Miğraj tüni.
kerey.kz
Payğambarımız (s.ğ.s.) Isra jäne Miğraj oqiğasın milädi 621 jılı Rejep ayınıñ 26-sınan 27-sine öter tünde, düysenbide basınan ötkerdi. Bwl Mekkeden Medinege hijrat etuden 18 ay bwrın bolğan edi. Keyinirek jıl sayın bwl tündi şın iman-ıqılas jäne qosımşa näpil ğibadattarmen atap ötkizu mwsılmandar üşin dästürge aynaldı.
Miğraj tüninde payğambarımız hazireti Mwha¬mmed (s.ğ.s.) Mekkedegi äl-Haram meşi¬ti¬nen Qwddıstağı (Ierusalim) äl-Aqsa meşitine bir sätte isra jasadı. (Tüngi sapar arabtarda «isra» dep ataladı). Odan Miğrajğa, yağni jeti qat kökke köterilip, dünieden ötken barlıq pay¬ğam¬barlarmen kezdesti, ünemi qwlşılıqta jüre¬tin periştelermen jolıqtı. Qwdiretti Ja¬ratuşımızdıñ türli belgi-ayattarın körip, Onımen tildesti. Bes uaqıt namaz osı tünde parız etildi.
Miğraj payğambarımız Mwhammedtiñ (s.ğ.s.) eñ ülken mwğjizalarınıñ biri. Mwğjiza – Allanıñ qwdiretimen jüzege asatın, adam¬dar¬dan tek payğambarlarğa ğana tän, tañ¬ğa¬jayıp qwbılıs. Jüreginde iman nwrı ornıqqan ärbir adam Allanıñ mwğjizalarına şübäsiz senedi. Alla tağala jeti payğambarğa miğrajdı sıylağan. Olar: Adam, Idırıs, Ibrahim, Mwsa, Jünis, Isa jäne Mwhammed (s.ğ.s.) payğambarlar. Ärqaysısınıñ miğrajı är türli bolğan. Sonıñ işinde soñğı payğam¬bar hazireti Mwhammedtiñ (s.ğ.s.) miğrajı erek¬şe ötken.
Isra jäne miğraj oqiğası payğam¬bar¬lıqtıñ onınşı jılı, yağni islam tarihında «qayğığa tolı jıl» dep atalğan kezde jüzege astı. Sol jılı payğambarımızdıñ (s.ğ.s.) ül¬ken wlı Qasım şetinedi. Soñınan ekinşi wlı Abdulla da qaytıs boldı. Bauır eti balalarının arğı düniege köşui Alla elşisine (s.ğ.s.) oñayğa soqpadı.
Qorğauşısı äri ayaulı ağası Äbu Tälip pen qadirli jarı Hadişa anamız da osı kezderde dünie saldı. Bwl Mwsılmandardıñ käpirlerden türtki körip, olardıñ zorlıq-zobalañı men auır azabınan qinalğan şaq bolatın. Mwnday oqıs oqiğalar men qayğılı qazalardan Rasulullanıñ qabırğası qayıstı.
Degenmen, miğraj hazireti Mwhammed (s.ğ.s.) payğambarımız üşin Alla tağala tarapınan ülken jwbanış äkeldi. Ümit şamın qayta jaqtı.
Osı tünde perişte Jäbireyil (ğ.s.) payğam¬barımızğa (s.ğ.s.): «Ey, Mwhammed, Alla tağala eşkimge näsip etpegen şarapattı sağan näsip etpek. Seni qwzırına şaqırdı», – deydi. Osıdan keyin Jäbireyil (ğ.s.) Mwhammed (s.ğ.s.) payğambarımızdı äl-Haram meşitinen äl-Aqsa meşitine bir sätte alıp keledi. Bwl turalı Alla tağala qasietti Qwranda:
سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِّنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الأَقْصَى
الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آيَاتِنَا إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ البَصِيرُ
«Alla – päk. Mwğjizalarımızdı körsetu üşin (Alla tağala) bir tüni Öz pendesin (Mwhammedti) äl-Haram meşitinen töñiregi twnğan bereke – baylıq – äl-Aqsa meşitine alıp keldi. Şınında, Ol (Alla tağala) estuşi äri köruşi»[1], – dedi.
Arab tilinde «isra» sözi tünniñ bir böligin seruendeumen öt¬kizu degen wğımdı beredi. Al şariğat tilinde pay¬ğambarımızdıñ (s.ğ.s.) tünniñ bir sätinde äl-Haram meşitinen äl-Aqsa meşitine barğanın bildiredi.
Üş meşit qasietti sanaladı. Olar äl-Haram me¬şiti (Mekkede), Payğambarımızdıñ (s.ğ.s.) me¬şiti (Medinede) jäne äl-Aqsa meşiti (Ieru¬sa¬limde). Bwl meşitterdiñ mañayında qılmıs pen künälar jasau haram (tıyım salınğan). Äl-haram dep ataluınıñ da sebebi osında.
Ayattağı äl-Haram meşiti dep Mekke qalası tüsiniledi. Äl-Aqsa meşiti kezinde Mwsa (ğ.s.) men Isa (ğ.s.) jäne ol ekeuiniñ arasında ötken payğam¬bar¬lardıñ (ğ.s.) qıbılası bolğan. Payğambarı¬mız (s.ğ.s.) da Mekkedegi äl-Haram meşiti qı¬bıla bolğanğa deyin Isqaq pen YAqub (ğ.s.) ekeui salğan äl-Aqsa meşitine qarap namaz oqığan. Bwğan qajılıq saparına barğan bauırlarımız Medinedegi äl-Qiblätäyn (eki qıbılalı) meşitinde bolğandarında közderi jetedi. «Aqsa» «wzaq, alıs, bir şettegi» degen mağınanı bil¬dire¬di. Ol meşit Mekkege qarağanda alıs, şettegi ğibadathana bolğandıqtan, «äl-Aqsa» dep attanıp ketken.
Äl-Aqsa meşitin Alla tağala bere¬ke¬li meken etken. Ol turalı ayatta: «töñi¬re¬gi twnğan bereke-baylıq», – delindi. Rasında da, ol meken mübarak etilgendiginen Alla tağala topırağın öte qwnarlı, eginderiniñ önimin mol, aua rayın ğajap, suların möldir äri şipalı etken. Sonday-aq osı ölkeden köp payğam¬barlar şıqqan.
Isra oqiğası tüs te, ruhani seruen de emes. Ol payğambarımızdıñ (s.ğ.s.) öñinde denesimen, äri ruhımen jasalğan sapar.
Al miğraj – biikke köterilu, joğarılau degendi bildiredi. Şariğatta – payğambarı¬mız¬dıñ (s.ğ.s.) Bäytul-Maqdis meşitinen aspan¬dağı «Sidratul-müntähäğa», yağni Alla tağala qw¬zırına köterilgenin aytamız. «Sidrat» arab¬şa¬da ağaş, al «müntähä» – soñğı degen mağına beredi. Mwnın älemniñ soñğı şegi dep tüsinemiz.
Miğraj tüninen keyin Jäbireyil (ğ.s.) kelip payğambarımızğa (s.ğ.s.) namazdardıñ uaqıttarı men onıñ oqu tärtibin üyretedi. Sol künge deyin ol Ibrahim (ğ.s.) namaz oqığanday, künine eki ret – tañ men keşki uaqıttarında eki rakattan tört rakat namaz oqıp jüretin.
Mwhammedtiñ (s.ğ.s.) wlıq mwğjizası isra jäne miğraj oqiğasın barlıq mwsılmandar ülken nığmet äri qwrmet dep qabıldauları tiis.
Äbsattar qajı Derbisäli,
Qazaqstan mwsılmandarı
dini basqarmasınıñ törağası, Bas müfti.
Pikir qaldıru