|  |  |  | 

Köz qaras Sayasat Äleumet

Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin.
6 aqpan küngi oyım:
Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde.
Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til men mına til» degen podkast bastap, sol jerde ideyanı pisire bereyin dedim.
Halıqtıñ orıs tiline qatıstı baptı alıp tastayıq dep şındap kiriskeni öte jaqsı nışan. Al bilik ökilderiniñ bwl jağdayğa dayın bolmay qalğanı, qazir olardıñ qattı tañğalıp otırğanı ayanıştı jağday. Bwdan mına närseni tüsinuge boladı. Bir närse (qazaq tili) turalı bir-birine mülde wqsamaytın eki türli tüsinik qalıptasqan. Halıq biliktiñ qalay jwmıs istep jatqanın bilmeydi (orıs tilin alıp tastasa, bärin qazaqşa jürgizip kete alu qiın emes dep oylaydı), bilik halıqtıñ ne oylaytının bilmeydi (orıs tilinde twrğan ne bar dep oylaydı).
Meniñ oyım bılay. Qoğamdağı narazılıqtı uşıqtırmau üşin barınşa erterek konstituciyanıñ mına jobasın resmi sayttardan, barlıq komp'yuter, fleşkadan öşirip tastau kerek. Jasağan adamdardıñ moynına bir-bir orden tağıp, bilikten alastatu kerek. Komissiyanı taratu kerek. Dwrıs adamdardı alıp, qayta jazu kerek. Nemese konstituciyanı özgertu turalı ideyadan bas tartsa, tipti jaqsı. Men özi, A nükte men B nükteni taba almay qaldım. YAğni, o basta konstituciyanı özgertu nege kerek boldı jäne nendey maqsatqa qol jetkizbekşimiz?
Al eger ökimetimiz qaytken künde de özgertemiz dep, ekinşi ret komissiya qwrıp, mıqtap kirisetin bolsa, komissiyağa kirgeni üşin mäz bolatın adamdardı emes, asqan jauapkerşilikpen qaraytın adamdardı jinauı kerek.
Öz basım tilge qatıstı bapqa ğana emes, qit etse parlamentti tarata salatın prezident turalı bapqa, Alatau degen bolaşaqta Çayna taunğa aynaluı mümkin qalanıñ statusına, konstituciyada köp kezdesetin «Birtwtas Qazaqstan halqı» degen tirkeske (bayağı Qazaqstandıq wlt degenniñ jañğırğan türi emes pe?) alañdaymın. Bwl bizdi qayda aparıp soğadı? Al til turalı baptıñ ekinşi tarmağın alıp tastay almasa (alıp tastay almaydı onı), onda jwmsartuı kerek dep esepteymin. «Orıs tili qazaq tilimen qatar qajet bolğan jağdayda qoldanıla aladı» (V gosudarstvennıh organizaciyah i organah mestnogo samoupravleniya na ryadu s kazahskim yazıkom oficial'no mojet upotreblyaetsya russkiy yazık) degen sıñayda boluı kerek. Sodan keyin Äbiş Kekilbaev wsınğan mäjilisti qwrıltay dep özgertu asqan talğamsızdıqtıñ belgisi dep esepteymin.
Al endi köpşilikke qaratıp mınanı aytqım keledi. Aynalayın, qazaq halqı! Kim köringendi äldeqanday qıla berudi qoyıñızdarşı. Türi ädemi, sözi ädemi dep kim köringendi äspetteysizder. Solar sosın bastarıñızğa tışıp otıradı. İle şala kelesi sonday bireudi tauıp alıp, tamsanıp otırasızdar. Adamnıñ türine, sözine emes, isine qarap bağalaudı üyrenetin uaqıttarıñız boldı ğoy.
Qazaq eline Alla jar bolsın!

Related Articles

  • Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi

  • «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    Qazirgi Ata zañnıñ avtorlarınıñ biri, akademik Maydan Süleymenov Konstituciya reformasın sınadı. Ol zañnıñ mätinin şağın bir top äldeqaşan jazıp qoyğanın, al komissiya jay ğana maqwldaytının aytadı. Onıñ sözinşe, ğalımdar men sarapşılardıñ wsınıstarı eskerilmeydi. Bwl turalı akademik Facebook-te jazdı: Keyingi kezde menen Konstituciyanı talqılap jatqanda, nege ünsiz qalğanımdı jii swrap jatır. Qısqa qayırsam: mağınasız jwmıstan şarşadım. Iä, men qazirgi Konstituciyanıñ avtorlarınıñ birimin. Talqılau kezinde eki mäsele üşin kürestim: Konstituciyalıq sottı saqtau jäne Parlamenttiñ ökilettigin şektemeu. Biraq ekeui de qabıldanbadı. Soğan qaramastan, men bwl Konstituciyadan wyalmaymın. Men Nazarbaev pen onıñ otbasınıñ jeke biligin nığaytuğa bağıttalğan keyingi tüzetulerden wyalamın. Nazarbaevtıñ kezinde-aq osı masqara tüzetulerdiñ barlığın taldap, Konstituciyanı jetildiru boyınşa birqatar wsınıstar engizu turalı

  • Si Czin'pinniñ qıtay äskeri basşılığın “tazalauı” neni bildiredi?

    Si Czin'pinniñ qıtay äskeri basşılığın “tazalauı” neni bildiredi?

    Rid STENDIŞ Resey prezidenti Vladimir Putin (oñ jaqta) elge saparmen kelgen qıtay generalı Çjan YUsyamen qol alısıp twr. 2017 jıl. Ötken aptanıñ ayağında Qıtaydıñ Ortalıq äskeri komissiyası törağasınıñ orınbasarı qızmetinen äri Qıtay kommunistik partiyası sayasi byurosınıñ müşeliginen bosatıldı. Äskeri basşılıqtağı mwnday joğarı şendi twlğanıñ ornınan alınuı Pekinniñ Tayvan'ğa qatıstı josparına, AQŞ-pen bäsekesine jäne aymaqtağı twraqtı oyınşı retindegi röline qatıstı birqatar swraq tuğızıp otır. 24 qañtar küni Pekin qızmetten bosatılğan general Çjan YUsya (Qıtay basşısı Si Czin'pinniñ köp jıldan bergi senimdi serigi bolğan) tergeuge alındı dep habarladı. Tosın şeşimnen keyin Si Czin'pin äskeri basşılıq şıñında jalğız özi qaldı. Qıtaydı zertteuşi sarapşılar mwnıñ bilik sabaqtastığına eleuli saldarı boladı deydi. Al Pekinniñ seriktesteri

  • Tridon Mk2 zenittik qondırğı

    Tridon Mk2 zenittik qondırğı

    Şveciya men Daniya Ukrainağa arnap britan-şved öndirisindegi zamanaui Tridon Mk2 zenittik qondırğıların satıp aluğa birigip kiristi. Keşen äsirese jaqın qaşıqtıqta wşatın irandıq «Şahed» drondarına qarsı eñ tiimdi qarudıñ biri. Qazirgi uaqıtta Tridon Mk2 öz klasındağı eñ ozıq äue şabuılına qarsı jüye sanaladı. Tridon Mk2 zenittik qondırğısınıñ bastı erekşeligi atıs qarqını. Ol minutına 300 oqqa deyin jaudıra aladı. Osılayşa äue keñistigine enetin şağın drondardıñ közin jıldam äri däl joyuğa mümkindik tuadı. Tağı bir artıqşılığı atılatın 40-mm snaryadtardıñ qwnı nebäri 27 dollardı qwraydı. Ekonomikalıq twrğıdan tiimdi ekenin däleldeydi. Qaru-jaraq salasındağı mamandar Ukrainadağı äskeri qaqtığıstardı eskere otırıp, arzan äri tiimdi äue qorğanısı qaruına swranıs joğarı ekenin aytadı. Tridon Mk2 jüyesinde qoldanılatın arnayı britandıq

  • Tek tilge baylanıstı…

    Tek tilge baylanıstı…

    Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: