|  | 

تۇلعالار

حان كەنەنىڭ قوشتاسۋى

kenesari qan

ءاي، قىرعىزدار، قىرعىزدار،
جينالىپ ءبارىڭ تۇرسىڭدار،
«نوقتالى باسقا ءبىر ءولىم»،
قازاقتىڭ حانىن جەڭدىك دەپ،
ولگەنىمدى ەستىرتىپ،
الاتاۋ شىعىپ ىرلاڭدار،

«بولساداعى باس كەسپەك،
ءتىل كەسپەك جوق» دەپ ازىراق،
قوشتاسايىن ەل جۇرتپەن،
داۋىسىمدى قۇداي جەتكىزەر،
ۇشقان قۇس، اقشا بۇلتپەنەن.
قوش بولىڭدار كيەلى،
سايالى باق تاۋ تاسىم،
ءوزىم جۇرگەن جەرلەرىم.

مەن ولگەن سوڭ توي تويلاپ،
ماناپتارىڭ ماسايرار.
جانتاي مەنەن ورمانبەت،
سارناتار قوبىز، سىرنايىن،
باستى كەسىپ الساڭدار.
كەۋدەمدە قالار قىل مويىن،
گورشاكوۆ تالاپ ەتكەندەي،
قيقالانباسىن سۇيەگى،
ورىندالسىن تىلەگى.
ءوز قىلىشىممەن شاپقايسىڭ،
شىداسا ەگەر قايمىقپاي،
جان العىشتىڭ جۇرەگى.

قاندارىڭ كوپ توگىلدى،
قىزدارىڭ وكسىپ بۇرىمدى.
سوعىستىڭ اتى سوعىس قوي،
ءسابي دە ءولدى تۇلىمدى.
ازاتتىققا شاقىرعان،
ەستىمەدىڭدەر ءۇنىمدى.

ەل بولسىن دەپ كەلىپ ەم،
قازاق قىرعىز بىرىگىپ.
قارسى شىعىپ جاۋ بولدىڭ،
اق پاتشاعا تىعىلىپ.
مۇسىلماندىقتان بەزىنىپ،
مىلتىعىنىڭ داۋسىنان،
اياعىنا جىعىلىپ.
قايتا اينالىپ قان ساسىپ،
كورىسەرسىڭدەر قازاقپەن،
بۇگىن اداسىپ كەتكەنمەن،
ورىستان كورگەن زورلىقتان،
باستارىڭا تۇسكەن ازاپپەن.

قازاقتىڭ جاۋى قازاقتا،
سىپاتاي باستاپ قاشقان توپ.
باسىن الار اعىباي،
مىنا جارىق دۇنيەدە،
ساتقىندارعا ورىن جوق.
قوش بولىڭدار، قازاقتار،
ەل ەدىڭدەر قاھارلى،
باستارىڭدى قوسا الماي،
ىشىمدە كەتتى قان قاتىپ.
تىستەۋدە كەتتى بارماعىم،
ورىندالماي ارمانىم.

سىپاتايدىڭ قىلعانى،
ۇمىتىلماس كەك بولدى.
باتىرلارىمنىڭ باسىنا،
اجال ءتونىپ، بۇلت قوندى.
«مەن سەندىكپىن، حان يەم،»
دەگەنىنە يلانىپ،
سەنىپ قالدىم قايتەيىن.
كۋاگە تارتىپ بايزاقتى،
باس يگەنىن قيمادىم.
ۇيسىندەگى باۋىرلاس،
بولەم ەدى، سىيلاسىم.

نىسانبايداي جىراۋدىڭ،
جازىعى جوق قىرعىزعا،
ولەردەگى تىلەگىم،
بوساتىڭدار ەكەۋىن،
مەنەن قايتسىن كەكتەرىڭ.
حاننىڭ باسىن الساڭدار،
ماقساتتارىڭا جەتكەنىڭ.

اعىباي تۇسسە ەسىمە،
سارىارقا كىرەر تۇسىمە.
جاۋىنىڭ اپاي توسىنە،
نايزاسىن قارىس قاداعان.
اعىبايداي ەر قايدا؟
سارى قىمىز ىشكىزىپ،
مىڭداپ جىلقى ورگىزگەن،
سارىارقاداي جەر قايدا؟
كوزىمە ىستىق جاس كەلەر،
سارى بەلدەر تۇسسە ويعا.
قورعاي الماي مەن سەنى،
تۇتقىن بوپ ءتۇستىم قىرعىزعا.

اجالدان استە قاشپايمىن،
ولەمىن دەپ ساسپايمىن.
ماعان دا كەلدى ءبىر ناۋبەت،
تالايدىڭ الدىم باستارىن،
كوزىنىڭ توگىپ جاستارىن.
كۇلىپ قارسى الار ءولىمدى،
تۇك باسقان مەنىڭ جۇرەگىم
باسىم شارلاپ كەتسە دە،
پەتەربور، ومبى جەرلەرىن.
دەنەم قالار قارا جەر،
قويىنىندا كومىلىپ.
يت جەسە دە ريزامىن،
سۇيەگىمدى كەمىرىپ.
جەتى قازنانىڭ ءبىرى عوي،
جولداس بولعان ومىرلىك.
رۋحىم جەتەر ەلىمە،
سارىارقا، كوكشە تورىنە.
امان بولسا ۇرپاعىم،
تارتپاي قويماس تەگىنە.
ازتتىق ءۇشىن الىسىپ،
جەتپەي قويماس سەرتىنە.
قول باستار ۇل تابىلار،
دۇنيە جيناپ باس ۇرماس،
التىن مەنەن كۇمىسكە.

قوش بول، مەنىڭ، سارىارقام،
كۇرەس جولىن باستاعان.
ابىلايلاپ ۇران ساپ،
ەلىن، جەرىن قورعاعان.
قول باستاتىپ بوگەنبايعا،
داڭق پەن ەرلىك جايلاعان.
جالعاستىرا الماي ءىسىڭدى،
يگەرە الماي كۇشىمدى،
ءوز كىنامدى ءتۇسىنىپ،
ولىمگە باستى بايلادىم،
اق ادال ءىسىم مورت كەتىپ،
سۇيەگىم قالدى دالادا.
ءتىلىن شايناپ ءجۇر ەدى،
ساتقىندىق جاساپ ۇستاتتى،
سىپاتايداي جيەنىڭ.
جابىلىپ قىرعىز قارعاداي،
ارقامنان تاسپا تىلەرسىڭ،
ويىڭا كەلگەندى ىستەرسىڭ.

قوش بول، جازيرا تۋعان جەر،
كوك وراي شالعىن جاسىل بەل.
ورىندالماعان ارمانىم،
امانات بولسىن سەندەرگە.
قوشتاسپايمىن ارمانمەن،
سەندەر تەڭدىككە جەتكەنشە
رۋحىم مەنىڭ وياتار،
قارا جەر-بەسىك، تەربەتسە.
سەندەرمەن بىرگە جۇرەگىم،
ازاتتىق ءۇشىن الىسىپ،
باتىرلىق بولسىن تىرەگىڭ.
قوش بولىڭدار، قازاعىم،
حان كوتەرىپ ابىلايلاپ،
قياعا مەنى سالىپ ەڭ،
قايىرىلدى قاناتىم،
شىقسامداعى ۇرانداپ.
مەنىڭ ارمان مۇڭىمدى،
جەتكىزەر جىراۋ نىسانباي.
سۇراپ الدىم باس تىگىپ،
بايزاق داتقا ەكەۋىن.

جەكپە جەكتە ولمەدىم،
الماس قىلىش مايىرلىپ،
الىسىپ ءجۇرىپ ولمەدىم،
قيقالانىپ شابىلىپ.
نىسانباي، بايزاق سەرىگىم،
قوش، ەسەن ساۋ بولىڭدار،
جولىڭدى اللا وڭعارسىن،
ەلگە سالەم ايتا بار،
تاپتىشتەپ جىرلاپ بەرەرسىڭ،
حانىڭنىڭ قالاي ولگەنىن.
نامازىن وقىپ بەسىننىڭ،
تاقتاعا باستى قويايىن،
باتىرماي كۇنىن جۇمانىڭ،
قىرعىزدار شىقسىن قۇماردان.
اق پاتشادان الاتىن،
السىن 3000 سىيلىعىن.
رەنىشسىز كۇتىپ الايىن،
قۇدايدىڭ جازعان بۇيرىعىن.

ەن جايلاتسام دەپ ەدىم،
قازاق پەنەن قىرعىزعا،
الاتاۋ، ىستىق كولدەردى.
ەدىل مەنەن جايىقتىڭ،
التاي، ەرتىس، شۋ بويى،
اراسىنداعى جەرلەردى.
تۇركىستان بولىپ باس قالاڭ،
سالتاناتتى سارايعا،
ورناتىپ حاننىڭ ورداسىن.
باقىتىن تاپقان ماڭگىلىك،
قازاق قىرعىز قوسىلعان،
حاندىق بولسىن دەپ ەدىم.

قايتا ورالىپ ناۋانىم،
اعىباي ءتىلىن المادى-اۋ.
ناۋان سىرتتا جۇرگەندە،
تيىسە الماس ەدى ماعان جاۋ.
بۇعىباي، يمان، جولامان،
جانايدار، جاۋكە، تولىباي،
بۇقارباي، دۋلات، ناۋرىزباي،
بۇيىرماس جەردەن بۇيىردى،
توپىراعى قىرعىزدىڭ.
امال بار ما، قۇدايعا،
اعىپ ءتۇستى جۇلدىزىڭ.
تاۋسىلعان جەرى وسى ەكەن،
قىرىق بەس جاستا ءدام تۇزىم.
قوسا الماي كەتتىم قايتەيىن،
ءۇش ءجۇزدىڭ باسىن ارداقتاپ،
شاپاعاتى شالقار، مەيىرلى،
امان بولسىن، قازاعىم،
تۇزەلەر ءالى-اق زامانىڭ.
ءامين، اللاھۋ اكبار!

حان كەنە

جولىمبەت ماكىشتىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. اقىل-ويى ەركىن، ءماندى، قۇندى دۇنيەلەر تۋعىزا الاتىن، جاسامپازدىق قۋاتى زور ادامدار بولادى. سول سياقتى وركەنيەتتىك الەۋەتى (پوتەنتسيالى) زور حالىقتار بولادى. ونداي قاسيەت وزىندىك قۇندىلىقتار جۇيەتىن جاساي الاتىن، ەشكىمگە ۇقسامايتىن، تەرەڭ تامىرلى رۋحانياتى بار حالىقتاردا بولادى. قازاقتىڭ بۇكىل تاريحى مەن مادەنيەتى ءبىزدىڭ سونداي حالىقتار ساناتىنا جاتاتىنىمىزدىڭ ايعاعى. سونداي ايعاق ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى كوكباي جاناتايۇلى شىعارماشىلىعىندا مولىنان تابىلادى… كەشە سەمەي قالاسىنداعى ابايدىڭ قورىق- مۋزەيىندە كوكباي جاناتايۇلىنىڭ 165 جىلدىعىنا ارنالعان “ابايدان ساباق الدىم بالا جاستان” اتتى ادەبي كەش ءوتتى. زال بەلگىلى ابايتانۋشى، پروفەسسور جاندوس اۋباكىردىڭ تاعىلىمى مول، اسەرلى بايانداماسىن ەرەكشە ىنتامەن تىڭدادى. سپيكەردى تىڭداپ وتىرىپ: ء“بىز كوكبايدى ءتىپتى بىلمەيمىز دەۋگە بولعانداي ەكەن عوي… كەيدە ءتىپتى جەڭىل، ءۇستىرت

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • ەل قورعانى – المات ساردار

    ەل قورعانى – المات ساردار

    ساردار المات توبابەرگەنۇلى – ءوز داۋىرىندە ەل باسقارعان، بەدەلدى تۇلعالاردىڭ ءبىرى بولعان. ول ىرعىزدا بولىس قىزمەتىن اتقارىپ، حالىق اراسىندا سىيلى ادام رەتىندە تانىلعان. المات توبابەرگەنۇلىنىڭ ەرلىك پەن ەلدىك توعىسقان دارا جولىن كەيىن بالالارى سامىرات پەن تورەمۇراتتا جالعىستىردى. ال ونىڭ شوبەرەسى عالىمجان ءابدىسالاموۆ ەۋروپا مەن ورتا ازياعا تانىمال قازاقتان شىققان تۇڭعىش سكريپكاشى بولعان. ءحىح عاسىردىڭ باسىندا دۇنيەگە كەلىپ، سول عاسىردىڭ سوڭعى ون جىلدىعىندا ومىردەن وتكەن المات توبابەرگەنۇلى باسىنداعى بيلىگى مەن بەدەلىن ەلىنىڭ يگىلىگىنە، جۇرتىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە ارنالعان ءوز زامانىنىڭ ايتۋلى تۇلعالارىنىڭ ءبىرى ەدى.  «ارجاعى دا اتاقتى ەر…» تاعى ءبىر ءجۇز جىل ءارى جىلجىپ، ءحVىىى عاسىر تاريحىن پاراقتاساق، ول كەزەڭدە ەل باسىنان وتكەن قايعىلى وقيعالار كوپ بولعانىن كورەمىز، «اقتابان شۇبىرىندى، القاكول سۇلاما» حالقىمىزدى

  • 14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنى

    14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنى

    كافەدرا پروفەسسورى ماتەماتيكتەر كۇنىنە ارنالعان «تاڭعى Studio» تاڭعى شوۋىندا 15 ناۋرىز، 2025 14 ناۋرىز – ماتەماتيكتەر كۇنىنە وراي «تاڭعى Studio» تاڭعى شوۋىنىڭ قوناعى بەلگىلى عالىمدار: فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور قانگۋجين بالتابەك ەسماتۇلى مەن PhD-دوكتور جۇماباي ءمادىبايۇلى بولدى. ەفيردە ولار ماتەماتيكانىڭ ماڭىزدىلىعىن، مەرەكەنىڭ تاريحىن، قازاق ماتەماتيكتەرىنىڭ عىلىمنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن تالقىلادى. پروفەسسور بالتابەك ەسماتۇلى ماتەماتيكانىڭ عىلىمداردىڭ پاتشايىمى سانالاتىندىعىنا توقتالدى. ول ءبىر جاعىنان عىلىمي ءبىلىمنىڭ شىڭىندا تۇرسا، ەكىنشى جاعىنان باسقا پاندەردىڭ دامۋىنا نەگىز بولاتىن كومەكشى عىلىم ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. عالىم شەكسىزدىك پەن ماتەماتيكالىق ەسەپتەۋلەردىڭ دالدىگىن بىلدىرەتىن π سانىنىڭ شىعۋ تاريحىنا دا توقتالدى. دوكتور جۇماباي ءمادىبايۇلى بۇل كۇننىڭ 1988 جىلدان باستاپ «π سانى كۇنى» (π – يرراتسيونال سان، شامامەن 3,14142… تەڭ) رەتىندە تويلانا

  • تۇرسىن جۇمانباي ء«ۇيسىنباي كىتابى»

    تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»

    بۇل داعاندەل، باقاناس ولكەسىنەن شىققان بي ءۇيسىنباي جانۇزاقۇلى حاقىندا قۇراستىرىلىپ جازىلعان كىتاپ. تىڭ تولىقتىرىلعان ەڭبەكتە بولىس الدەكە كۇسەنۇلى، داعاندەلى بولىسىنىڭ باسشىلارى مەن بيلەرىمەن قاتار ءابدىراحمان ءالىمحانۇلى ءجۇنىسوۆ سىندى ايتۋلى تۇلعالار جايلى اڭگىمە قوزعالعان. ولاردىڭ ەل الدىنداعى ەڭبەكتەرى، بيلىك، كەسىم – شەشىمدەرى، حالىق اۋزىندا قالعان قاناتتى سوزدەرى مەن ءومىر جولدارى، اتا – تەك شەجىرەسى قامتىلعان. سونىمەن قاتار مۇراعات دەرەكتەرىندەگى مالىمەتتەر كەلتىرىلگەن. كىتاپقا ەسىمى ەنگەن ەرلەردىڭ زامانى، ۇزەڭگىلەس سەرىكتەرى تۋرالى جازىلعان كەي ماقالالار، جىر –داستاندار، ۇزىندىلەر ەنگەن. كىتاپ قالىڭ وقىرمان قاۋىمعا ارنالعان. تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»، - جەبە باسپاسى، شىمكەنت قالاسى.134 بەت تولىق نۇسقاسىن تومەندەگى سىلتەمە ارقىلى وقي الاسىز. ءۇيسىنباي كىتاپ kerey.kz

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: