|  |  |  | 

كوز قاراس ساياسات تۇلعالار

اعا مەن ءىنى سياقتى ما، الدە تەڭقۇقىلى ما …

150527699_2870439986501210_8629669840465376701_nمۇحتار جاكىشەۆتىڭ اڭگىمەسىنەن:
2005 جىلى ما، الدە 2006 جىلى ما، قىستىگۇنى تمد ەلدەرى باسشىلارى جينالدى. سانكت-پەتەربۋرگتە.
مەن ءتۇس كەزىندە جەتتىم-اۋ دەيمىن. كەشكە مەن جاتقان قوناق ۇيگە «روساتومپرومنىڭ» باستىعى كيريەنكو مەن «تەحسنابەكسپورتتىڭ» ديرەتكورى سميرنوۆ كەلىسىمنىڭ ءماتىنىن الىپ كەلدى. بۇل كەلىسىمدى ودان بۇرىن ابدەن تالقىلاعانبىز. ول مەملەكەتارالىق كەلىسىم تۇعىن. ونىڭ ءمانى قاراپايىم، ءارى تۇسىنىكتى ەدى.
«قازاتومپرومدا» ۋراندى الۋ بار دا، ۋراندى گازعا اينالدىرۋ ءىسى جونگە قويىلماعان ەدى. سوندىقتان سىرتتان سەرىكتەس تارتىپ، سولارعا وڭدەتىپ، وڭدەتە ءجۇرىپ تەحنولوگياسىن ۇيرەنىپ، كەلىسىم بىتكەن سوڭ دەربەس كەتۋدى ويلادىق.
ءپرينتسيبىمىز دە قاراپايىم بولعان: ولار بىزگە كىرىپ قانشا اقشا تاپسا، ولاردان الاتىن بيزنەستەن ءبىز دە سونشا اقشا تابۋىمىز كەرەك ەدى.
مەن ايتتىم، سىزدەرگە ۋران ءوندىرۋ قىزىق، ءبىز وعان رۇقسات بەرەمىز. بىراق قارىمتاسىنا، سىزدەر بىزگە رەسەيدە جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرەسىزدەر.
ەندى ماعان ولار كەلىسىمنىڭ ءماتىنىن اكەلىپ وتىر عوي. ولاردىڭ ايتۋىنشا، ەرتەڭ ءبىز وسى كەلىسىمگە قول قويۋىمىز كەرەك ەكەن. مەملەكەت باسشىلارىنىڭ الدىندا. پۋتين حاباردار كورىنەدى.
ءماتىندى وقۋعا كىرىستىم. وقىدىم دا، اۋىزىم اشىلىپ قالدى. ءبىز ولارعا كەن ورنىن بەرەدى ەكەنبىز، بىرلەسكەن ءوندىرىس قۇرادى ەكەنبىز، ال ولار بولاشاقتا بىزگە دە بىرنارسە بەرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرادى ەكەن. ءتىپتى نە ەكەنى دە ناقتىلانباعان.
مىنانداي كەلىسىمگە قول قويمايمىن دەدىم. مىنا نارسەنىڭ تۇك ماعىناسى جوق. كەلىستىك قوي، ناقتى جازۋىمىز كەرەك. ءبىز سىزدەرمەن بىرىگىپ بەس كەن ورنىن قولعا الامىز، سىزدەر بىزگە 5 ملن رر-لىك قۋاتى بار كەن بايىتۋ زاۋىتىنىڭ ۇلەسىن بەرەسىزدەر (قارجى اعىمى بويىنشا، ەكەۋى شامالاس بولادى. اقشادان ۇتىلمايمىز، تەحنولوگيانى دا الامىز). سوندىقتان، سىزدەر ءىستىڭ مۇمكىندىگىن قاراستىرامىز دەپ جازساڭىزدار، ءبىز دە سولاي جازايىق. رەسەي مۇمكىندىگىن قاراستىرادى، قازاقستان دا مۇمكىندىگىن قاراستىرادى دەيىك. ەگەر دايىن بولساڭىزدار، تاپسىرامىز دەپ جازىڭىزدار، ءبىز دە جازايىق. ال ءبىز تاپسىرىپ، سىزدەر قاراستىراتىن بولساڭىزدار، ونداي كەلىسىمنىڭ تۇك ءمانى جوق. ونداي نارسە قازاقستان ءۇشىن قىزىق ەمەس.
ءسويتىپ ەم، ولار ەرتەڭ پۋتين اشۋلانادى، ءبىز وعان ايتىپ قويدىق قوي، اناۋ-مىناۋ، قيىن بولادى دەپ اڭگىمە ايتا باستادى. مەن ايتتىم: ونىڭ ماعان نە قاتىسى بار؟ پۋتين – سەندەردىڭ ەلدىڭ پرەزيدەنتى. مەنىڭ ەلىم باسقا، پرەزيدەنتىم دە باسقا ادام. ەرتەڭ پۋتين نە ايتادى، ماعان اشۋلانا ما، باسقا قىلا ما، ماعان ءبارىبىر. پرەزيدەنت – سەندەردىكى، وزدەرىڭ شەشىڭدەر.
ءسوي دەسەم، ولار، ال ءبىز ايتپادى دەمە، دەدى.
مەيلى.
ەرتەسىنە بۇكىل دەلەگاتسيامەن بىرگە اۆتوبۋسپەن كەتىپ بارا جاتسام، پروتوكولدىڭ باستىعى (باۋىرجان بايبەك قوي ول كەزدە) حابارلاسادى. مۇحتار ەركىنۇلى، قايداسىز؟ بارا جاتىرمىن. مىنا جاقتا باستىق ءسىزدى ىزدەپ جاتىر، پۋتينمەن اڭگىمە بولىپتى، كەلۋىڭىز كەرەك، اناۋ-مىناۋ. جارايدى، بارا جاتىرمىن. وندا كەلگەندە ايتىڭىز، مەن سىزگە پروپۋسك بەرەمىن، ءسىز ەلمەن بىرگە كىرمەي، مەنىمەن ءوتىپ كەتەسىز، بىردەن باستىققا الىپ بارامىن. جارايدى.
باردىق. باۋىرجان ەكەۋىمىز بىلاي كەتتىك. ءبىر بولمەگە كىردىم، كىرسەم بۇكىل پرەزيدەنتتەر وتىر ەكەن. مەن امانداسىپ جاتىرمىن. نۇرسۇلتان ءابىشۇلى مەنى باسقا پرەزيدەنتتەرگە تانىستىرىپ ءوتتى. وتىرا تۇر، مەن قازىر شىعامىن، سويلەسەتىن ماسەلە بار دەدى.
شىعىپ، كۇتىپ وتىردىم. كوپ كۇتكەن جوقپىن، بەس مينۋتتىڭ شاماسىندا پرەزيدەنت شىقتى. انا جاقتا پۋتين بىرنارسەنى سويلەسكىسى كەلەدى، كوڭىل كۇي جوق سياقتى، سەن ءبىر كەلىسىمدى بۇزىپسىڭ عوي دەيدى.
ەكەۋىمىز باسقا ءبىر كابينەتكە باردىق. بارساق، پۋتين وتىر ەكەن. جانىندا كيريەنكو مەن سميرنوۆ بار. ءبىز پرەزيدەنت ەكەۋىمىز كىردىك.
وتىردىق. پۋتين اڭگىمەگە كىرىستى. نۇرسۇلتان ءابىشۇلى، وسىلاي دا وسىلاي، جاس، قابىلەتتى مەنەدجەرلەرىڭىز بار ەكەن، بىراق ول ساياساتتى تۇسىنبەيدى، ءبىز بۇگىن اتوم سالاسىندا ەكى ەلدى بىرىكتىرەتىن كەلىسىمگە قول قويۋىمىز كەرەك ەدى، بۇل جىگىت سونى بۇزدى، اق-كوك. شىنىن ايتقاندا، وكتەمدەۋ عىپ سويلەدى. مەن پرەزيدەنتكە قاراپ ەدىم، ول كىسى دە ماعان قاراپ قالدى. مەن جاۋاپ بەرۋىمە بولا ما دەپ ەدىم، پرەزيدەنتىمىز ايت دەگەندەي قىلدى.
ءبىزدىڭ ەلدەردىڭ قۇقىعى قانداي؟ اعا مەن ءىنى سياقتى ما، الدە تەڭقۇقىلى ما دەدىم. ەكەۋى دە، ارينە، تەڭ قۇقىلى دەيدى. ال مىنا كەلىسىم، اعا مەن ءىنىنىڭ كەلىسىمى دەدىم. ءبىز ەكى جاق تا تاپسىرادى دەپ كەلىستىك، ال مىنا جەردە ءبىز بەرەدى ەكەنبىز دە، سىزدەر جاق قاراستىرادى ەكەن. مەن بۇندايعا قول قويمايمىن. ساياساتتى تۇسىنبەيتىن شىعارمىن، بىراق مەنەدجەر رەتىندە بۇل نارسە دۇرىس ەمەس دەپ ويلايمىن. ەكى ەلدىڭ قارىم-قاتىناسىنداعى اۋانعا سايكەس كەلمەيدى. ەگەر قالاساڭىزدار، مەن وسى جەردە جۇمىستان كەتۋ تۋرالى ارىز جازايىن. بىراق ماعان قول قوي دەسەڭىزدەر دە، مەن ءبارىبىر قول قويمايمىن. ودان دا جۇمىستان كەتەيىن، مەنەن كەيىن كەلگەن ادام قول قويار.
وسىلاي دەپ ەدىم، انا جەردەگى ارىن بىردەن باسىلدى. پرەزيدەنتىمىز، سەن اسىقپاي تۇرا تۇر، دۇرىس ايتىپ وتىرسىڭ، ەكى ەلدىڭ قۇقىعى تەڭ دەدى. مەن ايتتىم، بۇنداي شيكى كەلىسىمدەردى مەن پرەزيدەنت دەڭگەيىنە اپارمايمىن دەدىم. ەگەر تاپسىرۋعا دايىنبىز دەسەڭىزدەر، مەن قازىر-اق قول قويامىن. سويتسەم انا جەردە وتىرعان ەكەۋ، ويتۋگە ءبىزدىڭ قۇزىرەتىمىز جوق دەيدى. قۇزىرەتتەرىڭ جوق بولسا، وندا ماعان نەگە الىپ كەلدىڭدەر؟
بۇندايعا مەن قول قويمايمىن، جۇمىستان كەتۋگە دايىنمىن، بىراق قول قويمايمىن دەدىم.
پرەزيدەنتتەر ءوزارا سويلەسە باستادى. جوق، شيكى جەرلەرى بولسا، پىسىرەيىك، دامىتايىق، اسىقپايىق دەگەندەي.
شىعىپ كەتتىك.
قايتاردا پرەزيدەنتپەن بىرگە ۇشتىم. جولدا ءبارىن ءتۇسىندىرىپ بەرشى دەدى. ايتىپ، ءتۇسىندىرىپ بەردىم. پرەزيدەنت بولسا، دۇرىس ىستەدىڭ، جاقسى بولدى دەدى.

Related Articles

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • 14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنى

    14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنى

    كافەدرا پروفەسسورى ماتەماتيكتەر كۇنىنە ارنالعان «تاڭعى Studio» تاڭعى شوۋىندا 15 ناۋرىز، 2025 14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنىنە وراي «تاڭعى Studio» تاڭعى شوۋىنىڭ قوناعى بەلگىلى عالىمدار: فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور قانگۋجين بالتابەك ەسماتۇلى مەن PhD-دوكتور جۇماباي ءمادىبايۇلى بولدى. ەفيردە ولار ماتەماتيكانىڭ ماڭىزدىلىعىن، مەرەكەنىڭ تاريحىن، قازاق ماتەماتيكتەرىنىڭ عىلىمنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن تالقىلادى. پروفەسسور بالتابەك ەسماتۇلى ماتەماتيكانىڭ عىلىمداردىڭ پاتشايىمى سانالاتىندىعىنا توقتالدى. ول ءبىر جاعىنان عىلىمي ءبىلىمنىڭ شىڭىندا تۇرسا، ەكىنشى جاعىنان باسقا پاندەردىڭ دامۋىنا نەگىز بولاتىن كومەكشى عىلىم ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. عالىم شەكسىزدىك پەن ماتەماتيكالىق ەسەپتەۋلەردىڭ دالدىگىن بىلدىرەتىن π سانىنىڭ شىعۋ تاريحىنا دا توقتالدى. دوكتور جۇماباي ءمادىبايۇلى بۇل كۇننىڭ 1988 جىلدان باستاپ «π سانى كۇنى» (π – يرراتسيونال سان، شامامەن 3,14142… تەڭ) رەتىندە تويلانا

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: