قۇرالايدىڭ سالقىنى امالى قالاي شىققان…
kerey.kz
Edil Alash
ۇلان عايىر ايماقتار قىستان ەندى شىعىپ جاتقاندا، وڭتۇستىك جۇرتشىلىعى جازعى كيىمگە اۋىسىپ الادى. دەسە دە قازىرگىدەي مامىردىڭ ورتا تۇسىنان باستاپ جەڭىل كيىمدىنىڭ ءبارى اھىلاپ-ۇھىلەپ، تۇماۋراتىپ قالادى. «جاز كەلگەندە سالقىنداعانى نەسى» دەيتىندەر دە بار. بۇعان سەبەپ جاستار مەن قالا تۇرعىندارى اراسىندا «قۇرالاي سالقىنى» ۇعىمىنىڭ ۇمىتىلىپ بارا جاتقانى بولسا كەرەك. ايتپەسە جاز ابدەن ءوز تاعىنا وتىرماي، حالىق جىلى كيىمىن تاستاماعان.
«قۇرالاي سالقىنى» دەگەن نە؟
قازاق حالقى مامىر ايىنىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ورىن الاتىن 2~3 تاۋلىكتىك كۇن سۋىتۋىن «قۇرالاي سالقىنى» دەپ اتاعان.
اتالۋ سەبەبى قانداي؟ ۇلكەندەردىڭ اۋزىنان وقتىن-وقتىن ەستىپ قالاتىن بۇل اتاۋ قازاق حالقى ءۇشىن قاشان دا كيەلى سانالعان كيىكتەردىڭ تولدەيتىن مەزگىلىنە بايلانىستى اتالىپ كەتكەن. قۇرالاي ─ كيىكتىڭ ءتولى.
اۋا رايى قالاي وزگەرەدى؟
قۇرالاي سالقىنى كەزىندە كۇن تۇنەرىپ، تاۋلى-توبەلى جەرگە قاراي بۇلت ۇيىرىلەدى. مۇنداي قولايسىزدىق ءبىر جەتىگە نە ون شاقتى كۇنگە سوزىلادى. وسى كەزدە تولدەۋى جاقىنداعان قوڭىر اڭدار بۇلت ۇيىرىلگەن جەرلەرگە توپتاساتىن كورىنەدى. «كيىك لاقتاعان جەرگە نايزاعاي وينايدى» دەپ وتىراتىن قاريالار، بۇل دا قوڭىر اڭدار كۇننىڭ كوزىنەن تاسا جەرگە تولدەيتىنىنە بايلانىستى بولسا كەرەك. ءبىر عاجابى، كيىك قانشا كوپ بولسا دا، ولار 2~3 كۇن ىشىندە تۇگەلدەي تولدەپ ۇلگەرەدى ەكەن.
كۇننىڭ سۋىتىپ، جەل تۇرۋىنىڭ ىقپالى؟
كيىك تولدەگەن كەزدە كۇننىڭ سۋىتۋى قۇرالايدىڭ اياقتانۋىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى. جاڭا تۋعان ءتول جەردىڭ قارا سۋىعىنا شىداماي، تەز تۇرىپ كەتەدى ەكەن.
جەلدىڭ دە وزىندىك فۋنكتسياسى بار.
كيىك وزگە تورتاياقتىلارسەكىلدى شۋىن جالاپ تۇسىرمەيدى. جانۋار جەلگە قارسى جۇرگەندە بۇل ۇدەرىس تابيعاتتىڭ ىقپالىمەن جۇزەگە اسادى.
دالا تاعىلارىنىڭ تابەتى جويىلادى
قۇرالاي سالقىنىنىڭ تاعى ءبىر عاجابى، دالانىڭ نازىك ەركەلەرىنە سونداي قۇمار جىرتقىشتاردىڭ ءدال وسى «قۇرالاي سالقىنى» كەزىندە تابەتى قاشىپ، ەتكە جاقىنداي الماي قالادى ەكەن. قۇرالايلار اياعىنان تۇرىپ كەتكەن كەزدە عانا جىرتقىشتاردىڭ ەتكە دەگەن تابەتى قايتا ورالادى.
قۇستاردان تۇيەتابان قورعايدى
بۇل از كۇننىڭ قاسيەتىن بىلدىرەتىن تاعى ءبىر جاعداي بار. ءبىزدىڭ دالادا وسەتىن تۇيەتاباندى دا تەك وسى كەزەڭ دە كورۋگە بولادى. كەرەمەتتىگى سوندا، ونىڭ ۇلكەن قىزعىلت جاسىل ءتۇستى جاپىراقتارى جاڭاتۋعان قۇرالايدى جاسىرىپ تۇرادى ەكەن. ياعني، قىراعى بۇركىتتەردىڭ ءوزى تابيعاتتىڭ قورعاۋىندا جاتقان قۇرالايدى كورە المايتىنداي جاعداي تۋعىزادى.
كيە
قازاق دانالىعى عاسىرلاربويعى ءومىر تاجىريبەسىنەن جيناقتالعان. كيىكتى قاسيەتتى دەپ باعالاۋى دا سەبەپسىزەمەس. جانۋار تولدەيتىن ۋاقىتتا تابيعات ─ انانىڭ ءوزى امال جاسايتىنى سول كيەنىڭ بەلگىسى ەمەس پە؟ !
پىكىر قالدىرۋ