كوز قاراس مادەنيەت رۋحانيات ساياسات
Karin Erlan مىرزا، قازاق ءتىلى جويىلىپ كەتەدى دەپ وتىرعان ەشكىم جوق.
kerey.kz
Karin Erlan مىرزا، قازاق ءتىلى جويىلىپ كەتەدى دەپ وتىرعان ەشكىم جوق. سويلەۋشىلەر سانى 15 ملنعا جەتەتىن ءتىل الداعى كەمى 1-2 عاسىردا جويىلمايتىنى انىق.قوعامنىڭ تالابى – قازاق ءتىلى تولىققاندى مەملەكەتتىك ءتىل فۋنكتسياسىن اتقارا باستاۋى. جانە ول باستامانىڭ كوش باسىندا پرەزيدەنتتىڭ ءوزى مەن مەملەكەتتىك اپپارات تۇرعانىن تالاپ ەتەمىز.
قازىرگى سيتۋاتسيانى قالكي باعالاۋعا بولادى؟ قازىر قازاق ءتىلى ياعني مەملەكەتتىك ءتىل شىن مانىندە قوسىمشا ءتىل، جاناما ءتىل، اۋدارما ءتىلى عانا بولىپ تۇر.
ونى نەدەن بايقايمىز؟ ەرلان مىرزا، قول استىڭىزداعى اپپاراتتىڭ قۇجات اينالىمىنا نازار سالىپ كورىڭىز. ءتىپتى كۇزەتشىلەر مەن تازالىقشى سانيتارلارعا تاراتاتىن قۇجاتتىڭ ءوزى تەك ورىسشا جاسالادى. وعان تولىق سەنىمدىمىن. بۋحگالتەرياڭىزعا نازار سالىڭىز، بارلىق قۇجات تەك ورىسشا جۇرەدى. مەملەكەتتىڭ كەز كەلگەن باستاماسىنا نازار سالىڭىز، بارلىعى ورىسشا دايىندالىپ، قازاقشاعا تەك اۋدارىلادى.
بيلىك ءوز كونستيتۋتسياسىندا بەكىتكەن نورماسىن ءوزى ساقتاماي وتىر. ءوز زاڭدارىنان وزدەرى لازەيكا تاۋىپ الىپ، بۇكىل قۇجاتتى ورىسشا جۇرگىزەدى.
ءبىز قازاق ءتىلىنىڭ ونەردەگى، ومىردەگى بولاشاعىنا ەمەس، مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندەگى رولىنە الاڭداپ وتىرمىز.
كەشەدەن بەرى الەۋمەتتىك جەلىلەردە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىنە قاتىستى ءارتۇرلى پىكىر ايتىلىپ، قىزۋ تالقىنىڭ تاقىرىبىنا اينالعانىن كورىپ وتىرمىز. وي بولىسكەن، كوزقاراستى اشىق بىلدىرگەن دۇرىس. بىراق «بيلىك قازاق تىلىنە قيانات جاسادى» دەۋ – بوس اڭگىمە، داۋرىقپا ءسوز. اتتانعا سالىپ، ايعايعا باسىپ، جوق جەردەن شۋ شىعاراتىنداي ەشتەڭە بولعان جوق. مەملەكەتتىڭ تىلگە قاتىستى ۇستانىمى سول قالپى. قازاق ءتىلىن ەلىمىزدەگى ەتنوسارالىق قاتىناس تىلىنە اينالدىرۋعا قاتىستى باعىتىنان اينىماي، ءوز ارناسىمەن تۇراقتى تۇردە جالعاسا بەرەدى. اسسامبلەيا سەسسياسىندا پرەزيدەنت وسىنى تاعى دا انىق ايتتى.
جالپى، قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعىنا قاتىستى پەسسيميستىك ويدان ارىلاتىن ۋاقىت جەتتى. مەن مۇنى بۇرىن دا ايتقانمىن، تاعى دا قايتالاعىم كەلەدى. كەرىسىنشە، قازاق ءتىلىنىڭ قوعامداعى ءرولى جىل وتكەن سايىن ارتىپ كەلەدى. ەڭ باستىسى، قازاق ءتىلى – جاستاردىڭ تىلىنە اينالدى. جاس عالىمدار، ونەرپازدار، كاسىپكەرلەر انا ءتىلىمىزدى كەڭىنەن قولدانىپ، ءوز باعىتتارىندا بارىنشا دامىتىپ جاتىر. دەمەك «قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى جوق» دەپ ايتۋ ەشقانداي قيسىنعا كەلمەيدى.
بىراق بۇل جەردە ءبىر نارسەنى ءتۇسىنۋىمىز كەرەك: مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسى «ۇر دا جىق» ادىسپەن وسپەيدى. قازاق ءتىلىن قالقان ەتىپ پوپۋليستىك ارەكەتپەن اينالىسۋعا بولمايدى. ناعىز تىلگە جاناشىر ادام بۇلاي جاسامايدى. جانە قازىرگىدەي الماعايىپ زاماندا مۇنداي ارەكەتتەر ەلدەگى جاعدايعا زيانىن تيگىزۋى مۇمكىن. مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ ناقتى جوسپارمەن، جۇيەلى جۇمىسپەن اتقارىلادى. سوندىقتان تۋعان ءتىلىمىزدىڭ تامىرىن تەرەڭدەتۋ ءىسىن الداعى ۋاقىتتا دا اقىل-پاراساتپەن اتقارۋعا ءتيىسپىز.
ءسوز سوڭىندا مىنا دۇنيەنى ايتقىم كەلەدى. بۇگىندە ەلىمىزدە تەك قازاق تىلىنە قاتىستى عانا ەمەس، جالپى ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى، ۇلتتىق بولمىسىمىزدى دارىپتەيتىن اۋقىمدى باستامالار قولعا الىنىپ، جۇزەگە اسىرىلۋدا. ۇلتتىق مەرەكەمىز ناۋرىز جاڭاشا سيپات الىپ، وزگەشە اتالىپ جاتىر. «ۇلتتىق كيىم كۇنىن» قوعام وتە جىلى قابىلدادى. بيىل العاش رەت وتكەن «ۇلتتىق كىتاپ كۇنى» دە حالقىمىزعا پايدالى باستامانىڭ ءبىرى بولماق. وسىلاي ءبارى بىرتە-بىرتە رەتكە كەلەدى.
پىكىر قالدىرۋ