|  |  | 

مادەنيەت رۋحانيات

الەمنىڭ ەڭ قۇندى سيرەك كىتاپتارى استانادا

  21 مامىر، 2018. 14:00. استانا.تاۋەلسىزدىك سارايى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن قر ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناسى قازاقستان رەسپۋبليكاسى استاناسىنىڭ 20 جىلدىعىنا وراي «ەل جۇرەگى – استانا» اتتى مەرەكەلەۋ قارساڭىندا «الەم استانالارىنىڭ شەجىرەسى» اتتى حالىقارالىق كىتاپ كورمەسىن وتكىزەدى.          حالىقارالىق كورمەگە الەمنىڭ ەڭ قۇندى سيرەك كىتاپتارى قويىلادى. وسىعان وراي ءىس-شاراعا قاتىساتىن شەت ەلدىك قوناقتارمەن بىرىگىپ ءباسپاسوز-كونفەرەنتسياسى وتەدى. ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىنا قر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەديۇلى,  يتاليا ەلىنىڭ عىلىمي حاتشىسى ەدۋاردوكانەتتا, يران يسلام رەسپۋبليكاسىنداعى ادام رەسۋرستارىن باسقارۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى باسقارما ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارىمەحديمۋساۆي, رەسەي ۇلتتىق كىتاپحاناسىنىڭ مادەني باعدارلامالار دەپارتامەنتىنىڭ كىتاپحانالىق-كورمە جۇمىسى بويىنشا باس مامانىگوز الەكساندر، گەرمانيا رەسپۋبليكاسىنان يرانتانۋ جانە ورتالىق ازيا زەرتتەۋلەرىنىڭ جەتەكشى مامانىتۋلياشەۆا روزا قاتىسادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن. نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار:رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلاتىن كورمە – تاريحي مۇرانى ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان جانە قازاقستاننىڭ مادەني جانە تاريحي قۇندىلىقتارىنىڭ حالىقارالىق ماڭىزىن ارتتىراتىن ءىرى مادەني-يميدجدىك جوبا بولماق. استانانىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان «الەم استانالارىنىڭ حرونيكاسى» اتتى حالىقارالىق كورمە اياسىندا قر ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناسىنىڭ سيرەك كىتاپتار مەن قولجازبالار قىزمەتى «قازاقستان استانالارىنىڭ تاريحى تۋرالى سيرەك كىتاپتار» كورمەسىن دايىندايدى. كورمەدە 1920 جىلدان 1950 جىلعا دەيىن ورىنبور، قىزىلوردا، اقمولا، الماتى، ماسكەۋ قالالارىندا جارىق كورگەن 100-دەن استام ەرەكشە كىتاپتار، مەرزىمدى باسىلىمدار، قازاقستان استانالارى تاريحىنىڭ جەكەلەگەن كەزەڭدەرى كورسەتىلەدى. ال قر ۇلتتىق مۇراعاتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مۇراعاتى 1 ستەللاج ماتەريالدارىن دايىندادى (ەلوردانى استاناعا اۋىستىرۋ تۋرالى 30-دان استام مەملەكەتتىك قۇجاتتارىنىڭ كوشىرمەلەرى).77 سيرەك كىتاپتار ورنالاسقان. قازاقستاننىڭ ۇلتتىق كىتاپحاناسى (الماتى ق.) جانە ءا.تاجىباەۆ اتىنداعى قىزىلوردا وبلىستىق عىلىمي-امبەباپ كىتاپحاناسى قالانىڭ تاريحى تۋرالى 200-دەن استام دەرەك كوزدەرىن (سيرەك جانە باعالى كىتاپتار) اكەلەدى.     كورمەدە امبروزيانا كىتاپحاناسىنىڭ (يتاليا) قۇندى ءۇش قولجازبالارىنىڭ   كوشىرمەلەرى ۇسىنىلادى: • لەوناردو دا ءۆينچيدىڭ باستى كومەكشىلەرى – رەنەسسانس ءداۋىرىنىڭ ۇلى ماتەماتيگى لۋكا ءپاچوليدىڭ «DeDivinaProportione»; • سيمون ءمارتينيدىڭ مينياتيۋرالارى بار 4-5 عاسىرداعى ەجەلگى گرەك كودەكسى «يلياس-پيكتا»; • فرانچەسكو پەتراركانىڭۆەرگيليا جۇمىستارى بار قولجازباسى. ءىس-شارانى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا الەمنىڭ ءىرى كىتاپحانالارى استانا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا ارناپ استانالاردى كوشىرۋدىڭ الەمدىك حرونيكاسى تۋرالى، الەم ەلدەرىنىڭ تاريحىن انىقتاۋعا ۇلەس قوسقان شىعارمالار مەن ەلىمىزدىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىنە قاتىسى بار جازبا مۇرالار تۋرالى مول ماعلۇمات بەرەتىن سيرەك باسىلىمدار مەن فوتوكوللەكتسيالاردان قۇرالاتىن  دەرەكتى كورمەلەر ۇيىمداستىرىلادى. حالىقارالىق كورمەنى وتكىزۋ حالىقارالىق مادەني الماسۋ مەن مادەنيەتتەر ديالوگىن ودان ءارى دامىتۋ جانە كىتاپحاناارالىق ىنتىماقتاستىقتى جەدەلدەتۋ ءۇشىن اقپاراتتىق رەسۋرستاردى جيناقتاۋعا جانە كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. حالىقارالىق كورمە اياسىندا مىناداي نوميناتسيالار بويىنشا بايقاۋ ۇيىمداستىرىلادى:

  • استانا تۋرالى ەڭ جاقسى سۋرەت;
  • استانا تۋرالى ەڭ ۇزدىك كوركەم كىتاپ.

حالىقارالىق كورمەنىڭ ناتيجەلەرى اقپاراتتىق-ساراپتامالىق، عىلىمي-تانىمدىق «بيبليوتەچنىيۆەستنيك» – «كىتاپحانا حابارشىسى» جانە باسقا رەسەيلىك جانە شەتەلدىك جۋرنالداردا جاريالانادى. اتالمىش ءىس-شارا كىتاپحانالار اراسىنداعى مادەني، عىلىمي جانە ءبىلىم بەرۋ بايلانىستارىن نىعايتا وتىرىپ، سونداي-اق كاسىبي دامۋدىڭ ماڭىزدى كەزەڭى بولىپ تابىلادى. ءىس-شاراعا قر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەديۇلى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ، امبروزيانا كىتاپحاناسىنىڭ عىلىمي حاتشىسى ەدۋاردوكانەتتا (ميلان قالاسى، يتاليا), رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى بوروداۆكين الەكسەي نيكولاەۆيچ، وزبەكستان مەملەكەتىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى سايديكرامنيازحودجاەۆ، گەرمانيا مەملەكەتىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى رولف مافاەل، قر ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناسىنىڭ جەتەكشىسى، پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور ءۇمىتحان مۇڭالباەۆا، تۇركىسوي حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ باس ديرەكتورى  دۇيسەن قاسەيىنوۆ (ستامبۋل قالاسى، تۇركيا), «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باسقارما توراعاسى، حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى  قاتىسادى. حالىقارالىق كورمەنىڭ جۇمىسىندا پلەنارلىق وتىرىستار مەن كىتاپحانا بيزنەسى تۋرالى وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا سەكتسيالار جۇمىسى، سونداي-اق، عالىمدارمەن، اقىندارمەن جانە جازۋشىلارمەن شىعارماشىلىق كەزدەسۋلەر وتكىزىلەدى. سونداي-اق، ءىس-شاراعا تمد جانە الەم ەلدەرى ۇلتتىق كىتاپحانالارىنىڭ جەتەكشىلەرى، قازاقستاننىڭ ۇلتتىق جانە ايماقتىق كىتاپحانالارى، عىلىمي جانە شىعارماشىلىق ينتەلليگەنتسيا وكىلدەرى، باسپاگەرلەر، مەملەكەتتىك مادەنيەت، ءبىلىم جانە عىلىم ينستيتۋتتارىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى، كىتاپحاناشىلار جانە ت.ب. شاقىرىلىپ وتىر.     قر مسم ءباسپاسوز قىزمەتى

Related Articles

  • جاستار قالاسىنداعى رۋحاني كەش: الماتى اسپانى اباي اندەرىمەن كومكەرىلدى

    جاستار قالاسىنداعى رۋحاني كەش: الماتى اسپانى اباي اندەرىمەن كومكەرىلدى

    ءامىربولات قۇسايىنۇلى اباي كۇنى قارساڭىندا الماتى قالاسىندا اشىق اسپان استىنداعى ساحنادا مىڭداعان كورەرمەندەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ «ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعى» قولداۋىمەن تۇسىرىلگەن ابايدىڭ تۇڭعىش شىعارمالار جيناعىنىڭ جارىق كورۋ تاريحىن بايانداعان «العاشقى كىتاپ» اتتى دەرەكتى ءفيلمدى تاماشالادى، دەپ جازادى Muztaumedia.kz. دوكۋدراما جانرىنداعى بۇل دەرەكتى فيلم قازاقتىڭ نەشە عاسىرلىق رۋحاني تاريحىنداعى تاڭ قالارلىق ۇلى وقيعا — 1909 جىلى پەتەربور قالاسىندا يلياس بوراگانسكي باسپاسىنان جارىق كورگەن ابايدىڭ تۇڭعىش كىتابىنىڭ قيلى تاعدىرىن بەينەلەگەن. فيلم جالعىز ءوزى تۇتاس ءبىر الەم جاساپ، شىعارماشىلىقپەن اينالىسقان نەبارى جيىرما جىلدىڭ ىشىندە قازاقتىڭ ءتىلىن دە، كوركەمدىك، ەتيكالىق تانىمىن دا كۇرت وزگەرتىپ، بۇرىن-سوڭدى تۇرىك جۇرتى جەتپەگەن بيىككە كوتەرگەن ابايدىڭ العاشقى كىتابى قالاي باسىلىپ شىقتى، اباي كوزى تىرىسىندە ءوزىنىڭ

  • «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    ءبىزدىڭ قازاقتا «مالعا دوستىڭ مالدان باسقا مۇڭى جوق» – «مالدان بوعى عانا بوتەن» تالاي جارىمەس ابايدىڭ اتىنا نەشە ءتۇرلى ءسوز ايتقان. ونىڭ ىشىندە ساۋداگەر عانا ەمەس، ءوزىن ء“سوز ۇستاعان”، “ەل ۇستاعان” سانايتىندار دا بولدى. بۇلارعا ابايدىڭ ءوزى جاۋاپ بەرىپ كەتكەن: «تىنىش ۇيىقتات، سەن ەسىركە، باق سوزىمە!». ال، اناۋ جىگىت «مالدىڭ بۋىمەن» نەگىزگى ويىن دۇرىس جەتكىزە الماعان سياقتى. ول، «قۇنەكەڭ مالىن شىعىنداپ، ابايدى وقىتىپ، جاعداي جاساماعاندا قالاي بولار ەدى… ءبىز دە سول قۇنەكەڭ سياقتىمىز…» دەگەندى ايتپاقشى بولدى – اۋ دەيمىن… قۇنەكەڭ قايدا، سەن قايدا… «قۋاتى كۇشتى نۇرلى ءسوز، قۋاتىن بىلگەن ابايلار…» – دەيدى اباي. ءسوزدىڭ قۋاتىن بىلمەگەن وتە قيىن، كۇيىپ قالۋىڭ مۇمكىن… وسى ارادا بريتانيانىڭ پرەمەر – ءمينيسترى بولعان بەندجامين ديزراەليدىڭ

  • مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    جەكە ارحيۆىمنەن تابىلعان قۇندى مۇراعات «مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى) بۇل ولەڭدى 1980 – جىلى ءور التايدىڭ كوكتوعاي اۋدانىنا قاراستى دۇرە اۋىلىندا 61 جاستاعى قاۋان ورىنباسارۇلى دەگەن اقساقال ايتقانىنان جەكە ارحيۆىمدە ساقتالىپ قالعانىنان تاۋىپ وقىرمانمەن ءبولىسىپ وتىرمىن. اي، قۇداي – اۋ، اققا جاق، ءوزىڭى ايان مەن ناقاق. اقيقات دەگەن جولىڭنىن، ابىرويىڭدى اشپا حاق. اياتبەنەن قادىسقا، اللا نيەت اق ىسكە. جان الماسام جوق ەدى-اۋ، جازا تارتسىن دەگەن باق. مەنى سوتتاپ بايلاتىپ، زىعىرداندى قايناتىپ. ماسايراسىن ءماز بولىپ، قيناعاندى ءوزىڭ تاپ جاقىن جەردەن جاۋ شىعىپ، ماقۇل ىستەن داۋ شىعىپ. دۇشپان ءۇستاپ قولىمنان، يتتەر تىستەپ تونىمنان. جامان توسۋ بولعان شاق، تۇتقىن بولىپ تارىعىپ، جالعىز جاتىپ زارىعىپ، اشۋ قىسىپ ويدى الىپ، دەرت ءجايىلىپ بويدى

  • قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    Zhalgas Yertay قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق. ول حالىقتىڭ ىشكى كۇشى مەن بيلىكتىڭ ساياسي ەركىنە قارايلاپ تۇر ەرتەرەكتەن باستايىق. باياعىدا قازاقتىڭ باستى پروبلەماسى سانىندا ەدى، ول راس. قازاقتار ءوز جەرىندە ازشىلىققا اينالعان-دى. ال قالادا قازاقشا ەستۋ قيىن بولاتىن. مەكتەپتەردە، ۋنيۆەرسيتەتتەردە، مەملەكەتتىك باسقارۋدا، بيزنەستە قازاق ءتىلى شەتتەتىلدى. سول كەزدە قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى دەموگرافياعا تاۋەلدى ەدى. بۇل لوگيكا ۇزاق ۋاقىت دۇرىس سانالعان. بىراق بۇگىنگى قازاقستانعا قاراساق، جاعداي وزگەردى. قازاقتار كوپشىلىككە اينالدى. قازاق ءتىلىن تۇسىنەتىندەر مەن سويلەيتىندەر سانى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتتى. قازاق مەكتەبىنە باراتىن بالالاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. قازاق ءتىلى كۇندەلىكتى ءومىردىڭ نەگىزگى تىلىنە اينالدى. بىراق نەگە ءتىل ماسەلەسى ءالى وزەكتى بولىپ تۇر؟ ماسەلە سانعا ەمەس، ساناعا

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: