|  | 

تۇلعالار

حان كەنەنىڭ قوشتاسۋى

kenesari qan

ءاي، قىرعىزدار، قىرعىزدار،
جينالىپ ءبارىڭ تۇرسىڭدار،
«نوقتالى باسقا ءبىر ءولىم»،
قازاقتىڭ حانىن جەڭدىك دەپ،
ولگەنىمدى ەستىرتىپ،
الاتاۋ شىعىپ ىرلاڭدار،

«بولساداعى باس كەسپەك،
ءتىل كەسپەك جوق» دەپ ازىراق،
قوشتاسايىن ەل جۇرتپەن،
داۋىسىمدى قۇداي جەتكىزەر،
ۇشقان قۇس، اقشا بۇلتپەنەن.
قوش بولىڭدار كيەلى،
سايالى باق تاۋ تاسىم،
ءوزىم جۇرگەن جەرلەرىم.

مەن ولگەن سوڭ توي تويلاپ،
ماناپتارىڭ ماسايرار.
جانتاي مەنەن ورمانبەت،
سارناتار قوبىز، سىرنايىن،
باستى كەسىپ الساڭدار.
كەۋدەمدە قالار قىل مويىن،
گورشاكوۆ تالاپ ەتكەندەي،
قيقالانباسىن سۇيەگى،
ورىندالسىن تىلەگى.
ءوز قىلىشىممەن شاپقايسىڭ،
شىداسا ەگەر قايمىقپاي،
جان العىشتىڭ جۇرەگى.

قاندارىڭ كوپ توگىلدى،
قىزدارىڭ وكسىپ بۇرىمدى.
سوعىستىڭ اتى سوعىس قوي،
ءسابي دە ءولدى تۇلىمدى.
ازاتتىققا شاقىرعان،
ەستىمەدىڭدەر ءۇنىمدى.

ەل بولسىن دەپ كەلىپ ەم،
قازاق قىرعىز بىرىگىپ.
قارسى شىعىپ جاۋ بولدىڭ،
اق پاتشاعا تىعىلىپ.
مۇسىلماندىقتان بەزىنىپ،
مىلتىعىنىڭ داۋسىنان،
اياعىنا جىعىلىپ.
قايتا اينالىپ قان ساسىپ،
كورىسەرسىڭدەر قازاقپەن،
بۇگىن اداسىپ كەتكەنمەن،
ورىستان كورگەن زورلىقتان،
باستارىڭا تۇسكەن ازاپپەن.

قازاقتىڭ جاۋى قازاقتا،
سىپاتاي باستاپ قاشقان توپ.
باسىن الار اعىباي،
مىنا جارىق دۇنيەدە،
ساتقىندارعا ورىن جوق.
قوش بولىڭدار، قازاقتار،
ەل ەدىڭدەر قاھارلى،
باستارىڭدى قوسا الماي،
ىشىمدە كەتتى قان قاتىپ.
تىستەۋدە كەتتى بارماعىم،
ورىندالماي ارمانىم.

سىپاتايدىڭ قىلعانى،
ۇمىتىلماس كەك بولدى.
باتىرلارىمنىڭ باسىنا،
اجال ءتونىپ، بۇلت قوندى.
«مەن سەندىكپىن، حان يەم،»
دەگەنىنە يلانىپ،
سەنىپ قالدىم قايتەيىن.
كۋاگە تارتىپ بايزاقتى،
باس يگەنىن قيمادىم.
ۇيسىندەگى باۋىرلاس،
بولەم ەدى، سىيلاسىم.

نىسانبايداي جىراۋدىڭ،
جازىعى جوق قىرعىزعا،
ولەردەگى تىلەگىم،
بوساتىڭدار ەكەۋىن،
مەنەن قايتسىن كەكتەرىڭ.
حاننىڭ باسىن الساڭدار،
ماقساتتارىڭا جەتكەنىڭ.

اعىباي تۇسسە ەسىمە،
سارىارقا كىرەر تۇسىمە.
جاۋىنىڭ اپاي توسىنە،
نايزاسىن قارىس قاداعان.
اعىبايداي ەر قايدا؟
سارى قىمىز ىشكىزىپ،
مىڭداپ جىلقى ورگىزگەن،
سارىارقاداي جەر قايدا؟
كوزىمە ىستىق جاس كەلەر،
سارى بەلدەر تۇسسە ويعا.
قورعاي الماي مەن سەنى،
تۇتقىن بوپ ءتۇستىم قىرعىزعا.

اجالدان استە قاشپايمىن،
ولەمىن دەپ ساسپايمىن.
ماعان دا كەلدى ءبىر ناۋبەت،
تالايدىڭ الدىم باستارىن،
كوزىنىڭ توگىپ جاستارىن.
كۇلىپ قارسى الار ءولىمدى،
تۇك باسقان مەنىڭ جۇرەگىم
باسىم شارلاپ كەتسە دە،
پەتەربور، ومبى جەرلەرىن.
دەنەم قالار قارا جەر،
قويىنىندا كومىلىپ.
يت جەسە دە ريزامىن،
سۇيەگىمدى كەمىرىپ.
جەتى قازنانىڭ ءبىرى عوي،
جولداس بولعان ومىرلىك.
رۋحىم جەتەر ەلىمە،
سارىارقا، كوكشە تورىنە.
امان بولسا ۇرپاعىم،
تارتپاي قويماس تەگىنە.
ازتتىق ءۇشىن الىسىپ،
جەتپەي قويماس سەرتىنە.
قول باستار ۇل تابىلار،
دۇنيە جيناپ باس ۇرماس،
التىن مەنەن كۇمىسكە.

قوش بول، مەنىڭ، سارىارقام،
كۇرەس جولىن باستاعان.
ابىلايلاپ ۇران ساپ،
ەلىن، جەرىن قورعاعان.
قول باستاتىپ بوگەنبايعا،
داڭق پەن ەرلىك جايلاعان.
جالعاستىرا الماي ءىسىڭدى،
يگەرە الماي كۇشىمدى،
ءوز كىنامدى ءتۇسىنىپ،
ولىمگە باستى بايلادىم،
اق ادال ءىسىم مورت كەتىپ،
سۇيەگىم قالدى دالادا.
ءتىلىن شايناپ ءجۇر ەدى،
ساتقىندىق جاساپ ۇستاتتى،
سىپاتايداي جيەنىڭ.
جابىلىپ قىرعىز قارعاداي،
ارقامنان تاسپا تىلەرسىڭ،
ويىڭا كەلگەندى ىستەرسىڭ.

قوش بول، جازيرا تۋعان جەر،
كوك وراي شالعىن جاسىل بەل.
ورىندالماعان ارمانىم،
امانات بولسىن سەندەرگە.
قوشتاسپايمىن ارمانمەن،
سەندەر تەڭدىككە جەتكەنشە
رۋحىم مەنىڭ وياتار،
قارا جەر-بەسىك، تەربەتسە.
سەندەرمەن بىرگە جۇرەگىم،
ازاتتىق ءۇشىن الىسىپ،
باتىرلىق بولسىن تىرەگىڭ.
قوش بولىڭدار، قازاعىم،
حان كوتەرىپ ابىلايلاپ،
قياعا مەنى سالىپ ەڭ،
قايىرىلدى قاناتىم،
شىقسامداعى ۇرانداپ.
مەنىڭ ارمان مۇڭىمدى،
جەتكىزەر جىراۋ نىسانباي.
سۇراپ الدىم باس تىگىپ،
بايزاق داتقا ەكەۋىن.

جەكپە جەكتە ولمەدىم،
الماس قىلىش مايىرلىپ،
الىسىپ ءجۇرىپ ولمەدىم،
قيقالانىپ شابىلىپ.
نىسانباي، بايزاق سەرىگىم،
قوش، ەسەن ساۋ بولىڭدار،
جولىڭدى اللا وڭعارسىن،
ەلگە سالەم ايتا بار،
تاپتىشتەپ جىرلاپ بەرەرسىڭ،
حانىڭنىڭ قالاي ولگەنىن.
نامازىن وقىپ بەسىننىڭ،
تاقتاعا باستى قويايىن،
باتىرماي كۇنىن جۇمانىڭ،
قىرعىزدار شىقسىن قۇماردان.
اق پاتشادان الاتىن،
السىن 3000 سىيلىعىن.
رەنىشسىز كۇتىپ الايىن،
قۇدايدىڭ جازعان بۇيرىعىن.

ەن جايلاتسام دەپ ەدىم،
قازاق پەنەن قىرعىزعا،
الاتاۋ، ىستىق كولدەردى.
ەدىل مەنەن جايىقتىڭ،
التاي، ەرتىس، شۋ بويى،
اراسىنداعى جەرلەردى.
تۇركىستان بولىپ باس قالاڭ،
سالتاناتتى سارايعا،
ورناتىپ حاننىڭ ورداسىن.
باقىتىن تاپقان ماڭگىلىك،
قازاق قىرعىز قوسىلعان،
حاندىق بولسىن دەپ ەدىم.

قايتا ورالىپ ناۋانىم،
اعىباي ءتىلىن المادى-اۋ.
ناۋان سىرتتا جۇرگەندە،
تيىسە الماس ەدى ماعان جاۋ.
بۇعىباي، يمان، جولامان،
جانايدار، جاۋكە، تولىباي،
بۇقارباي، دۋلات، ناۋرىزباي،
بۇيىرماس جەردەن بۇيىردى،
توپىراعى قىرعىزدىڭ.
امال بار ما، قۇدايعا،
اعىپ ءتۇستى جۇلدىزىڭ.
تاۋسىلعان جەرى وسى ەكەن،
قىرىق بەس جاستا ءدام تۇزىم.
قوسا الماي كەتتىم قايتەيىن،
ءۇش ءجۇزدىڭ باسىن ارداقتاپ،
شاپاعاتى شالقار، مەيىرلى،
امان بولسىن، قازاعىم،
تۇزەلەر ءالى-اق زامانىڭ.
ءامين، اللاھۋ اكبار!

حان كەنە

جولىمبەت ماكىشتىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەگەن تۇرىم باتىر

    ءار داۋىردە حالىقتىڭ پانا تۇتار، قورمال سانار قۇرمەتتى ازاماتتارى بولادى، سولاردىڭ ءبىرى زامانى اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەيتىن، باتىرلىعىمەن حالقى جاقتا تۇرىپ، مىناۋ ورتاسى مەن مەكەنىن قورعاۋ جولىندا سىرت جاۋعا سەس بولىپ كەلگەن تۇرىم باتىردى تۋعان حالقى ماڭگى ۇماتپايدى. تۇرىم بالا كۇنىنەن بالۋاندىعىمەن، قامشىگەرلىگىمەن اتى شىققان، ەسەيىپ ات جالىن تارتىپ مىنە كوز الارتقان جاۋلارىنىڭ بەتىن قايتارىپ كوزگە تۇسكەندىكتەن «بۇل وڭىردە تۇرىم بار» دەپ سىرت جاۋلار اتتاپ باسپايتىن بولعان. تۇرىم ءومىرىنىڭ سوڭىندا زيراتىن قازىپ، قابىرىن تۇرعىزىپ قويىپ قاجىلىق ساپارعا اتتانىپ، قايتارىندا بۇگىنگى سەمەي ءوڭىرى ماڭىنا كەلگەندە تۇيىقسىز دۇنيە سالىپ، جول جولداستارى سۇيەكتە بۇزباي سارتەرەكتەگى ءوزى ازىرلەپ كەتكەن قابىرعا جەتكىزىپ، ەل، جۇرتىنا تابىس ەتىدى. يتەلى رۋىنىڭ ءبىر مۇنشا اتاسى اجى گۇڭ بولىپ

  • «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    ءبىزدىڭ قازاقتا «مالعا دوستىڭ مالدان باسقا مۇڭى جوق» – «مالدان بوعى عانا بوتەن» تالاي جارىمەس ابايدىڭ اتىنا نەشە ءتۇرلى ءسوز ايتقان. ونىڭ ىشىندە ساۋداگەر عانا ەمەس، ءوزىن ء“سوز ۇستاعان”، “ەل ۇستاعان” سانايتىندار دا بولدى. بۇلارعا ابايدىڭ ءوزى جاۋاپ بەرىپ كەتكەن: «تىنىش ۇيىقتات، سەن ەسىركە، باق سوزىمە!». ال، اناۋ جىگىت «مالدىڭ بۋىمەن» نەگىزگى ويىن دۇرىس جەتكىزە الماعان سياقتى. ول، «قۇنەكەڭ مالىن شىعىنداپ، ابايدى وقىتىپ، جاعداي جاساماعاندا قالاي بولار ەدى… ءبىز دە سول قۇنەكەڭ سياقتىمىز…» دەگەندى ايتپاقشى بولدى – اۋ دەيمىن… قۇنەكەڭ قايدا، سەن قايدا… «قۋاتى كۇشتى نۇرلى ءسوز، قۋاتىن بىلگەن ابايلار…» – دەيدى اباي. ءسوزدىڭ قۋاتىن بىلمەگەن وتە قيىن، كۇيىپ قالۋىڭ مۇمكىن… وسى ارادا بريتانيانىڭ پرەمەر – ءمينيسترى بولعان بەندجامين ديزراەليدىڭ

  • عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    Altyn Magauina بۇگىن اتامىزدىڭ ەڭ جاقىن شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى، ءبىزدىڭ باۋىرىمىز، قازاقتىڭ ماقتان تۇتاتىن جاستارىنىڭ ءبىرى عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاسقا تولىپ وتىر. ءبىز ءۇشىن بۇل كۇن – جاي عانا عالىمنىڭ تۋعان كۇن ەمەس، بۇل – ونىڭ جارتى عاسىرلىق ونەگەلى ءومىر جولىنىڭ، ادال ەڭبەگىنىڭ، بيىك پاراسات پەن ادامگەرشىلىگىنىڭ مەرەكەسى. ءبىز عالىمدى تەك تەرەڭ ءبىلىمى ءۇشىن ەمەس، ۇلكەن جۇرەگى ءۇشىن قادىرلەيمىز. عالىمنىڭ الەمنىڭ ەڭ بەدەلدى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى – وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الىپ، “ازاتتىق راديوسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ، بۇگىندە امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتىندە ابىرويلى جۇمىس اتقارىپ جۇرگەنى ونىڭ تاباندىلىعىنىڭ، بىلىمگە قۇشتارلىعىنىڭ جانە ەڭبەكقورلىعىنىڭ ايقىن كورىنىسى. الايدا ادامنىڭ شىنايى باعاسى ونىڭ قىزمەتىمەن نەمەسە جەتكەن جەتىستىكتەرىمەن عانا ولشەنبەسە كەرەك. ادامنىڭ قادىرى ونىڭ جۇرەگىندە،

  • كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. اقىل-ويى ەركىن، ءماندى، قۇندى دۇنيەلەر تۋعىزا الاتىن، جاسامپازدىق قۋاتى زور ادامدار بولادى. سول سياقتى وركەنيەتتىك الەۋەتى (پوتەنتسيالى) زور حالىقتار بولادى. ونداي قاسيەت وزىندىك قۇندىلىقتار جۇيەتىن جاساي الاتىن، ەشكىمگە ۇقسامايتىن، تەرەڭ تامىرلى رۋحانياتى بار حالىقتاردا بولادى. قازاقتىڭ بۇكىل تاريحى مەن مادەنيەتى ءبىزدىڭ سونداي حالىقتار ساناتىنا جاتاتىنىمىزدىڭ ايعاعى. سونداي ايعاق ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى كوكباي جاناتايۇلى شىعارماشىلىعىندا مولىنان تابىلادى… كەشە سەمەي قالاسىنداعى ابايدىڭ قورىق- مۋزەيىندە كوكباي جاناتايۇلىنىڭ 165 جىلدىعىنا ارنالعان “ابايدان ساباق الدىم بالا جاستان” اتتى ادەبي كەش ءوتتى. زال بەلگىلى ابايتانۋشى، پروفەسسور جاندوس اۋباكىردىڭ تاعىلىمى مول، اسەرلى بايانداماسىن ەرەكشە ىنتامەن تىڭدادى. سپيكەردى تىڭداپ وتىرىپ: ء“بىز كوكبايدى ءتىپتى بىلمەيمىز دەۋگە بولعانداي ەكەن عوي… كەيدە ءتىپتى جەڭىل، ءۇستىرت

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: