|  |  |  | 

كوز قاراس ساياسات تۇلعالار

اعا مەن ءىنى سياقتى ما، الدە تەڭقۇقىلى ما …

150527699_2870439986501210_8629669840465376701_nمۇحتار جاكىشەۆتىڭ اڭگىمەسىنەن:
2005 جىلى ما، الدە 2006 جىلى ما، قىستىگۇنى تمد ەلدەرى باسشىلارى جينالدى. سانكت-پەتەربۋرگتە.
مەن ءتۇس كەزىندە جەتتىم-اۋ دەيمىن. كەشكە مەن جاتقان قوناق ۇيگە «روساتومپرومنىڭ» باستىعى كيريەنكو مەن «تەحسنابەكسپورتتىڭ» ديرەتكورى سميرنوۆ كەلىسىمنىڭ ءماتىنىن الىپ كەلدى. بۇل كەلىسىمدى ودان بۇرىن ابدەن تالقىلاعانبىز. ول مەملەكەتارالىق كەلىسىم تۇعىن. ونىڭ ءمانى قاراپايىم، ءارى تۇسىنىكتى ەدى.
«قازاتومپرومدا» ۋراندى الۋ بار دا، ۋراندى گازعا اينالدىرۋ ءىسى جونگە قويىلماعان ەدى. سوندىقتان سىرتتان سەرىكتەس تارتىپ، سولارعا وڭدەتىپ، وڭدەتە ءجۇرىپ تەحنولوگياسىن ۇيرەنىپ، كەلىسىم بىتكەن سوڭ دەربەس كەتۋدى ويلادىق.
ءپرينتسيبىمىز دە قاراپايىم بولعان: ولار بىزگە كىرىپ قانشا اقشا تاپسا، ولاردان الاتىن بيزنەستەن ءبىز دە سونشا اقشا تابۋىمىز كەرەك ەدى.
مەن ايتتىم، سىزدەرگە ۋران ءوندىرۋ قىزىق، ءبىز وعان رۇقسات بەرەمىز. بىراق قارىمتاسىنا، سىزدەر بىزگە رەسەيدە جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرەسىزدەر.
ەندى ماعان ولار كەلىسىمنىڭ ءماتىنىن اكەلىپ وتىر عوي. ولاردىڭ ايتۋىنشا، ەرتەڭ ءبىز وسى كەلىسىمگە قول قويۋىمىز كەرەك ەكەن. مەملەكەت باسشىلارىنىڭ الدىندا. پۋتين حاباردار كورىنەدى.
ءماتىندى وقۋعا كىرىستىم. وقىدىم دا، اۋىزىم اشىلىپ قالدى. ءبىز ولارعا كەن ورنىن بەرەدى ەكەنبىز، بىرلەسكەن ءوندىرىس قۇرادى ەكەنبىز، ال ولار بولاشاقتا بىزگە دە بىرنارسە بەرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرادى ەكەن. ءتىپتى نە ەكەنى دە ناقتىلانباعان.
مىنانداي كەلىسىمگە قول قويمايمىن دەدىم. مىنا نارسەنىڭ تۇك ماعىناسى جوق. كەلىستىك قوي، ناقتى جازۋىمىز كەرەك. ءبىز سىزدەرمەن بىرىگىپ بەس كەن ورنىن قولعا الامىز، سىزدەر بىزگە 5 ملن رر-لىك قۋاتى بار كەن بايىتۋ زاۋىتىنىڭ ۇلەسىن بەرەسىزدەر (قارجى اعىمى بويىنشا، ەكەۋى شامالاس بولادى. اقشادان ۇتىلمايمىز، تەحنولوگيانى دا الامىز). سوندىقتان، سىزدەر ءىستىڭ مۇمكىندىگىن قاراستىرامىز دەپ جازساڭىزدار، ءبىز دە سولاي جازايىق. رەسەي مۇمكىندىگىن قاراستىرادى، قازاقستان دا مۇمكىندىگىن قاراستىرادى دەيىك. ەگەر دايىن بولساڭىزدار، تاپسىرامىز دەپ جازىڭىزدار، ءبىز دە جازايىق. ال ءبىز تاپسىرىپ، سىزدەر قاراستىراتىن بولساڭىزدار، ونداي كەلىسىمنىڭ تۇك ءمانى جوق. ونداي نارسە قازاقستان ءۇشىن قىزىق ەمەس.
ءسويتىپ ەم، ولار ەرتەڭ پۋتين اشۋلانادى، ءبىز وعان ايتىپ قويدىق قوي، اناۋ-مىناۋ، قيىن بولادى دەپ اڭگىمە ايتا باستادى. مەن ايتتىم: ونىڭ ماعان نە قاتىسى بار؟ پۋتين – سەندەردىڭ ەلدىڭ پرەزيدەنتى. مەنىڭ ەلىم باسقا، پرەزيدەنتىم دە باسقا ادام. ەرتەڭ پۋتين نە ايتادى، ماعان اشۋلانا ما، باسقا قىلا ما، ماعان ءبارىبىر. پرەزيدەنت – سەندەردىكى، وزدەرىڭ شەشىڭدەر.
ءسوي دەسەم، ولار، ال ءبىز ايتپادى دەمە، دەدى.
مەيلى.
ەرتەسىنە بۇكىل دەلەگاتسيامەن بىرگە اۆتوبۋسپەن كەتىپ بارا جاتسام، پروتوكولدىڭ باستىعى (باۋىرجان بايبەك قوي ول كەزدە) حابارلاسادى. مۇحتار ەركىنۇلى، قايداسىز؟ بارا جاتىرمىن. مىنا جاقتا باستىق ءسىزدى ىزدەپ جاتىر، پۋتينمەن اڭگىمە بولىپتى، كەلۋىڭىز كەرەك، اناۋ-مىناۋ. جارايدى، بارا جاتىرمىن. وندا كەلگەندە ايتىڭىز، مەن سىزگە پروپۋسك بەرەمىن، ءسىز ەلمەن بىرگە كىرمەي، مەنىمەن ءوتىپ كەتەسىز، بىردەن باستىققا الىپ بارامىن. جارايدى.
باردىق. باۋىرجان ەكەۋىمىز بىلاي كەتتىك. ءبىر بولمەگە كىردىم، كىرسەم بۇكىل پرەزيدەنتتەر وتىر ەكەن. مەن امانداسىپ جاتىرمىن. نۇرسۇلتان ءابىشۇلى مەنى باسقا پرەزيدەنتتەرگە تانىستىرىپ ءوتتى. وتىرا تۇر، مەن قازىر شىعامىن، سويلەسەتىن ماسەلە بار دەدى.
شىعىپ، كۇتىپ وتىردىم. كوپ كۇتكەن جوقپىن، بەس مينۋتتىڭ شاماسىندا پرەزيدەنت شىقتى. انا جاقتا پۋتين بىرنارسەنى سويلەسكىسى كەلەدى، كوڭىل كۇي جوق سياقتى، سەن ءبىر كەلىسىمدى بۇزىپسىڭ عوي دەيدى.
ەكەۋىمىز باسقا ءبىر كابينەتكە باردىق. بارساق، پۋتين وتىر ەكەن. جانىندا كيريەنكو مەن سميرنوۆ بار. ءبىز پرەزيدەنت ەكەۋىمىز كىردىك.
وتىردىق. پۋتين اڭگىمەگە كىرىستى. نۇرسۇلتان ءابىشۇلى، وسىلاي دا وسىلاي، جاس، قابىلەتتى مەنەدجەرلەرىڭىز بار ەكەن، بىراق ول ساياساتتى تۇسىنبەيدى، ءبىز بۇگىن اتوم سالاسىندا ەكى ەلدى بىرىكتىرەتىن كەلىسىمگە قول قويۋىمىز كەرەك ەدى، بۇل جىگىت سونى بۇزدى، اق-كوك. شىنىن ايتقاندا، وكتەمدەۋ عىپ سويلەدى. مەن پرەزيدەنتكە قاراپ ەدىم، ول كىسى دە ماعان قاراپ قالدى. مەن جاۋاپ بەرۋىمە بولا ما دەپ ەدىم، پرەزيدەنتىمىز ايت دەگەندەي قىلدى.
ءبىزدىڭ ەلدەردىڭ قۇقىعى قانداي؟ اعا مەن ءىنى سياقتى ما، الدە تەڭقۇقىلى ما دەدىم. ەكەۋى دە، ارينە، تەڭ قۇقىلى دەيدى. ال مىنا كەلىسىم، اعا مەن ءىنىنىڭ كەلىسىمى دەدىم. ءبىز ەكى جاق تا تاپسىرادى دەپ كەلىستىك، ال مىنا جەردە ءبىز بەرەدى ەكەنبىز دە، سىزدەر جاق قاراستىرادى ەكەن. مەن بۇندايعا قول قويمايمىن. ساياساتتى تۇسىنبەيتىن شىعارمىن، بىراق مەنەدجەر رەتىندە بۇل نارسە دۇرىس ەمەس دەپ ويلايمىن. ەكى ەلدىڭ قارىم-قاتىناسىنداعى اۋانعا سايكەس كەلمەيدى. ەگەر قالاساڭىزدار، مەن وسى جەردە جۇمىستان كەتۋ تۋرالى ارىز جازايىن. بىراق ماعان قول قوي دەسەڭىزدەر دە، مەن ءبارىبىر قول قويمايمىن. ودان دا جۇمىستان كەتەيىن، مەنەن كەيىن كەلگەن ادام قول قويار.
وسىلاي دەپ ەدىم، انا جەردەگى ارىن بىردەن باسىلدى. پرەزيدەنتىمىز، سەن اسىقپاي تۇرا تۇر، دۇرىس ايتىپ وتىرسىڭ، ەكى ەلدىڭ قۇقىعى تەڭ دەدى. مەن ايتتىم، بۇنداي شيكى كەلىسىمدەردى مەن پرەزيدەنت دەڭگەيىنە اپارمايمىن دەدىم. ەگەر تاپسىرۋعا دايىنبىز دەسەڭىزدەر، مەن قازىر-اق قول قويامىن. سويتسەم انا جەردە وتىرعان ەكەۋ، ويتۋگە ءبىزدىڭ قۇزىرەتىمىز جوق دەيدى. قۇزىرەتتەرىڭ جوق بولسا، وندا ماعان نەگە الىپ كەلدىڭدەر؟
بۇندايعا مەن قول قويمايمىن، جۇمىستان كەتۋگە دايىنمىن، بىراق قول قويمايمىن دەدىم.
پرەزيدەنتتەر ءوزارا سويلەسە باستادى. جوق، شيكى جەرلەرى بولسا، پىسىرەيىك، دامىتايىق، اسىقپايىق دەگەندەي.
شىعىپ كەتتىك.
قايتاردا پرەزيدەنتپەن بىرگە ۇشتىم. جولدا ءبارىن ءتۇسىندىرىپ بەرشى دەدى. ايتىپ، ءتۇسىندىرىپ بەردىم. پرەزيدەنت بولسا، دۇرىس ىستەدىڭ، جاقسى بولدى دەدى.

Related Articles

  • “توڭكەرىس جاساۋعا ماشىقتانعاندار” كىم؟ قاڭتار قۇپياسى اشىلسا، سالدارى نە بولادى؟ دەپۋتاتپەن سۇحبات

    “توڭكەرىس جاساۋعا ماشىقتانعاندار” كىم؟ قاڭتار قۇپياسى اشىلسا، سالدارى نە بولادى؟ دەپۋتاتپەن سۇحبات

    نۇربەك ءتۇسىپحان قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى، زاڭگەر ابزال قۇسپان ازاتتىققا سۇحبات بەرىپ وتىر. استانا، 26 قازان، 2023 جىل قاڭتاردى كىم ۇيىمداستىرعانىن بيلىك بىلە مە، بىلسە نەگە اشىق ايتپادى؟ پارلامەنتتە نەگە قاڭتار بويىنشا تاعى تىڭداۋ وتپەيدى؟ پرەزيدەنت توقاەۆ قاڭتار “توڭكەرىس جاساۋعا ابدەن ماشىقتانعان مامانداردىڭ جەتەكشىلىگىمەن” ۇيىمداستىرىلدى دەدى. ولار كىمدەر؟ ءماجىلىس دەپۋتاتى ابزال قۇسپان وسى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى ازاتتىق: ابزال مىرزا، ءسىز – قاڭتار وقيعاسىنا ءبىر تاراپتان ەمەس، جان-جاعىنان قاراۋعا مۇمكىندىك العان ادامسىز. ەڭ الدىمەن سول وقيعاعا تىكەلەي قاتىستىڭىز، جۇرتتى الاڭعا شىعۋعا شاقىردىڭىز. ودان كەيىن قاندى قىرعىندا قاماۋعا الىنعانداردى بوساتۋعا ات سالىسىپ، زاڭگەر رەتىندە دە ارالاستىڭىز. ودان بولەك ءماجىلىس دەپۋتاتى ەسەبىندە دە جاڭا ءبىر راكۋرستان قاراپ وتىرسىز. ايتىڭىزشى، جان-جاعىنان قاراعاندا قاڭتار وقيعاسىندا سىزگە

  • اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    ەلدەس وردا سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىندى. قازاق قوعامىندا جاڭا ينتەللەكتۋالدىق كەزەڭ تۋىپ كەلەدى. ءبىرىنشى، قازىرگى قازاق قوعامىندا سەنىم ماسەلەسىنە قاتىستى پىكىرتالاستاردىڭ كۇشەيۋى كەزدەيسوق قۇبىلىس ەمەس. بۇل دەگەنىڭىز الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ، اشىق اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ جانە جاھاندىق ينتەللەكتۋالدىق اعىمداردىڭ ىقپالىمەن قالىپتاسقان جاڭا قوعامدىق ويلاۋ فورماسىنىڭ كورىنىسى. اتەيستىك كوزقاراستاردىڭ اشىق ايتىلۋى، تاڭىرشىلدىك يدەيالاردىڭ قايتا جاڭعىرۋى جانە ءداستۇرلى ءدىني ورتا اراسىنداعى پىكىر قاقتىعىسى زيالى ورتادا الاڭداۋشىلىق تۋدىرعانىمەن، شىن مانىندە بۇل قۇبىلىس قوعامنىڭ رۋحاني السىرەۋىن ەمەس، سانالى ىزدەنىسكە بەت بۇرعانىن كورسەتەدى. ەكىنشى، ۇزاق ۋاقىت بويى قازاق قوعامىنداعى ءدىني ديسكۋرس نەگىزىنەن مونولوگتىقسيپاتتا بولدى. ۋاعىز ايتىلدى، ال تىڭداۋشى تاراپ ونى تالقىلاۋسىز قابىلداۋعا ءتيىس ەدى. سۇراق قويۋ كۇمانمەن، كۇمان ءالسىز يمانمەن تەڭەستىرىلدى. مۇنداي ورتادا سەنىم دالەلدەۋدى ەمەس، قايتالاۋدى تالاپ ەتتى. عىلىمي

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە كەيبىر قازاق زيالىلارىنىڭ قازاق ءتىلىن سىناعان پىكىرى تاراپ ءجۇر. ەسىمە ءبىر كەزدەرى قىتاي ينتەلليگەنتسياسىنىڭ قىتاي يەروگليفىن سىناعانى ءتۇسىپ كەتتى. 20- عاسىردىڭ العاشقى شيرەگىندە قىتايدىڭ ءداستۇرلى يەروگليفتەرىن سىناماعان زيالى كەمدە كەم. *** *** *** “يەروگليفتەردە زاماناۋي يدەيالار مەن تەوريالاردى جەتكىزەتىن سوزدىك قور جوق، ءارى ولار زياندى ويلاردىڭ ۇياسىنا اينالادى. ولاردى جويۋدا ۇيات جوق” دەپ جازدى 1918 جىلى قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى ءارى جاڭا مادەنيەت قوزعالىسىنىڭ جەتەكشى قايراتكەرى چەن دۋسيۋ (陈独秀). قىتاي يەروگليفىن قاتتى سىناۋشىلاردىڭ قاتارىندا تاعى دا قىتاي كوممۋنيستىك قوزعالىستىڭ جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى تسيۋي تسيۋباي (瞿秋白) دە بولعان. ول ءتىپتى 1931 جىلى “قىتاي يەروگليفتەرى شىن مانىندە الەمدەگى ەڭ لاس، ەڭ جەكسۇرىن ءارى ەڭ جيرەنىشتى نارسە. ءتىپتى ورتاعاسىرلىق

  • قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟

    قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟

    Zhalgas Yertay         قازاقستان بيلىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ ءۇشىن قاتاڭ شەشىمدەرگە بارعىسى كەلمەيدى دەيىك. بىراق قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟ سونى ويلانىپ كورەيىك. قازاق ءتىلىن دامىتۋ جايىن ايتقان كەزدە قازاقستان بيلىگى قوعامدى ەكىگە بولەدى. ءبىرى – ءتىلدى دامىتۋدىڭ راديكال شەشىمدەرىن ۇستانادى، ەكىنشى جاعى – قازىرگى ستاتۋس-كۆونى ساقتاعىسى كەلەدى، ياعني ەشتەڭە وزگەرتپەي-اق قويايىق دەيدى. بىراق ەكى جولدى دا تاڭداماي، ورتاسىمەن ءجۇرۋدى ۇسىنىپ كورسەك قايتەدى!؟ باتىل قادامدارعا بارايىق، بىراق ول راديكال جول بولماسىن. قازاق ءتىلىن كۇشپەن ەمەس، ورتانى دامىتۋ ارقىلى كۇشەيتسەك بولادى. ياعني ادامدار ءتىلدى ۇيرەنىپ اۋرە بولماي-اق، حالىق جاي عانا قازاق ءتىلى اياسىندا ءومىر ءسۇرۋدى ۇيرەنسىن. نەگىزگى وي وسى. ءبىز وسى ۋاقىتقا دەيىن ادامدار ورتانى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: