|  |  | 

مادەنيەت رۋحانيات

الەمنىڭ ەڭ قۇندى سيرەك كىتاپتارى استانادا

  21 مامىر، 2018. 14:00. استانا.تاۋەلسىزدىك سارايى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن قر ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى استاناسىنىڭ 20 جىلدىعىنا وراي «ەل جۇرەگى – استانا» اتتى مەرەكەلەۋ قارساڭىندا «الەم استانالارىنىڭ شەجىرەسى» اتتى حالىقارالىق كىتاپ كورمەسىن وتكىزەدى.          حالىقارالىق كورمەگە الەمنىڭ ەڭ قۇندى سيرەك كىتاپتارى قويىلادى. وسىعان وراي ءىس-شاراعا قاتىساتىن شەت ەلدىك قوناقتارمەن بىرىگىپ ءباسپاسوز-كونفەرەنتسياسى وتەدى. ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىنا قر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەديۇلى,  يتاليا ەلىنىڭ عىلىمي حاتشىسى ەدۋاردوكانەتتا, يران يسلام رەسپۋبليكاسىنداعى ادام رەسۋرستارىن باسقارۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى باسقارما ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارىمەحديمۋساۆي, رەسەي ۇلتتىق كىتاپحاناسىنىڭ مادەني باعدارلامالار دەپارتامەنتىنىڭ كىتاپحانالىق-كورمە جۇمىسى بويىنشا باس مامانىگوز الەكساندر، گەرمانيا رەسپۋبليكاسىنان يرانتانۋ جانە ورتالىق ازيا زەرتتەۋلەرىنىڭ جەتەكشى مامانىتۋلياشەۆا روزا قاتىسادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن. نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار:رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلاتىن كورمە – تاريحي مۇرانى ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان جانە قازاقستاننىڭ مادەني جانە تاريحي قۇندىلىقتارىنىڭ حالىقارالىق ماڭىزىن ارتتىراتىن ءىرى مادەني-يميدجدىك جوبا بولماق. استانانىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان «الەم استانالارىنىڭ حرونيكاسى» اتتى حالىقارالىق كورمە اياسىندا قر ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناسىنىڭ سيرەك كىتاپتار مەن قولجازبالار قىزمەتى «قازاقستان استانالارىنىڭ تاريحى تۋرالى سيرەك كىتاپتار» كورمەسىن دايىندايدى. كورمەدە 1920 جىلدان 1950 جىلعا دەيىن ورىنبور، قىزىلوردا، اقمولا، الماتى، ماسكەۋ قالالارىندا جارىق كورگەن 100-دەن استام ەرەكشە كىتاپتار، مەرزىمدى باسىلىمدار، قازاقستان استانالارى تاريحىنىڭ جەكەلەگەن كەزەڭدەرى كورسەتىلەدى. ال قر ۇلتتىق مۇراعاتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مۇراعاتى 1 ستەللاج ماتەريالدارىن دايىندادى (ەلوردانى استاناعا اۋىستىرۋ تۋرالى 30-دان استام مەملەكەتتىك قۇجاتتارىنىڭ كوشىرمەلەرى).77 سيرەك كىتاپتار ورنالاسقان. قازاقستاننىڭ ۇلتتىق كىتاپحاناسى (الماتى ق.) جانە ءا.تاجىباەۆ اتىنداعى قىزىلوردا وبلىستىق عىلىمي-امبەباپ كىتاپحاناسى قالانىڭ تاريحى تۋرالى 200-دەن استام دەرەك كوزدەرىن (سيرەك جانە باعالى كىتاپتار) اكەلەدى.     كورمەدە امبروزيانا كىتاپحاناسىنىڭ (يتاليا) قۇندى ءۇش قولجازبالارىنىڭ   كوشىرمەلەرى ۇسىنىلادى: • لەوناردو دا ءۆينچيدىڭ باستى كومەكشىلەرى – رەنەسسانس ءداۋىرىنىڭ ۇلى ماتەماتيگى لۋكا ءپاچوليدىڭ «DeDivinaProportione»; • سيمون ءمارتينيدىڭ مينياتيۋرالارى بار 4-5 عاسىرداعى ەجەلگى گرەك كودەكسى «يلياس-پيكتا»; • فرانچەسكو پەتراركانىڭۆەرگيليا جۇمىستارى بار قولجازباسى. ءىس-شارانى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا الەمنىڭ ءىرى كىتاپحانالارى استانا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا ارناپ استانالاردى كوشىرۋدىڭ الەمدىك حرونيكاسى تۋرالى، الەم ەلدەرىنىڭ تاريحىن انىقتاۋعا ۇلەس قوسقان شىعارمالار مەن ەلىمىزدىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىنە قاتىسى بار جازبا مۇرالار تۋرالى مول ماعلۇمات بەرەتىن سيرەك باسىلىمدار مەن فوتوكوللەكتسيالاردان قۇرالاتىن  دەرەكتى كورمەلەر ۇيىمداستىرىلادى. حالىقارالىق كورمەنى وتكىزۋ حالىقارالىق مادەني الماسۋ مەن مادەنيەتتەر ديالوگىن ودان ءارى دامىتۋ جانە كىتاپحاناارالىق ىنتىماقتاستىقتى جەدەلدەتۋ ءۇشىن اقپاراتتىق رەسۋرستاردى جيناقتاۋعا جانە كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. حالىقارالىق كورمە اياسىندا مىناداي نوميناتسيالار بويىنشا بايقاۋ ۇيىمداستىرىلادى:

  • استانا تۋرالى ەڭ جاقسى سۋرەت;
  • استانا تۋرالى ەڭ ۇزدىك كوركەم كىتاپ.

حالىقارالىق كورمەنىڭ ناتيجەلەرى اقپاراتتىق-ساراپتامالىق، عىلىمي-تانىمدىق «بيبليوتەچنىيۆەستنيك» – «كىتاپحانا حابارشىسى» جانە باسقا رەسەيلىك جانە شەتەلدىك جۋرنالداردا جاريالانادى. اتالمىش ءىس-شارا كىتاپحانالار اراسىنداعى مادەني، عىلىمي جانە ءبىلىم بەرۋ بايلانىستارىن نىعايتا وتىرىپ، سونداي-اق كاسىبي دامۋدىڭ ماڭىزدى كەزەڭى بولىپ تابىلادى. ءىس-شاراعا قر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەديۇلى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ، امبروزيانا كىتاپحاناسىنىڭ عىلىمي حاتشىسى ەدۋاردوكانەتتا (ميلان قالاسى، يتاليا), رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى بوروداۆكين الەكسەي نيكولاەۆيچ، وزبەكستان مەملەكەتىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى سايديكرامنيازحودجاەۆ، گەرمانيا مەملەكەتىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى رولف مافاەل، قر ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناسىنىڭ جەتەكشىسى، پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور ءۇمىتحان مۇڭالباەۆا، تۇركىسوي حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ باس ديرەكتورى  دۇيسەن قاسەيىنوۆ (ستامبۋل قالاسى، تۇركيا), «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باسقارما توراعاسى، حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى  قاتىسادى. حالىقارالىق كورمەنىڭ جۇمىسىندا پلەنارلىق وتىرىستار مەن كىتاپحانا بيزنەسى تۋرالى وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا سەكتسيالار جۇمىسى، سونداي-اق، عالىمدارمەن، اقىندارمەن جانە جازۋشىلارمەن شىعارماشىلىق كەزدەسۋلەر وتكىزىلەدى. سونداي-اق، ءىس-شاراعا تمد جانە الەم ەلدەرى ۇلتتىق كىتاپحانالارىنىڭ جەتەكشىلەرى، قازاقستاننىڭ ۇلتتىق جانە ايماقتىق كىتاپحانالارى، عىلىمي جانە شىعارماشىلىق ينتەلليگەنتسيا وكىلدەرى، باسپاگەرلەر، مەملەكەتتىك مادەنيەت، ءبىلىم جانە عىلىم ينستيتۋتتارىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى، كىتاپحاناشىلار جانە ت.ب. شاقىرىلىپ وتىر.     قر مسم ءباسپاسوز قىزمەتى

Related Articles

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. اقىل-ويى ەركىن، ءماندى، قۇندى دۇنيەلەر تۋعىزا الاتىن، جاسامپازدىق قۋاتى زور ادامدار بولادى. سول سياقتى وركەنيەتتىك الەۋەتى (پوتەنتسيالى) زور حالىقتار بولادى. ونداي قاسيەت وزىندىك قۇندىلىقتار جۇيەتىن جاساي الاتىن، ەشكىمگە ۇقسامايتىن، تەرەڭ تامىرلى رۋحانياتى بار حالىقتاردا بولادى. قازاقتىڭ بۇكىل تاريحى مەن مادەنيەتى ءبىزدىڭ سونداي حالىقتار ساناتىنا جاتاتىنىمىزدىڭ ايعاعى. سونداي ايعاق ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى كوكباي جاناتايۇلى شىعارماشىلىعىندا مولىنان تابىلادى… كەشە سەمەي قالاسىنداعى ابايدىڭ قورىق- مۋزەيىندە كوكباي جاناتايۇلىنىڭ 165 جىلدىعىنا ارنالعان “ابايدان ساباق الدىم بالا جاستان” اتتى ادەبي كەش ءوتتى. زال بەلگىلى ابايتانۋشى، پروفەسسور جاندوس اۋباكىردىڭ تاعىلىمى مول، اسەرلى بايانداماسىن ەرەكشە ىنتامەن تىڭدادى. سپيكەردى تىڭداپ وتىرىپ: ء“بىز كوكبايدى ءتىپتى بىلمەيمىز دەۋگە بولعانداي ەكەن عوي… كەيدە ءتىپتى جەڭىل، ءۇستىرت

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: