|  | 

الەۋمەت

قورشاعان ورتانى قورعاۋ – ءار ادامنىڭ پارىزى!

10

"رۋحاني جاڭعىرۋ" باعدارلاماسى اياسىندا كاسپي تەڭىزى جاعالاۋىن ءتۇرلى
قوقىستاردان تازارتۋ ماقساتىندا، حالىق اۋزىندا "گولۋبايا بۋحتا" اتانىپ
كەتكەن جەردە ەكولوگيالىق سەنبىلىك ءوتتى دەپ حابارلايدى، وڭىرلىك
كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
15.10.2017ج. اقتاۋ قالاسى
"كۇزگى تازالاۋ" اتتى سەنبىلىك جۇمىستارى "ەكو ماڭعىستاۋ" ۇكىمەتتىك ەمەس
ۇيىمىنىڭ باستاماسىمەن ۇيىمداستىرىلدى. شارانىڭ وتۋىنە تۇپقاراعان جانە
ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمدىگى قولداۋ كورسەتتى.وبششەە فوتو
ال سەنبىلىكتى وتكىزۋدەگى نەگىزگى ماقسات – كۇندەلىكتى ەكولوگيالىق مادەنيەتتى
قالىپتاستىرۋ بويىنشا كۇش-جىگەردى بىرىكتىرۋ، تۇرعىندار نازارىن قورشاعان
ورتانى قورعاۋ ماسەلەلەرىنە اۋدارۋ جانە ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋ. تازالىق
شاراسىنا كەز-كەلگەن ادامعا قاتىسۋعا مۇمكىندىك الدى.
"ەكو ماڭعىستاۋ" ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمىنىڭ ديرەكتورى كيريلل
وسيننىڭ ايتۋىنشا، "كۇزگى تازالاۋ" ايلىعى رەسپۋبليكالىق "رۋحاني جاڭعىرۋ"
جانە وڭىرلىك "تازا ايماق" باعدارلاماسى اياسىندا وتكىزىلىپ وتىر. ال، سەنبىلىككە ەڭ
بەلسەندى قاتىستقان مەكەمەلەر قاتارىندا ايسۇلۋ دۋتباەۆا باستاعان ماڭعىستاۋ
وبلىسى وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى، "قوعامدىق كەلىسىم" كوممۋنالدىق
ۇيىمى، وبلىستىق پروكۋراتۋرا، ماڭعىستاۋ تۋريزم كوللەدجى، "ADVER"
كومپانياسى جانە تابيعاتقا جاناشىر تۇرعىندار بولدى.
"كاسپي تەڭىزى جاعالاۋىن جينالىپ قالعان قوقىستان تازارتۋ جۇمىستارى
تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلەدى. ماسەلەن، "گولۋبايا بۋحتا" اۋماعىندا ەكولوگيالىق
دەسانت وسىدان 4 اي بۇرىن بولعان ەدى. قاراپ وتىرساق ايتارلىقتاي كوپ ۋاقىت
وتكەن جوق. مۇنداعى جاعدايدى كورىپ، كوڭىل-كۇيىمىز ءتۇسىپ كەتتى. قالايشا تۋعان
ولكەگە دەگەن وسىنداي جاۋاپسىزدىقپەن قاراۋعا بولادى؟ بۇل جاعدايدان كەيىن
ادامدارىڭ وزدەرىنە دەگەن قۇرمەتىنىڭ جوق بولعانى ما دەگەن ويعا قالادى ەكەنسىڭ.
ونىڭ ۇستىنە ايماقتا ءتۋريزمدى دامىتقىمىز كەلەدى. مۇنداي كورىنىستەن كەيىن
تۋريزم تۋرالى ايتۋدىڭ ءوزى ارتىق. وسىنداي دەمالىس ورىندارىنا كەلۋشىلەر
قاتارى كوپ ەكەندىگى ءسوزسىز، بىراق ولار قاراپايىم تازالىق ەرەجەلەرىن
ساقتامايتىنى كوڭىلگە قاياۋ تۇسىرەدى"، – دەيدى ول.
"گولۋبايا بۋحتا" تۇپقاراعان اۋدانىنا بارا جاتقان جولدىڭ 63 شاقىرىمىنان
بۇرىلعان اۋماقتا ورنالاسقان، ال سەنبىلىككە قاتىسۋشىلار بولسا اۆتوبۋستارمەن
جەتكىزىلدى. تازالىق ساقشىلارى بارلىق قاجەتتى قۇرال-سايماندارمەن قامتاماسىز
ەتىلدى. تەڭىز جاعالاۋى پلاستيكالىق، شىنى جانە باسقا دا قوقىستاردان تازارتىلدى.
سەنبىلىكتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بارلىعى 200-دەن استام قاپشىق قوقىس
جينالعان.
ء"بىزدىڭ ۇجىم تازالىق اكتسياسىن ءبىر اۋىزدان قولدادى جانە كومەككە كەلدى.
بارلىعىمىز دەمالىس كۇنىمىزدىڭ وسىنداي پايدالى شارۋاعا جۇمساعاندى ءجون
سانادىق. ايتا كەتەيىن، تەڭىز جاعالاۋىنان وسىنشاما كوپ قوقىس شىعادى دەپ

مۇلدەم ويلاماپپىن. نەگىزىنەن سىنىق شىنىلار، سپيرتتىك ىشىمدىك قۇيىلعان
بوتەلكەلەر سولايىمەن شاشىلىپ جاتىرعانىن كەزدەستىردىك، سونىمەن قاتار
تەمەكى تۇقىلدارى، پاكەتتەر مەن تاعام قالدىقتارى كوپ. قازىر تەڭىزدە شومىلۋ
ماۋسىمى رەسمي تۇردە جابىق بولعانىمەن، وسىنداي دەمالىس ورىندارىنا
كەلىشۋلەر قاتارى ءالى دە بار. سول دەمالۋشىلار وزدەرىنىڭ سوڭىن جيناماي كەتەتىنى
وكىنىشتى. مەن تۇسىنبەيمىن، قالايشا مۇنداي سۇلۋ جەرلەردى قوقىسقا تولتىرىپ
كەتۋگە بولادى؟! بۇل جاعداي وسىلاي جالعاسا بەرەتىن بولسا، ەكولوگيالىق
احۋالدىڭ ناشارلاي تۇسەتىنى انىق. قورشاعان ورتانى قورعاۋ ماسەلەسىنە ۇلكەن
جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋىمىز كەرەك"، – دەيدى ماڭعىستاۋ وبلىسى وڭىرلىك
كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ ديرەكتورى ايسۇلۋ دۋتباەۆا.
ەكولوگيالىق سەنبىلىك بارىسىندا ءبىر توننادان استام قوقىس جينالدى. ايتا
كەتۋ كەرەك، ايماقتا مۇنداي تازالىق جۇمىستارى كوپ جىلدار بويى تۇراقتى تۇردە
جۇرگىزىلەدى. سونىمەن قاتار، ماڭعىستاۋ وبلىسىندا "گولۋبايا بۋحتا" سەكىلدى
دەمالىس ورىندارى وتە كوپ جانە دەمالۋشىلار قاتارى كوبەيمەسە، ازايماي
وتىرعاندىعى ءسوزسىز. ءبىر وكىنىشتىسى، تازالىقتىڭ ساقتالماي وتىرعاندىعى.
بۇل رەتتە، دەمالىس كۇنى وتكەن ەكولوگيالىق سەنبىلىك "Face book" الەۋمەتتىك
جەلىسىن پايدالانۋشىلار اراسىندا قىزۋ تالقىلادى. باسىم بولىگى قورشاعان ورتانى
قورلاماي، كەرىسىنشە قورعاۋ ءۇشىن ءالى دە بولسا اۋقىمدى شارالاردى ۇيىمداستىرۋ
كەرەك ەكەندىگىن ايتسا، ەندىرى ءبىرى تارتىپكە باعىنباعاندارعا قاتىستى ءتيىستى شارالار
قابىلداۋدى كۇشەيتۋ كەرەكتىگىن العا تارتتى.
ماسەلەن، تاۋەلسىز ەكولوگ ادىلبەك قوزىباقوۆتى مازالاعان سۇراق نەلىكتەن
جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى ءتارتىپ بۇزعاندارعا ايىپپۇل سالمايدى دەدى. ونىڭ
ويىنشا، ماڭعىستاۋ تابيعات قورعاۋ پروكۋرورىنىڭ اتىنا، ءتارتىپ ساقشىلارى زاڭ
بۇزاتىنداردى جاۋاپقا تارتۋ جونىندە تالاپ قويۋ ءۇشىن ارنايى حات جولداۋ قاجەت.
ايتا كەتۋ كەرەك، ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ "بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ"
باعدارلاماسى اياسىندا "ساكرالدى قازاقستان" جوباسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ
اياسىندا ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋ مەن ەلدى مەكەندەردى اباتتاندىرۋ
جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ماڭعىستاۋلىقتار اتالمىش جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا
بەلسەندى كىرىسىپ كەتتى.
سوندىقتان دا، مۇنداي شارالاردىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىر، ماڭعىستاۋ
وبلىسى وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى مەن "ەكو ماڭعىستاۋ" ۇكىمەتتىك ەمەس
ۇيىمى قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جانە ونى جاقسارتۋعا ۇمتىلىپ، ەكولوگيالىق
سەنبىلىك سياقتى ۇيىمداستىرىلعان ءتۇرلى ءىس-شارالاردان تىس قالماۋعا شاقىرادى.

دايىنداعان نۇربول وقۋوۆ
قر جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى
ماڭعىستاۋ وبلىسى، اقتاۋ قالاسى

Related Articles

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى.

    ارمان المەنبەت ەكى-ءۇش كۇن ۋايىمعا سالىنىپ كەتتىم. وسى سوڭعى جازعانىم بولسىن. ءارى قاراي قۇدايعا تاپسىرىپ، جۇمىسىمدى ىستەيىن. 6 اقپان كۇنگى ويىم: ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى. كوۆيد كەزىندە وكپەسى جۇمىس ىستەمەي قالعان ادامدارعا تۇركيادان يۆل دەگەن اپپارات اكەلگەنى ەستەرىڭىزدە مە؟ يۆل بولماي، قانشا ادام ءولىپ قالدى. ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، ماڭگىلىك ەل مەن ەسىل وزەنىنىڭ ورتاسىنداعى بەس-التى عيمارات بوساپ قالادى. تەك ورىسشا ويلاناتىن ادامدار جينالىپ اپ، وزدەرى ادەمى وتىر و جەردە. مەنىڭ تۇسىنىگىمدە، ورىس ءتىلىن كونستيتتسيادان الىپ تاستاۋ ءۇشىن وعان الدىن الا دايىندالۋ كەرەك. سوڭعى ەكى جارىم جىلدا وسىنى قاتتى ويلانىپ ءجۇرمىن. ۇسىنايىن دەپ ەدىم، قىزىعاتىن ادام تابا المادىم. ءسويتىپ «انا ءتىل

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

  • “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن. “جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ” 9-باپ 2-تارماعى تۇرعاندا قۇجاتتار ەشقاشان قازاقشا جاسالمايدى. تەك اۋدارما ءتىلى بولىپ قالادى. سەبەبى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيا 9-باپتىڭ 2-تارماعىنا سۇيەنىپ، ءىس-قاعازداردى ورىسشا جاساپ ۇيرەنگەن. سول سەبەپتى ءىس-قاعازدىڭ ءبارى الدىمەن ورىسشا جاسالادى، كەيىن قازاقشاعا قالاي بولسا سولاي اۋدارىلادى. سول سەبەپتى 1-تارماقتىڭ بولعانى قازاق ءتىلىنىڭ ناعىز مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىندە بولۋىنا ەش كومەكتەسە المايدى. ءبىر عانا جولى بار: كونستيتۋتسيادا مەملەكەتتىك ءتىل دە، رەسمي ءتىل دە – قازاق ءتىلى دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلىپ تۇرۋى كەرەك. قۇجاتتىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى نۇسقاسىنىڭ عانا زاڭدى كۇشى بولۋى ءتيىس. سول كەزدە باسقا تىلدەردەگى نۇسقاسى جاي اۋدارماسى بولادى. سول كەزدە عانا قازاق

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: