağan Älimjan Aqalaqşı.

    Jalpı Şığıs Türkistan qazaqtarınıñ wlt-azattıq köterilisine deyingi (1939-1944jj arası) mädeni, ädebi, ekonomikalıq häm ağartuşılıq tarixı ğılmi twrğıda zerttelmey keledi. Bir xalıq üşin qolına qaru alıp janın şüperekke tüyip, basın qauipke tigu- sol xalıq şıdamınıñ eñ soñğı talğamı dep esepteymin, oğan deyin ol xalıq ruxani, mädeni häm äleumettik jañğırumen tiresip bağadı. Meniñ aytpağım, Şığıs Türkistan qazaqtarınıñ qarulı töñkeris jasağanğa deyingi mädeni, ruxani häm äleumettik-ekonomikalıq jañğıruı turalı bolmaq.  20-jıldardıñ bası ülken ruxani jañğırudıñ bastauı sanaldı. Älemdik deñgeyde jürilip jatqan mädeni tolqulardı küni bwrtın sezinip öz xalqın bayırğınıñ qarañqı qaptalında wyıqtap, wyalap qalmasın dep şamşıraqqa, jarıq kökjiekke süyregen kösemder payda bola bastadı. Sonday jañalıqtıñ şağın mısalına bügin toqtalmaqpın. Altayda, Ürimjide, Qwljada, Şäueşekte qazaqtar

    210
  • Mädeniet

    Aytayın degenim…

    Kürşim audanı jwrtşılığı üşin büginde ülken merekege  aynalğan  aytulı şara –ömirden erte ozğan darındı sazger jerlesimiz Oralhan Köşerovtiñ tvorçestvosına arnalğan, eki jılda bir ötip kele jatqan «Oralhan köktemi» attı än konkursı. Bastabında audandıq deñgeyde ötkenimen, kele-kele wyımdastıruşılar  men mecenattardıñ ülken eñbekteriniñ arqasında  aldımen oblıstıq, soñınan respublikalıq masştabtağı än bayqaularınıñ birine aynala bastağan «Oralhan köktemine» biıl «festival'» märtebesi berilip, öz elimizdiñ änşilerinen basqa, Qıtay, Resey, Moñğoliya ümitkerleri qızığuşılıq tanıtıp otırğan sıñaylı.Artına elu şaqtı än qaldırğan, bergeninen bereri köp şağında baqilıq bolğan Oralhan marqwmnıñ  än-ğwmırı osılay jalğasıp kele jatqanı-onıñ tıñdarmandarı üşin köñilge medeu,quanış äkelse, ekinşi jağınan talay änşiniñ bağın aşqan dübirli doda bolğanı kürşimdikterdiñ köñilinde orındı maqtanış tuğızadı.Bizdiñ köp rette osınday igilikti is qalay düniege keldi, onıñ bastauına

    194
  • Köz qaras

    ÄYELDE QAYIN JWRT BOLMAYDI!

    Qazaq Wlttıq Ädet-ğwrıp, salt-dästür Akademiyası tüsindiredi: ÄYELDE QAYIN JWRT BOLMAYDI! Bügin, 22-qaraşa küni tañerteñ «Şalqar» radiosınan «Äyeldiñ qanşa jwrtı boladı?» degen taqırıpta jürgizilgen pikirtalas kezinde saualğa jauap bergenderdiñ birqatarı dwrıs oy aytqanmen köpşiligi jañılıs wğımda jürgendigi bayqaldı. Osı sebepti bwl saualğa tübegeyli jauap beru wyğarıldı. Er adamnıñ da, äyel adamnıñ da üş jwrtı boladı. Er adamnıñ öz jwrtı (äkesi jağınan), nağaşı jwrtı (anası jağınan), üylengen soñ qayın jwrtı (äyeli jağınan) boladı. Äyel adamnıñ da üş jwrtı: öz jwrtı (kelgen jeri, küyeuiniñ eli), törkin jwrtı (äkesi jağınan), nağaşı jwrtı (anası jağınan) boladı! Bwl jerde qız bala men äyel degen wğımdardı şatastırmau kerek. Qız – äli twrmısqa şıqpağan oñ jaqta otırğan qız

    1058
load more

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: