|  |  |  | 

كوز قاراس ساياسات الەۋمەت

ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى.

ەكى-ءۇش كۇن ۋايىمعا سالىنىپ كەتتىم. وسى سوڭعى جازعانىم بولسىن. ءارى قاراي قۇدايعا تاپسىرىپ، جۇمىسىمدى ىستەيىن.
6 اقپان كۇنگى ويىم:
ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى. كوۆيد كەزىندە وكپەسى جۇمىس ىستەمەي قالعان ادامدارعا تۇركيادان يۆل دەگەن اپپارات اكەلگەنى ەستەرىڭىزدە مە؟ يۆل بولماي، قانشا ادام ءولىپ قالدى. ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، ماڭگىلىك ەل مەن ەسىل وزەنىنىڭ ورتاسىنداعى بەس-التى عيمارات بوساپ قالادى. تەك ورىسشا ويلاناتىن ادامدار جينالىپ اپ، وزدەرى ادەمى وتىر و جەردە.
مەنىڭ تۇسىنىگىمدە، ورىس ءتىلىن كونستيتتسيادان الىپ تاستاۋ ءۇشىن وعان الدىن الا دايىندالۋ كەرەك. سوڭعى ەكى جارىم جىلدا وسىنى قاتتى ويلانىپ ءجۇرمىن. ۇسىنايىن دەپ ەدىم، قىزىعاتىن ادام تابا المادىم. ءسويتىپ «انا ءتىل مەن مىنا ءتىل» دەگەن پودكاست باستاپ، سول جەردە يدەيانى پىسىرە بەرەيىن دەدىم.
حالىقتىڭ ورىس تىلىنە قاتىستى باپتى الىپ تاستايىق دەپ شىنداپ كىرىسكەنى وتە جاقسى نىشان. ال بيلىك وكىلدەرىنىڭ بۇل جاعدايعا دايىن بولماي قالعانى، قازىر ولاردىڭ قاتتى تاڭعالىپ وتىرعانى ايانىشتى جاعداي. بۇدان مىنا نارسەنى تۇسىنۋگە بولادى. ءبىر نارسە (قازاق ءتىلى) تۋرالى ءبىر-بىرىنە مۇلدە ۇقسامايتىن ەكى ءتۇرلى تۇسىنىك قالىپتاسقان. حالىق بيلىكتىڭ قالاي جۇمىس ىستەپ جاتقانىن بىلمەيدى (ورىس ءتىلىن الىپ تاستاسا، ءبارىن قازاقشا جۇرگىزىپ كەتە الۋ قيىن ەمەس دەپ ويلايدى), بيلىك حالىقتىڭ نە ويلايتىنىن بىلمەيدى (ورىس تىلىندە تۇرعان نە بار دەپ ويلايدى).
مەنىڭ ويىم بىلاي. قوعامداعى نارازىلىقتى ۋشىقتىرماۋ ءۇشىن بارىنشا ەرتەرەك كونستيتۋتسيانىڭ مىنا جوباسىن رەسمي سايتتاردان، بارلىق كومپيۋتەر، فلەشكادان ءوشىرىپ تاستاۋ كەرەك. جاساعان ادامداردىڭ موينىنا ءبىر-ءبىر وردەن تاعىپ، بيلىكتەن الاستاتۋ كەرەك. كوميسسيانى تاراتۋ كەرەك. دۇرىس ادامداردى الىپ، قايتا جازۋ كەرەك. نەمەسە كونستيتۋتسيانى وزگەرتۋ تۋرالى يدەيادان باس تارتسا، ءتىپتى جاقسى. مەن ءوزى، ا نۇكتە مەن ب نۇكتەنى تابا الماي قالدىم. ياعني، و باستا كونستيتۋتسيانى وزگەرتۋ نەگە كەرەك بولدى جانە نەندەي ماقساتقا قول جەتكىزبەكشىمىز؟
ال ەگەر وكىمەتىمىز قايتكەن كۇندە دە وزگەرتەمىز دەپ، ەكىنشى رەت كوميسسيا قۇرىپ، مىقتاپ كىرىسەتىن بولسا، كوميسسياعا كىرگەنى ءۇشىن ءماز بولاتىن ادامداردى ەمەس، اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن ادامداردى جيناۋى كەرەك.
ءوز باسىم تىلگە قاتىستى باپقا عانا ەمەس، قيت ەتسە پارلامەنتتى تاراتا سالاتىن پرەزيدەنت تۋرالى باپقا، الاتاۋ دەگەن بولاشاقتا چاينا تاۋنعا اينالۋى مۇمكىن قالانىڭ ستاتۋسىنا، كونستيتۋتسيادا كوپ كەزدەسەتىن «ءبىرتۇتاس قازاقستان حالقى» دەگەن تىركەسكە (باياعى قازاقستاندىق ۇلت دەگەننىڭ جاڭعىرعان ءتۇرى ەمەس پە؟) الاڭدايمىن. بۇل ءبىزدى قايدا اپارىپ سوعادى؟ ال ءتىل تۋرالى باپتىڭ ەكىنشى تارماعىن الىپ تاستاي الماسا (الىپ تاستاي المايدى ونى), وندا جۇمسارتۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. «ورىس ءتىلى قازاق تىلىمەن قاتار قاجەت بولعان جاعدايدا قولدانىلا الادى» (ۆ گوسۋدارستۆەننىح ورگانيزاتسياح ي ورگاناح مەستنوگو ساموۋپراۆلەنيا نا ريادۋ س كازاحسكيم يازىكوم وفيتسيالنو موجەت ۋپوترەبلياەتسيا رۋسسكي يازىك) دەگەن سىڭايدا بولۋى كەرەك. سودان كەيىن ءابىش كەكىلباەۆ ۇسىنعان ءماجىلىستى قۇرىلتاي دەپ وزگەرتۋ اسقان تالعامسىزدىقتىڭ بەلگىسى دەپ ەسەپتەيمىن.
ال ەندى كوپشىلىككە قاراتىپ مىنانى ايتقىم كەلەدى. اينالايىن، قازاق حالقى! كىم كورىنگەندى الدەقانداي قىلا بەرۋدى قويىڭىزدارشى. ءتۇرى ادەمى، ءسوزى ادەمى دەپ كىم كورىنگەندى اسپەتتەيسىزدەر. سولار سوسىن باستارىڭىزعا تىشىپ وتىرادى. ىلە شالا كەلەسى سونداي بىرەۋدى تاۋىپ الىپ، تامسانىپ وتىراسىزدار. ادامنىڭ تۇرىنە، سوزىنە ەمەس، ىسىنە قاراپ باعالاۋدى ۇيرەنەتىن ۋاقىتتارىڭىز بولدى عوي.
قازاق ەلىنە اللا جار بولسىن!

Related Articles

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

  • سي ءتسزينپيننىڭ قىتاي اسكەري باسشىلىعىن “تازالاۋى” نەنى بىلدىرەدى؟

    سي ءتسزينپيننىڭ قىتاي اسكەري باسشىلىعىن “تازالاۋى” نەنى بىلدىرەدى؟

    ريد ستەنديش رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين (وڭ جاقتا) ەلگە ساپارمەن كەلگەن قىتاي گەنەرالى چجان يۋسيامەن قول الىسىپ تۇر. 2017 جىل. وتكەن اپتانىڭ اياعىندا قىتايدىڭ ورتالىق اسكەري كوميسسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىنەن ءارى قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسى ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەلىگىنەن بوساتىلدى. اسكەري باسشىلىقتاعى مۇنداي جوعارى شەندى تۇلعانىڭ ورنىنان الىنۋى پەكيننىڭ تايۆانعا قاتىستى جوسپارىنا، اقش-پەن باسەكەسىنە جانە ايماقتاعى تۇراقتى ويىنشى رەتىندەگى رولىنە قاتىستى بىرقاتار سۇراق تۋعىزىپ وتىر. 24 قاڭتار كۇنى پەكين قىزمەتتەن بوساتىلعان گەنەرال چجان يۋسيا (قىتاي باسشىسى سي ءتسزينپيننىڭ كوپ جىلدان بەرگى سەنىمدى سەرىگى بولعان) تەرگەۋگە الىندى دەپ حابارلادى. توسىن شەشىمنەن كەيىن سي تسزينپين اسكەري باسشىلىق شىڭىندا جالعىز ءوزى قالدى. قىتايدى زەرتتەۋشى ساراپشىلار مۇنىڭ بيلىك ساباقتاستىعىنا ەلەۋلى سالدارى بولادى دەيدى. ال پەكيننىڭ سەرىكتەستەرى

  • Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعى

    Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعى

    شۆەتسيا مەن دانيا ۋكرايناعا ارناپ بريتان-شۆەد وندىرىسىندەگى زاماناۋي Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعىلارىن ساتىپ الۋعا بىرىگىپ كىرىستى. كەشەن اسىرەسە جاقىن قاشىقتىقتا ۇشاتىن يراندىق «شاحەد» دروندارىنا قارسى ەڭ ءتيىمدى قارۋدىڭ ءبىرى. قازىرگى ۋاقىتتا Tridon Mk2 ءوز كلاسىنداعى ەڭ وزىق اۋە شابۋىلىنا قارسى جۇيە سانالادى. Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعىسىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى اتىس قارقىنى. ول مينۋتىنا 300 وققا دەيىن جاۋدىرا الادى. وسىلايشا اۋە كەڭىستىگىنە ەنەتىن شاعىن درونداردىڭ كوزىن جىلدام ءارى ءدال جويۋعا مۇمكىندىك تۋادى. تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى اتىلاتىن 40-مم سناريادتاردىڭ قۇنى نەبارى 27 دوللاردى قۇرايدى. ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى ەكەنىن دالەلدەيدى. قارۋ-جاراق سالاسىنداعى ماماندار ۋكرايناداعى اسكەري قاقتىعىستاردى ەسكەرە وتىرىپ، ارزان ءارى ءتيىمدى اۋە قورعانىسى قارۋىنا سۇرانىس جوعارى ەكەنىن ايتادى. Tridon Mk2 جۇيەسىندە قولدانىلاتىن ارنايى بريتاندىق

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: