|  |  | 

كوز قاراس رۋحانيات

زايىرلى قوعامداعى ءدىندار ايەلدىڭ ورىنى

Qazaq ayeli

قمدب-نىڭ وسكەمەن ايماقتىق وكىلدىگى «حاليفا -التاي» مەشىتىنىڭ ۇستازى، تەولوگ، شق وبلىستىق «ايەل -قىزدار» سەكتورىنىڭ جەتەكشىسى تالشىن قوجاحمەتوۆانىڭ قاتىسۋىمەن كۇرشىم اۋداندىق ورتالىق مەشىتتە «زايىرلى قوعامداعى ءدىندار ايەل تۇلعاسى» اتتى اۋداندىق سەمينار ءوتتى.

اتالمىش شاراعا، كۇرشىم اۋداندىق ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ باستىعى اراي قاسىمباەۆا، كۇرشىم اۋداندىق جاستار رەسرۋستىق ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى شىراق دابىرباەۆا، مەشىت ۇستازى ايگۇل قانسەيىتوۆا قاتىستى.
ەستەرىڭىزگە سالاتىن بولساق، سەميناردىڭ وتۋىنە ورتالىق مەشىتتىڭ باس يمامى تىلەيبەك قاجى سويانۇلىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس نايب يمامدارى اجى شامەرحان جانە جانىبەك ايدارحان ۇيتقى بولىپ وتىر.

وكىلدىكتەن ارنايى كەلگەن تەولوگ مامان، ءدىندار ايەلدىڭ زايىرلى قوعامداعى ورىنى مەن وتباسىنداعى اتقاراتىن مىندەتى، تۋىسقاندارىمەن قارىم-قاتىناسى، اتا-ەنەسىن سىيلاۋى قاتارلى تاقىرىپتارعا توقتالىپ، اسىل ءدىنىمىزدىڭ قۇندىلىعى، حانافي مازحابىنىڭ ارتىقشىلىعى، پايعامبارىمىزدىڭ (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) حاديستەرىندەگى انا تۋرالى مازمۇنداردىڭ ەرەكشەلىگى جايىندا كەڭىنەن توقتالدى. ەكراننان تاقىرىپقا بايلانىستى بەينەروليك پەن سلايد كورسەتىلدى.  قازاق حالقىنىڭ تۇرمىس تىرشىلىگى، سالت-ءداستۇرى مەن عۇرىپ ادەتى، عيبادات قۇلشىلىعىنىڭ ءبىر-بىرىنەن اجىرامايتىندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. كۇندەلىكتى ومىردەجاڭادان باس قۇرايتىن جاستارعا نەكەنىڭ قاسيەتىن ءتۇسىندىرۋ كەرەكتىگىن اتادى.

بابالاردان جالعاسقان تاعىلىمدا ايەل اياۋلى انا، سۇىكتى جار، سۇيكىمدى قىز، يسلام كوزقاراسىمەن قارايتىن بولساق، پايعامبارىمىزدىڭ حاديسىندە: «ءجاننات انانىڭ تابانىنىڭ استىندا»، «سەندەردىڭ ەڭ جاقسىلارىڭ، ايەلدەرىڭە جاقسى قارىم-قاتىناستا بولعاندارىڭ»،- دەپ تۇسىنىكتەمە بەرەدى. پايعامبارىمىزدان (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) كەيىن العاش يسلامدى قابىلداپ، ءدىن جولىندا بۇكىل مال-مۇلكىن سارپ ەتكەن ايەل كىسى حاديشا انامىز (ر.ا.) بولاتىن. سول سەبەپتى، اللانىڭ ەلشىسى (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن): «ەل مەنەن تەرىس اينالعان كەزدە حاديشا ماعان سەندى. ايتقاندارىمدى ەشكىم قابىلداماعاندا، مەنى العاشقى بولىپ راستاعان سول ەدى»- دەپ، ونى ءومىر بويى ۇمىتپاي، اركەز جاقسىلىقتارىن ەسكە الىپ وتىراتىن. ءتىرى كەزىندە جانناتتاعى ۇيىمەن سۇيىنشىلەنگەن ايەل كىسى ەدى. دالىرەك ايتقاندا، بىردە جەبىرەيىل پەرىشتە (ا.س.) پايعامبارىمىزعا (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) كەلىپ: «راببىم حاديشاعا سالەم ايتتى. مەنەن دە سالەم ايتا بار. وعان ءجانناتتا شارشامايتىن، شالدىقپايتىن ءۇي تۇرعىزىلدى»،-دەيدى. بۇل قۋانىشتى اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن) حاديشا انامىزعا (ر.ا.) كەلىپ: «ۋا حاديشا! ساعان اللا مەن جەبرەيىل سالەم ايتتى»، دەپ حاباردى جەتكىزگەن كەزدە، حاديشا (ر.ا.) انامىز: «اللانىڭ ءوزى سالەم، ال، جەبىرەيىلگە سالەم بولسىن» – دەپ، اسقان كورەگەندىك تانىتادى. انالار قوعامنىڭ مەكتەبى، ولاردىڭ قۋانىشى الەمنىڭ قۋانىشى. ۇلى جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ: «ەل بولام دەسەڭ،بەسىگىڭدى تۇزە»،-دەگەن وتە تەرەڭ ءماندى،ناقىلى ايەل زاتىنىڭ قادىرىن مەڭزەپ تۇرعان بولسا كەرەك. ءدىن جولىنداعى نازىك جاندىلارعا اللا جەڭىلدىك بەرسىن!

اجى شامەرحان،
اۋداندىق مەشىتتىڭ نايب يمامى.

Related Articles

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: