ميعراج ءتۇنى.
kerey.kz
پايعامبارىمىز (س.ع.س.) يسرا جانە ميعراج وقيعاسىن ءميلادي 621 جىلى رەجەپ ايىنىڭ 26-سىنان 27-سىنە وتەر تۇندە، دۇيسەنبىدە باسىنان وتكەردى. بۇل مەككەدەن مەدينەگە ھيجرات ەتۋدەن 18 اي بۇرىن بولعان ەدى. كەيىنىرەك جىل سايىن بۇل ءتۇندى شىن يمان-ىقىلاس جانە قوسىمشا ءناپىل عيباداتتارمەن اتاپ وتكىزۋ مۇسىلماندار ءۇشىن داستۇرگە اينالدى.
ميعراج تۇنىندە پايعامبارىمىز حازىرەتى مۇحا¬ممەد (س.ع.س.) مەككەدەگى ءال-حارام مەشى¬تى¬نەن قۇددىستاعى (يەرۋساليم) ءال-اقسا مەشىتىنە ءبىر ساتتە يسرا جاسادى. (تۇنگى ساپار ارابتاردا «يسرا» دەپ اتالادى). ودان ميعراجعا، ياعني جەتى قات كوككە كوتەرىلىپ، دۇنيەدەن وتكەن بارلىق پاي¬عام¬بارلارمەن كەزدەستى، ۇنەمى قۇلشىلىقتا جۇرە¬تىن پەرىشتەلەرمەن جولىقتى. قۇدىرەتتى جا¬راتۋشىمىزدىڭ ءتۇرلى بەلگى-اياتتارىن كورىپ، ونىمەن تىلدەستى. بەس ۋاقىت ناماز وسى تۇندە پارىز ەتىلدى.
ميعراج پايعامبارىمىز مۇحاممەدتىڭ (س.ع.س.) ەڭ ۇلكەن مۇعجيزالارىنىڭ ءبىرى. مۇعجيزا – اللانىڭ قۇدىرەتىمەن جۇزەگە اساتىن، ادام¬دار¬دان تەك پايعامبارلارعا عانا ءتان، تاڭ¬عا¬جايىپ قۇبىلىس. جۇرەگىندە يمان نۇرى ورنىققان ءاربىر ادام اللانىڭ مۇعجيزالارىنا ءشۇباسىز سەنەدى. اللا تاعالا جەتى پايعامبارعا ميعراجدى سىيلاعان. ولار: ادام، ىدىرىس، يبراھيم، مۇسا، ءجۇنىس، يسا جانە مۇحاممەد (س.ع.س.) پايعامبارلار. ارقايسىسىنىڭ ميعراجى ءار ءتۇرلى بولعان. سونىڭ ىشىندە سوڭعى پايعام¬بار حازىرەتى مۇحاممەدتىڭ (س.ع.س.) ميعراجى ەرەك¬شە وتكەن.
يسرا جانە ميعراج وقيعاسى پايعام¬بار¬لىقتىڭ ونىنشى جىلى، ياعني يسلام تاريحىندا «قايعىعا تولى جىل» دەپ اتالعان كەزدە جۇزەگە استى. سول جىلى پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) ءۇل¬كەن ۇلى قاسىم شەتىنەدى. سوڭىنان ەكىنشى ۇلى ابدۋللا دا قايتىس بولدى. باۋىر ەتى بالالارىنىن ارعى دۇنيەگە كوشۋى اللا ەلشىسىنە (س.ع.س.) وڭايعا سوقپادى.
قورعاۋشىسى ءارى اياۋلى اعاسى ءابۋ ءتالىپ پەن قادىرلى جارى حاديشا انامىز دا وسى كەزدەردە دۇنيە سالدى. بۇل مۇسىلمانداردىڭ كاپىرلەردەن تۇرتكى كورىپ، ولاردىڭ زورلىق-زوبالاڭى مەن اۋىر ازابىنان قينالعان شاق بولاتىن. مۇنداي وقىس وقيعالار مەن قايعىلى قازالاردان راسۋلۋللانىڭ قابىرعاسى قايىستى.
دەگەنمەن، ميعراج حازىرەتى مۇحاممەد (س.ع.س.) پايعامبارىمىز ءۇشىن اللا تاعالا تاراپىنان ۇلكەن جۇبانىش اكەلدى. ءۇمىت شامىن قايتا جاقتى.
وسى تۇندە پەرىشتە جابىرەيىل (ع.س.) پايعام¬بارىمىزعا (س.ع.س.): «ەي، مۇحاممەد، اللا تاعالا ەشكىمگە ءناسىپ ەتپەگەن شاراپاتتى ساعان ءناسىپ ەتپەك. سەنى قۇزىرىنا شاقىردى»، – دەيدى. وسىدان كەيىن جابىرەيىل (ع.س.) مۇحاممەد (س.ع.س.) پايعامبارىمىزدى ءال-حارام مەشىتىنەن ءال-اقسا مەشىتىنە ءبىر ساتتە الىپ كەلەدى. بۇل تۋرالى اللا تاعالا قاسيەتتى قۇراندا:
سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِّنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الأَقْصَى
الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آيَاتِنَا إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ البَصِيرُ
«اللا – پاك. مۇعجيزالارىمىزدى كورسەتۋ ءۇشىن (اللا تاعالا) ءبىر ءتۇنى ءوز پەندەسىن (مۇحاممەدتى) ءال-حارام مەشىتىنەن توڭىرەگى تۇنعان بەرەكە – بايلىق – ءال-اقسا مەشىتىنە الىپ كەلدى. شىنىندا، ول (اللا تاعالا) ەستۋشى ءارى كورۋشى»[1]، – دەدى.
اراب تىلىندە «يسرا» ءسوزى ءتۇننىڭ ءبىر بولىگىن سەرۋەندەۋمەن ءوت¬كىزۋ دەگەن ۇعىمدى بەرەدى. ال شاريعات تىلىندە پاي¬عامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) ءتۇننىڭ ءبىر ساتىندە ءال-حارام مەشىتىنەن ءال-اقسا مەشىتىنە بارعانىن بىلدىرەدى.
ءۇش مەشىت قاسيەتتى سانالادى. ولار ءال-حارام مە¬شىتى (مەككەدە), پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) مە¬شىتى (مەدينەدە) جانە ءال-اقسا مەشىتى (يەرۋ¬سا¬ليمدە). بۇل مەشىتتەردىڭ ماڭايىندا قىلمىس پەن كۇنالار جاساۋ حارام (تىيىم سالىنعان). ءال-حارام دەپ اتالۋىنىڭ دا سەبەبى وسىندا.
اياتتاعى ءال-حارام مەشىتى دەپ مەككە قالاسى تۇسىنىلەدى. ءال-اقسا مەشىتى كەزىندە مۇسا (ع.س.) مەن يسا (ع.س.) جانە ول ەكەۋىنىڭ اراسىندا وتكەن پايعام¬بار¬لاردىڭ (ع.س.) قىبىلاسى بولعان. پايعامبارى¬مىز (س.ع.س.) دا مەككەدەگى ءال-حارام مەشىتى قى¬بىلا بولعانعا دەيىن ىسقاق پەن ياقۋب (ع.س.) ەكەۋى سالعان ءال-اقسا مەشىتىنە قاراپ ناماز وقىعان. بۇعان قاجىلىق ساپارىنا بارعان باۋىرلارىمىز مەدينەدەگى ءال-قيبلاتاين (ەكى قىبىلالى) مەشىتىندە بولعاندارىندا كوزدەرى جەتەدى. «اقسا» «ۇزاق، الىس، ءبىر شەتتەگى» دەگەن ماعىنانى ءبىل¬دىرە¬دى. ول مەشىت مەككەگە قاراعاندا الىس، شەتتەگى عيباداتحانا بولعاندىقتان، «ءال-اقسا» دەپ اتتانىپ كەتكەن.
ءال-اقسا مەشىتىن اللا تاعالا بەرە¬كە¬لى مەكەن ەتكەن. ول تۋرالى اياتتا: «ءتوڭى¬رە¬گى تۇنعان بەرەكە-بايلىق»، – دەلىندى. راسىندا دا، ول مەكەن مۇباراك ەتىلگەندىگىنەن اللا تاعالا توپىراعىن وتە قۇنارلى، ەگىندەرىنىڭ ءونىمىن مول، اۋا رايىن عاجاپ، سۋلارىن ءمولدىر ءارى شيپالى ەتكەن. سونداي-اق وسى ولكەدەن كوپ پايعام¬بارلار شىققان.
يسرا وقيعاسى ءتۇس تە، رۋحاني سەرۋەن دە ەمەس. ول پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) وڭىندە دەنەسىمەن، ءارى رۋحىمەن جاسالعان ساپار.
ال ميعراج – بيىككە كوتەرىلۋ، جوعارىلاۋ دەگەندى بىلدىرەدى. شاريعاتتا – پايعامبارى¬مىز¬دىڭ (س.ع.س.) ءبايتۋل-ماقديس مەشىتىنەن اسپان¬داعى «سيدراتۋل-مۇنتاھاعا»، ياعني اللا تاعالا قۇ¬زىرىنا كوتەرىلگەنىن ايتامىز. «سيدرات» اراب¬شا¬دا اعاش، ال «ءمۇنتاھا» – سوڭعى دەگەن ماعىنا بەرەدى. مۇنىن الەمنىڭ سوڭعى شەگى دەپ تۇسىنەمىز.
ميعراج تۇنىنەن كەيىن جابىرەيىل (ع.س.) كەلىپ پايعامبارىمىزعا (س.ع.س.) نامازداردىڭ ۋاقىتتارى مەن ونىڭ وقۋ ءتارتىبىن ۇيرەتەدى. سول كۇنگە دەيىن ول يبراھيم (ع.س.) ناماز وقىعانداي، كۇنىنە ەكى رەت – تاڭ مەن كەشكى ۋاقىتتارىندا ەكى راكاتتان ءتورت راكات ناماز وقىپ جۇرەتىن.
مۇحاممەدتىڭ (س.ع.س.) ۇلىق مۇعجيزاسى يسرا جانە ميعراج وقيعاسىن بارلىق مۇسىلماندار ۇلكەن نىعمەت ءارى قۇرمەت دەپ قابىلداۋلارى ءتيىس.
ءابساتتار قاجى دەربىسالى،
قازاقستان مۇسىلماندارى
ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى، باس ءمۇفتي.
پىكىر قالدىرۋ