|  | 

الەۋمەت

ءشامشى اتىنداعى كوشەنىڭ اتاۋى اكىمنىڭ اكەسىنىڭ اتىنا وزگەرتىلە مە؟

ەلىمىزدىڭ ءانۇرانى اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، ءۆالستىڭ پاديشاسى اتانعان اتاقتى سازگەر ءشامشى قالداياقوۆتىhvukygf بىلمەيتىن قازاق جوق دەسەك تە بولاتىن شىعار. ءبىراز ەلدى مەكەندەردە ول كىسىنىڭ اتى بەرىلگەن كوشەلەر بار. ال تاياۋدا سونداي كوشە­لەر­دىڭ ءبىرىنىڭ اتاۋى باسقاشا بولىپ وزگەرمەكشى ەكەن. بۇل جونىندە بىزگە سارىاعاش اۋدانىنداعى قىزىلجار اۋىلدىق وكرۋگىنەن حابارلاسقان جامال رامازانوۆا ەسىمدى ازاماتشا بىلاي دەدى:«اۋداندىق «سارىاعاش» گازەتىنىڭ وتكەن ءنومىرىن وقىپ وتىرىپ شاعىن حابارلاماعا كوزىم ءتۇستى. وندا: «6-ماۋسىم كۇنى ساعات 11.00-دە ب.مايلين اتىنداعى مەكتەپتە جاسكەشۋ اۋىلىنداعى ءشامشى قالداياقوۆ اتىنداعى كوشەنىڭ اتاۋىن وزگەرتىپ، وعان جۇپاربەك ۇمبەتتىڭ ەسىمىن بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس تالقىلانادى» دەپ جازىلىپتى. سوندا ءشامشى كىم، جۇپاربەك كىم؟ مەن ءشامشىنى بىلەمىن، ال جۇپاربەك دەگەن ادام تۋرالى مۇلدە ەستىمەپپىن دە. مەن سەكىلدى ادام مىڭداپ سانالادى. پرەزيدەنتتىڭ ءوزى بىرەۋدىڭ كوكەسىنىڭ اتىن كوشەگە بەرۋدى توقتاتىڭدار دەگەن جوق پا؟ ءتىپتى بەرگىسى كەلسە باسقا كوشە قۇرىپ قالدى ما؟ اتاۋى جوق كوشەلەر كوپ ەمەس پە؟ جاڭادان اشىلعان­ كوشەلەرگە بەرسىن، نەگە قالداياقوۆتىڭ ەسىمىن كوشەدەن الىپ تاستاۋ كەرەك؟»

بۇدان كەيىن ءبىز قىزىلجار اۋىلدىق وكرۋگىندەگى ءىس باس­قارۋشى عازيز مايريحوۆقا حابارلاسقانىمىزدا ول كىسى بىلاي دەدى:

«جۇپاربەك ۇمبەت – بۇرىنعى اكىم جاپپاربەك ۇمبەتتىڭ اكەسى. سول كىسى قالداياقوۆ كوشەسىن اكەسىنىڭ اتىنا وزگەرتۋ تۋرالى بىرنەشە ۇسىنىس بەردى. ەندى ءبىز ونى تۇرعىنداردىڭ تالقىسىنا سالۋعا مىندەتتىمىز. ش.قالداياقوۆتى بىلەمىز، ءانۇراننىڭ اۆتورى، سازگەر. ال جۇپاربەك ۇمبەت – سوعىس ارداگەرى. نە بولاتىنىن ەندى تۇرعىندار شەشەدى».

ارينە، قىزىلجارعا كورشى قۇركەلەس اۋىلىنا جاپپار­بەك ۇمبەتتىڭ اكىم بولعانىن بىرەۋ بىلسە، بىرەۋ بىلە قويماس. بىراق بۇرىنعى اكىمنىڭ بۇل اۋىلعا ىقپالى ءجۇر­مەيدى، بەدەلى جوق دەپ ەشكىم ايتا ال­مايدى.­ سوندىقتان مەكتەپتە وتەتىن جيىن كەزىندە جەرگىلىكتى تۇرعىندار ش.قالداياقوۆ تۋرالى مۇلدە ۇمىتىپ، رۋشىلدىق پەن جەرشىلدىككە سالىنىپ كەتپەسىنە كىم كەپىل؟ سوندىقتان ءبىز بۇل ماسەلەدە اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى قۇدىرەت قىستاۋباەۆتىڭ پىكىرىن بىلمەك بولىپ ول كىسىگە دە حابارلاستىق.

«بۇل ماسەلەدەن از-كەم حابارىم بار، – دەدى اكىمنىڭ ورىنباسارى. – ج.ۇمبەت سوعىس ارداگەرى بولعاندىقتان ۇرپاقتارى كوشەگە اتىن بەرگىسى كەلەتىن شىعار. ونى تۇرعىندار شەشەدى. بىراق تۇرعىنداردىڭ توقسان پايىزى ج.ۇمبەتتىڭ تۋىسقانى، اعايىن-جەكجاتتارى بولىپ شىعاتىنىن دا ەسكەرۋ كەرەك.

نەگىزى كوشە مەن اۋىل اتاۋلارىنا ادامنىڭ اتىن بەرمەۋ­ تۋرالى موراتوري­ بار ەدى. بىراق جۋىردا ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆتان سوعىس­ ارداگەرلەرىنىڭ ەسىمىن كوشەلەرگە بەرۋگە بولاتىنى تۋرا­لى نۇسقاۋ بولدى. بۇل كىسىلەر سوعان سۇيەنىپ وتىرسا كەرەك».

مىنە، سارىاعاش جاقتا وسىنداي ءبىر جاي ورىن الىپ تۇر. جالپى، ءشامشى قالداياقوۆ اتىنداعى كوشەگە جۇپاربەك ۇمبەتتىڭ ەسىمىن بەرۋ ماسەلەسى ازىرگە تولىق شەشىلگەن جوق. دەگەنمەن الداعى ۋاقىتتا كوشە اتاۋى وزگەرمەيدى دەپ ايتۋعا دا بولمايتىن سەكىلدى. بۇعان باسقالار نە دەر ەكەن؟

ۇ. ۇمبەت.

zamana.kz

Related Articles

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى.

    ارمان المەنبەت ەكى-ءۇش كۇن ۋايىمعا سالىنىپ كەتتىم. وسى سوڭعى جازعانىم بولسىن. ءارى قاراي قۇدايعا تاپسىرىپ، جۇمىسىمدى ىستەيىن. 6 اقپان كۇنگى ويىم: ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى. كوۆيد كەزىندە وكپەسى جۇمىس ىستەمەي قالعان ادامدارعا تۇركيادان يۆل دەگەن اپپارات اكەلگەنى ەستەرىڭىزدە مە؟ يۆل بولماي، قانشا ادام ءولىپ قالدى. ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، ماڭگىلىك ەل مەن ەسىل وزەنىنىڭ ورتاسىنداعى بەس-التى عيمارات بوساپ قالادى. تەك ورىسشا ويلاناتىن ادامدار جينالىپ اپ، وزدەرى ادەمى وتىر و جەردە. مەنىڭ تۇسىنىگىمدە، ورىس ءتىلىن كونستيتتسيادان الىپ تاستاۋ ءۇشىن وعان الدىن الا دايىندالۋ كەرەك. سوڭعى ەكى جارىم جىلدا وسىنى قاتتى ويلانىپ ءجۇرمىن. ۇسىنايىن دەپ ەدىم، قىزىعاتىن ادام تابا المادىم. ءسويتىپ «انا ءتىل

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

  • “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن. “جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ” 9-باپ 2-تارماعى تۇرعاندا قۇجاتتار ەشقاشان قازاقشا جاسالمايدى. تەك اۋدارما ءتىلى بولىپ قالادى. سەبەبى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيا 9-باپتىڭ 2-تارماعىنا سۇيەنىپ، ءىس-قاعازداردى ورىسشا جاساپ ۇيرەنگەن. سول سەبەپتى ءىس-قاعازدىڭ ءبارى الدىمەن ورىسشا جاسالادى، كەيىن قازاقشاعا قالاي بولسا سولاي اۋدارىلادى. سول سەبەپتى 1-تارماقتىڭ بولعانى قازاق ءتىلىنىڭ ناعىز مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىندە بولۋىنا ەش كومەكتەسە المايدى. ءبىر عانا جولى بار: كونستيتۋتسيادا مەملەكەتتىك ءتىل دە، رەسمي ءتىل دە – قازاق ءتىلى دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلىپ تۇرۋى كەرەك. قۇجاتتىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى نۇسقاسىنىڭ عانا زاڭدى كۇشى بولۋى ءتيىس. سول كەزدە باسقا تىلدەردەگى نۇسقاسى جاي اۋدارماسى بولادى. سول كەزدە عانا قازاق

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: