| 
  • Jañalıqtar

    Nazarbaev endi apostroftı älipbidiñ jaña nwsqasın bekitti

    Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ 2018 jıldıñ 19 aqpandağı qaulısına say wsınılğan latın grafikasına negizdelgen qazaq älipbiiniñ jaña nwsqası. Suret Aqordanıñ resmi saytındağı qaulığa tirkelgen qosamşadan alındı. 20 aqpan 2018 jıl. Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaev latın grafikasına negizdelgen qazaq tili älipbiiniñ kezekti ret jaña nwsqasın bekitti. Aqorda baspasöz qızmetiniñ 20 aqpan küni habarlauınşa, Nazarbaev 19 aqpanda 2017 jıldıñ 26 qazanında şığarğan «Qazaq tili älipbiin kirillicadan latın grafikasına köşiru turalı» jarlığına özgeris engizu turalı qaulı qabıldağan. Ol qaulıda bwğan deyin bekitilgen latın grafikasına negizdelgen qazaq älipbiine azdağan özgeris engizilgen. Bwğan deyingi nwsqa boyınşa, qazaq tiline tän keybir dıbıstar jäne tağı birneşe ärip apastrofpen (däyekşe) belgilengen edi. Soñğı nwsqadağı älipbi de negizinen apostroftı älipbige wqsas

    7
  • Mädeniet

    Bügin – Litvanıñ täuelsizdik küni eken

    Bügin – Litvanıñ täuelsizdik küni eken. Birde Stambul äuejayında litvalıq bir qız jol swrap, tanısıp qaldıq. Norman Devisten oqıp alğan bir fakt sart etip esime tüsti. “Litva tili Batıstağı eñ köne ündi-europalıq til eken, “säule” degen söz saqtalıp qalıptı ğoy?” desem, “Iä, Säule (Saule) – Kün qwdayı” deydi. “Endeşe ol eñ köne ündi-europa sözi türki tilderinde, onıñ işinde qazaq tilinde de bar” dep edim, tañ-tamaşa boldı. “Atalarımız: “Litva ilkide quattı el bolğan, bir şetimiz Baltıq bolsa, ekinşi şetimiz Qara teñizge jetken” dep aytuşı edi” dep qaldı. “Bälkim sol zamanda “säule” sözin qazaqtar bizden alğan şığar” demedi. Biraq ol oydı közinen oqıp qoydım. Dereu qorğanu taktikasına köşip, “Säule” sözi qazaqşa saqtalıp

    7
  • Mädeniet

    Tekes audanınıñ qala qwrlısın “ŞAÑIRAQ” formasında jobalap wsınıs jasağan Älimjan Aqalaqşı.

    Jalpı Şığıs Türkistan qazaqtarınıñ wlt-azattıq köterilisine deyingi (1939-1944jj arası) mädeni, ädebi, ekonomikalıq häm ağartuşılıq tarixı ğılmi twrğıda zerttelmey keledi. Bir xalıq üşin qolına qaru alıp janın şüperekke tüyip, basın qauipke tigu- sol xalıq şıdamınıñ eñ soñğı talğamı dep esepteymin, oğan deyin ol xalıq ruxani, mädeni häm äleumettik jañğırumen tiresip bağadı. Meniñ aytpağım, Şığıs Türkistan qazaqtarınıñ qarulı töñkeris jasağanğa deyingi mädeni, ruxani häm äleumettik-ekonomikalıq jañğıruı turalı bolmaq.  20-jıldardıñ bası ülken ruxani jañğırudıñ bastauı sanaldı. Älemdik deñgeyde jürilip jatqan mädeni tolqulardı küni bwrtın sezinip öz xalqın bayırğınıñ qarañqı qaptalında wyıqtap, wyalap qalmasın dep şamşıraqqa, jarıq kökjiekke süyregen kösemder payda bola bastadı. Sonday jañalıqtıñ şağın mısalına bügin toqtalmaqpın. Altayda, Ürimjide, Qwljada, Şäueşekte qazaqtar

    37
  • Mädeniet

    Aytayın degenim…

    Kürşim audanı jwrtşılığı üşin büginde ülken merekege  aynalğan  aytulı şara –ömirden erte ozğan darındı sazger jerlesimiz Oralhan Köşerovtiñ tvorçestvosına arnalğan, eki jılda bir ötip kele jatqan «Oralhan köktemi» attı än konkursı. Bastabında audandıq deñgeyde ötkenimen, kele-kele wyımdastıruşılar  men mecenattardıñ ülken eñbekteriniñ arqasında  aldımen oblıstıq, soñınan respublikalıq masştabtağı än bayqaularınıñ birine aynala bastağan «Oralhan köktemine» biıl «festival'» märtebesi berilip, öz elimizdiñ änşilerinen basqa, Qıtay, Resey, Moñğoliya ümitkerleri qızığuşılıq tanıtıp otırğan sıñaylı.Artına elu şaqtı än qaldırğan, bergeninen bereri köp şağında baqilıq bolğan Oralhan marqwmnıñ  än-ğwmırı osılay jalğasıp kele jatqanı-onıñ tıñdarmandarı üşin köñilge medeu,quanış äkelse, ekinşi jağınan talay änşiniñ bağın aşqan dübirli doda bolğanı kürşimdikterdiñ köñilinde orındı maqtanış tuğızadı.Bizdiñ köp rette osınday igilikti is qalay düniege keldi, onıñ bastauına

    123
  • Köz qaras

    ÄYELDE QAYIN JWRT BOLMAYDI!

    Qazaq Wlttıq Ädet-ğwrıp, salt-dästür Akademiyası tüsindiredi: ÄYELDE QAYIN JWRT BOLMAYDI! Bügin, 22-qaraşa küni tañerteñ «Şalqar» radiosınan «Äyeldiñ qanşa jwrtı boladı?» degen taqırıpta jürgizilgen pikirtalas kezinde saualğa jauap bergenderdiñ birqatarı dwrıs oy aytqanmen köpşiligi jañılıs wğımda jürgendigi bayqaldı. Osı sebepti bwl saualğa tübegeyli jauap beru wyğarıldı. Er adamnıñ da, äyel adamnıñ da üş jwrtı boladı. Er adamnıñ öz jwrtı (äkesi jağınan), nağaşı jwrtı (anası jağınan), üylengen soñ qayın jwrtı (äyeli jağınan) boladı. Äyel adamnıñ da üş jwrtı: öz jwrtı (kelgen jeri, küyeuiniñ eli), törkin jwrtı (äkesi jağınan), nağaşı jwrtı (anası jağınan) boladı! Bwl jerde qız bala men äyel degen wğımdardı şatastırmau kerek. Qız – äli twrmısqa şıqpağan oñ jaqta otırğan qız

    179
  • Mädeniet

    Bizge kinonıñ tili emes… qazaqtıñ tili kerek

    Astanada twratın akter bauırımdı Almatıdağı kastingter şaqırğan sayın aparıp-alıp ketu – meniñ köp parızdarımnıñ biri. Osı jolı «Qazaqfil'm» bir tarihi fil'mniñ irikteuine şaqırğan eken, ekeumiz ädettegidey Äl-Farabi dañğılımen ağızıp kelemiz. Ol özine berilgen mätindi jattap älek, men rul'men alısıp älek. Bayqaymın, mätin orısşa berilipti. «Qazaqfil'mniñ» scenariyleri äli künge orısşa jazıla ma dep oylanıp ketken ekem, bauırım oyımdı bölip jiberdi. – Tıñdaşı, mına mätin orısşa aytılğanda qwlpırıp sala beredi de, qazaqşa aytsañ dämi ketip qaladı. Bwl orıs tiliniñ qwdireti me, älde qazaq tiliniñ… Şınında, orısşa aytıp körip edi, köz aldıma äli tüsirilmegen fil'mniñ äldebir epizodı kele qaldı, qazaqşa däl sol mänermen aytıp körip edi, «bolmay qaldı». Äldene dep aytıp ülgergenşe, «Qazaqfil'mniñ»

    107
  • Ruhaniyat

    Han Täñiri. Qandı tau ma, Qwday tauı ma?

    Qazaq, qırğız ben qıtay şekaralarınıñ tüyiser twsında älemdegi biik nüktelerdiñ biri – Han Täñiri şıñı twr. Han Täñiriniñ köz jetpes biiktigin ärdayım qalıñ qar basıp, twman twmşalap twradı. Kün batar twsta şıñ bası qızıl reñge boyalıp, alaulağan ot sekildi körinis beredi. Sol sebepti onı qazaqtar «qandı tau» atap ketse, qırğız halqı «kantoo» dep ataydı-dep jazadı el.kz portalı.. Key ğalımdar Han Täñiri atauı tım beride şıqtı degendi aytadı. Han sözi köne türik-moñğol tilinde Qan mağınasında qoldanğan eken. Bwl sonau b.z.d. V-VIII ğasırlarda sözdik qorda bolğan söz. Al Täñir turalı añızda bılay delinedi: Este joq eski zamanda aspan da, jer de joq, tek wşı-qiırsız kök teñiz bolğan eken. Bir kezde  teñiz ortasınan appaq

    298
  • Qazaq dästüri

          QWRQILTAYDIÑ    QWYASI

      Tün tüs körip jatırmın, oyatpañdarşı!!! «Bürkittiñ qwyası tüsetinin estigen edik, qwrqıltay da bolsın ba»,-dep otırğandar  qıran-topan du küldi. Biraq zildi emes.   Jas ayırmaşılığın eskersek ayqara qarıs altılıq bar, talqılıq joq. Ötpeli dünieniñ jolayırığına jetken de bireui tauğa tarttı, ekinşisi sol qalpında  tüsinen jañılmağan keypinde dauğa tarttı…jo, jo, joq. Zäudeğalam  alda-jalda oypıl-toypıl bolsa, kimniñ qay jaqqa tanauı jelbireytinin uaqıt anıqtar. Onı ömir kartinası özi sızıp meñzeuge älek. Tülen türtken de ağadan qayır bolğan ba? Bolsa körelik.   Jöpeldeme de jasalğan  tosın şeşim tizeden qağıp, aq bas taudan şañ şığarsa, jürek qayda barıp küneltsin. Bäribir keudeden qaşıp kete almay tulaydı. Tulap-tulap twralap qaladı. İle sala qwzğındar şulaydı. Biraq sırttağı ızğırıqtıñ

    104
  • Mädeniet

    Päkistandağı kalaş halqı

    Kalaş halqı Päkistannıñ taulı aymaqtarında twradı. Olar özderin Aleksandr Makedonskiy sarbazdarınıñ wrpağı sanaydı. Jaqında ğana Päkistan ükimeti olarğa köpten kütken märtebelerin berdi – bilik kalaştardı derbes dini, etnikalıq top dep tanıdı. 1 Ejelgi kalaş halqınıñ ökilderi ğasırlar boyı türli qwdiretke tabınatın nanım-senim jüyesin twtınıp, Päkistannıñ soltüstik-batısındağı taulı aymaqtarda oqşau ömir sürip kelgen. Olar özderin Aleksandr Makedonskiy sarbazdarınıñ wrpağı sanaydı. Olar babalarınıñ bwl öñirge 2300 jıl bwrın kelgenin aytadı. Bwl halıqtıñ sanı 400 mıñ adamnıñ töñireginde. Kalaştar özderiniñ erekşe tilderin, dinderi men ädet-ğwrıptarın saqtağan. Biraq Päkistan ükimeti olardı derbes etnikalıq top retinde moyındamay kelgen edi. 2 Säuir ayında Peşavar qalasınıñ sotı kalaştardı derbes dini, etnikalıq top retinde tanığan şeşim şığardı. Endi

    101
  • Mädeniet

    Qazaq halqınıñ”Qara jorğa bii”turalı 

    Bolat Bopaywlı      Etnograf,sınşı, zertteuşi Belgili jurnalis Ğazerhan Abdılqanov jaqında ğana:-Bolat Bopai wlı qürdasım,sen etnograf retinde qazaq halqınıñ halıq bii qarğa jäili ne aitıp berer ediñiz?..dep tötesinen süraq jamıratı.-YA,”Qara jorğa bii”turalı el auzında ala-qüla aitılıp jürgen sözderden meniñ de,emis-emis etip qalıp jürgen jäiim bar.Bıraq men bi öneri jäili bilerim az.desede “Qara jorğa bii”jäili ünsiz qalu jaramaidı.witkeni bül bidiñ tariqı tım alıstan bastau aladı.qazaq halqınıñ töl mädenietiniñ bastau köziniñ biri jäne bir egeii…Jürttıñ bäriniñ aitatını”Qara jorğa bii”Qazaq sovet enciklopediyasınıñ 6 tom,477bettide.” Qara jorğa”- Qazaq halıq bii.1934 jılı Mühtar Äuezovtıñ”Aiman-Şodpan” Spektaklinde qoiılğan degen däiekten arı aspaidı.bül zattı şındıq.oğan qarsı keler küş joq…Al men biletin, men estigen” Qara jorğa biiniñ” Tamırı tım tereñ,uaqıtı

    297
load more

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: