|  | 

Äleumet

Qorşağan ortanı qorğau – är adamnıñ parızı!

10

"Ruhani jañğıru" bağdarlaması ayasında Kaspiy teñizi jağalauın türli
qoqıstardan tazartu maqsatında, halıq auzında "Golubaya buhta" atanıp
ketken jerde ekologiyalıq senbilik ötti dep habarlaydı, öñirlik
kommunikaciyalar qızmetiniñ baspasöz qızmeti.
15.10.2017j. Aqtau qalası
"Küzgi tazalau" attı senbilik jwmıstarı "Eko Mañğıstau" ükimettik emes
wyımınıñ bastamasımen wyımdastırıldı. Şaranıñ ötuine Tüpqarağan jäne
Mañğıstau oblısınıñ äkimdigi qoldau körsetti.Obşee foto
Al senbilikti ötkizudegi negizgi maqsat – kündelikti ekologiyalıq mädenietti
qalıptastıru boyınşa küş-jigerdi biriktiru, twrğındar nazarın qorşağan
ortanı qorğau mäselelerine audaru jäne ekologiyalıq ahualdı jaqsartu. Tazalıq
şarasına kez-kelgen adamğa qatısuğa mümkindik aldı.
"Eko Mañğıstau" ükimettik emes wyımınıñ direktorı Kirill
Osinnıñ aytuınşa, "Küzgi tazalau" aylığı respublikalıq "Ruhani jañğıru"
jäne öñirlik "Taza aymaq" bağdarlaması ayasında ötkizilip otır. Al, senbilikke eñ
belsendi qatıstqan mekemeler qatarında Ayswlu Dutbaeva bastağan Mañğıstau
oblısı öñirlik kommunikaciyalar qızmeti, "Qoğamdıq kelisim" kommunaldıq
wyımı, oblıstıq prokuratura, Mañğıstau turizm kolledji, "ADVER"
kompaniyası jäne tabiğatqa janaşır twrğındar boldı.
"Kaspiy teñizi jağalauın jinalıp qalğan qoqıstan tazartu jwmıstarı
twraqtı türde jürgiziledi. Mäselen, "Golubaya buhta" aumağında ekologiyalıq
desant osıdan 4 ay bwrın bolğan edi. Qarap otırsaq aytarlıqtay köp uaqıt
ötken joq. Mwndağı jağdaydı körip, köñil-küyimiz tüsip ketti. Qalayşa tuğan
ölkege degen osınday jauapsızdıqpen qarauğa boladı? Bwl jağdaydan keyin
adamdarıñ özderine degen qwrmetiniñ joq bolğanı ma degen oyğa qaladı ekensiñ.
Onıñ üstine aymaqta turizmdi damıtqımız keledi. Mwnday körinisten keyin
turizm turalı aytudıñ özi artıq. Osınday demalıs orındarına keluşiler
qatarı köp ekendigi sözsiz, biraq olar qarapayım tazalıq erejelerin
saqtamaytını köñilge qayau tüsiredi", – deydi ol.
"Golubaya buhta" Tüpqarağan audanına bara jatqan joldıñ 63 şaqırımınan
bwrılğan aumaqta ornalasqan, al senbilikke qatısuşılar bolsa avtobustarmen
jetkizildi. Tazalıq saqşıları barlıq qajetti qwral-saymandarmen qamtamasız
etildi. Teñiz jağalauı plastikalıq, şını jäne basqa da qoqıstardan tazartıldı.
Senbiliktiñ qorıtındısı boyınşa barlığı 200-den astam qapşıq qoqıs
jinalğan.
"Bizdiñ wjım tazalıq akciyasın bir auızdan qoldadı jäne kömekke keldi.
Barlığımız demalıs künimizdiñ osınday paydalı şaruağa jwmsağandı jön
sanadıq. Ayta keteyin, teñiz jağalauınan osınşama köp qoqıs şığadı dep

müldem oylamappın. Negizinen sınıq şınılar, spirttik işimdik qwyılğan
bötelkeler solayımen şaşılıp jatırğanın kezdestirdik, sonımen qatar
temeki twqıldarı, paketter men tağam qaldıqtarı köp. Qazir teñizde şomılu
mausımı resmi türde jabıq bolğanımen, osınday demalıs orındarına
kelişuler qatarı äli de bar. Sol demaluşılar özderiniñ soñın jinamay ketetini
ökinişti. Men tüsinbeymin, qalayşa mwnday swlu jerlerdi qoqısqa toltırıp
ketuge boladı?! Bwl jağday osılay jalğasa beretin bolsa, ekologiyalıq
ahualdıñ naşarlay tüsetini anıq. Qorşağan ortanı qorğau mäselesine ülken
jauapkerşilikpen qarauımız kerek", – deydi Mañğıstau oblısı öñirlik
kommunikaciyalar qızmetiniñ direktorı Ayswlu Dutbaeva.
Ekologiyalıq senbilik barısında bir tonnadan astam qoqıs jinaldı. Ayta
ketu kerek, aymaqta mwnday tazalıq jwmıstarı köp jıldar boyı twraqtı türde
jürgiziledi. Sonımen qatar, Mañğıstau oblısında "Golubaya buhta" sekildi
demalıs orındarı öte köp jäne demaluşılar qatarı köbeymese, azaymay
otırğandığı sözsiz. Bir ökiniştisi, tazalıqtıñ saqtalmay otırğandığı.
Bwl rette, demalıs küni ötken ekologiyalıq senbilik "Face book" äleumettik
jelisin paydalanuşılar arasında qızu talqıladı. Basım böligi qorşağan ortanı
qorlamay, kerisinşe qorğau üşin äli de bolsa auqımdı şaralardı wyımdastıru
kerek ekendigin aytsa, endiri biri tärtipke bağınbağandarğa qatıstı tiisti şaralar
qabıldaudı küşeytu kerektigin alğa tarttı.
Mäselen, täuelsiz ekolog Ädilbek Qozıbaqovtı mazalağan swraq nelikten
jergilikti policiya qızmeti tärtip bwzğandarğa ayıppwl salmaydı dedi. Onıñ
oyınşa, Mañğıstau tabiğat qorğau prokurorınıñ atına, tärtip saqşıları zañ
bwzatındardı jauapqa tartu jöninde talap qoyu üşin arnayı hat joldau qajet.
Ayta ketu kerek, elbası N.Nazarbaevtıñ "Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru"
bağdarlaması ayasında "Sakraldı Qazaqstan" jobası jüzege asırıluda. Onıñ
ayasında ekologiyalıq ahualdı jaqsartu men eldi mekenderdi abattandıru
jwmıstarı jürgizilude. Mañğıstaulıqtar atalmış jobanı jüzege asıruğa
belsendi kirisip ketti.
Sondıqtan da, mwnday şaralardıñ mañızdılığın eskere otır, Mañğıstau
oblısı öñirlik kommunikaciyalar qızmeti men "Eko Mañğıstau" ükimettik emes
wyımı qorşağan ortanı qorğauğa jäne onı jaqsartuğa wmtılıp, ekologiyalıq
senbilik siyaqtı wyımdastırılğan türli is-şaralardan tıs qalmauğa şaqıradı.

Dayındağan Nwrbol Oquov
QR Jurnalister Odağınıñ müşesi
Mañğıstau oblısı, Aqtau qalası

Related Articles

  • Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi

  • Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til

  • Tek tilge baylanıstı…

    Tek tilge baylanıstı…

    Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,

  • “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: